ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΗΣ: «Δεν δίνω και δεν παίρνω. Δεν είμαι ο καλός εαυτός κανενός. Είμαι ο εαυτός μου…»

Standard

karavassilis.jpg

«Υπάρχει ένας ερωτισμός, θα έλεγα αθώος και εξιδανικευτικός, πάνω στο άλλο φύλο και για το άλλο φύλο, ο οποίος όμως, σιγά-σιγά, μέσα από τις εμπειρίες και τα βιώματα, περνάει σε μια οδυνηρή φάση…».

  • Μιλάει ο ποιητής Γιώργος Καραβασίλης για την τελευταία ποιητική του συλλογή Καλλιέργεια του αίματος. Το βιβλίο αυτό είναι είκοσι χρόνια ποίησης. Είναι η έκτη συλλογή που έχει μέσα και επιλογικά κομμάτια από τις προηγούμενες και ορισμένα καινούργια ποιήματα.

«Είναι, κατά βάση, μια ερωτική ποίηση και δείχνει μια πορεία από την αγνή και μουσική Αρκαδία μέχρι το επώδυνο του έρωτα. Και είναι ύμνος και σχόλια πάνω στο γυναικείο κορμί. Δηλαδή, το γυναικείο κορμί σε πάρα πολλές φάσεις – είτε είναι μόνο του είτε είναι συντροφευμένο ερωτικά…».

  • Η ποιητική σου γραφή έχει περάσει από κάποιες «φάσεις» και τούτη η συλλογή είναι ένα φτάσιμο… κάπου;

Μ’ αυτό το βιβλίο έχει τελειώσει μια μεγάλη φάση της πορείας μου. Νομίζω ότι το βιβλίο αυτό έπρεπε να βγει επειδή ήταν άγνωστο. Πάντως, νομίζω ότι περνάω αλλού, σε μια άλλη, πιο ώριμη φάση.

  • Ποιο είναι το χαρακτηριστικό τής μέχρι τώρα πορείας σου;

Ότι είμαι από τους ελάχιστους που έχουν αντέξει μέχρι στιγμής, που έχουν αφοσιωθεί, καλώς ή κακώς, πάνω στην ποίηση και γύρω από την ποίηση – γιατί γράφω και κριτική – ολοκληρωτικά. Έχω παρατήσει τα πάντα για την ποίηση… Πόσο θ’ αντέξω; Ήδη, δεν αντέχω!

  • Για ποιο λόγο;

Είναι οικονομικό το θέμα. Κάποτε τα ’βγαζα με τις μεταφράσεις. Τώρα, είμαι επί ξύλου κρεμάμενος…

  • Πότε αποφάσισες να αφοσιωθείς στην ποίηση;

Είχα μια κλίση. Κι όταν μπήκα στο γυμνάσιο – στο Βαρβάκειο, όπου είχα καλούς καθηγητές – έπιασα να γράφω ποίηση, πάντα ερωτική ποίηση…

  • Τι πρέπει ν’ απασχολεί έναν ποιητή;

Οτιδήποτε! Ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του καθενός.

  • Οι επιλογές των συγγραφέων και ποιητών που έχεις μεταφράσει μέχρι τώρα, φαίνεται ότι μπορεί να έχουν κάποια σχέση με σένα…

Οι μεταφράσεις αυτές, σ’ ένα μεγάλο σημείο, είναι επιλογές δικές μου. Έχω μια κλίση προς τους λεγόμενους «καταραμένους» ποιητές και προς τη θεματογραφία τους. Όπως είναι ο Κορμπιέρ, ο Καζότ, ο Φουριέ κ.ά. Εκείνο που προσπαθώ είναι να συνδυάσω τον Ελιάρ που είναι ένας λυρικός ποιητής εκατό τα εκατό με τον Τριστάν Κορμπιέρ που είναι «καταραμένος» ποιητής, με τον Βιλιέ ντελ’ ιλ Αντάμ, τον Αντρέγιεφ κ.ά.

  • Είναι θεμιτό ένας ποιητής να ασκεί, παράλληλα, και την κριτική;

Βεβαίως, γιατί τον ωφελεί και τον ίδιο. Έχοντας σαν μέτρο και τα βιβλία των άλλων και ιδίως όταν είναι άλλη θεματογραφία κι άλλο το ύφος, ασκείται πάνω σ’ αυτά. Το πώς ήρθα εγώ σ’ επαφή με την κριτική, αυτό οφείλεται στον μακαρίτη τον Δημήτρη Δούκαρη, ο οποίος με έβαλε στις Τομές και βαφτίστηκα κι εγώ κριτικός! Ωστόσο, εγώ προσωπικά, κρίνοντας ποιητικά βιβλία που δεν πάνε στην ιδιοσυγκρασία μου, ασκούμαι κι εγώ πάνω σε διαφορετικά ύφη που έχουν οπωσδήποτε μια ευεργετική επίδραση πάνω μου και, κατ’ επέκταση, πάνω στον οποιονδήποτε κριτικό.

Με την ευκαιρία, να σημειώσουμε ότι ο Γ. Καραβασίλης έχει δημοσιεύσει κριτικά κείμενα στα περιοδικά Τομές, Διαβάζω, Το Δέντρο, Ευθύνη, καθώς και στις εφημερίδες Καθημερινή και Ειδήσεις. Και η ερώτηση:

  • Απ’ τη θητεία σου στην κριτική πώς βλέπεις την ποίησή μας τα τελευταία χρόνια;

Είχα γράψει κάποτε ένα κομμάτι που το είχε παρεξηγήσει ο Πολίτης κι έλεγα ότι έχουμε μια ποίηση που, τουλάχιστον στον γνωστό σήμερα κόσμο, δεν υπάρχει πουθενά αλλού. Είναι και ποιοτικά και ποσοτικά καλύτερη. Υπάρχει μια άνθηση. Έχουμε βγάλει μεγάλους ποιητές – τα δυο Νόμπελ και τα δυο Λένιν λένε πολλά πράγματα! Ο ελληνικός λαός είναι ένας λαός που γράφει ποίηση από χιλιετηρίδες. Εν πάση περιπτώσει όμως, τα τελευταία 3-4 χρόνια, εγώ προσωπικά βλέπω μια κάμψη. Επαναλαμβάνονται ορισμένοι ή είναι δύστοκοι, δεν βγάζουν, δεν ξέρω για ποιους λόγους, είναι ίσως αυτό που είπα ότι φταίει, από μια ηλικία και ύστερα, η ποίηση χρειάζεται αποκλειστική αφιέρωση, είναι η ζωή, η καταναλωτική κοινωνία, χίλια δυο πράγματα. Και για να μιλήσω για τους συνομηλίκους μου – μεταξύ 30 και 40 χρόνων – είναι αυτό που λέει ο Έλιοτ ότι τα βιώματα κάποτε τελειώνουν και μετά τα 30-35 πρέπει κανείς να έχει μια υποδομή μεγάλη για να συνεχίσει να γράφει, αλλιώς πέφτουμε σ’ επαναλήψεις, σε άστοχα πράγματα. Πάντως, πιστεύω ακράδαντα ότι ο ελληνικός λαός έχει μια ποίηση μεγάλη, την οποία δεν έχει αυτή τη στιγμή ούτε η Γαλλία ούτε η Αγγλία ούτε η Αμερική… Δεν ξέρω τι γίνεται στη Λατινική Αμερική – με τον Οκτάβιο Παζ και τον Μπόρχες δεν αλλάζει η κατάσταση. Εδώ βγαίνουν χίλια βιβλία και τα εκατό έχουν κάτι να πουν, δεν είναι για πέταμα!

  • Η κουβέντα έρχεται στη γενιά του, στη γενιά του ’70 ή της αμφισβήτησης, όπως έχει αποκληθεί και χαρακτηριστεί…

Παρότι, χρονολογικά, είμαι της ίδιας ηλικίας, δεν νομίζω ότι ανήκω κατά ένα μεγάλο ποσοστό σ’ αυτή την «περίφημη» γενιά του ’70, η οποία και κατά το ηθικό μέρος της υποθέσεως, κατά ένα δυστυχώς μεγάλο ποσοστό, είναι περισσότερο γενιά του μάρκετινγκ (δηλαδή, γράψε μου να σου γράψω, σεξουαλικές ανταλλαγές κ.λπ.) παρά της περιβόητης «αμφισβήτησης». Ορισμένοι δε εκπρόσωποί της με θεωρούν σαν το άλλοθί τους. Ειδικά πάνω σ’ αυτό, δεν είμαι φίλος κανενός. Δεν δίνω και δεν παίρνω. Δεν είμαι ο καλός εαυτός κανενός. Είμαι ο εαυτός μου… Κι όσο για την αμφισβήτηση, εγώ έχω αμφισβητήσει τα πάντα και πριν από την αμφισβήτηση, και είπα: αυτά για μένα δεν υπάρχουν, δεν θέλω να υπάρχουν στην ποίησή μου. Όλη αυτή την πικρία και την απογοήτευση, εγώ τις κουβαλάω εκατοντάδες χρόνια…

  • Τι απασχολεί σήμερα την ελληνική ποίηση;

Περισσότερο η ερημιά του ανθρώπου. Είναι μια ποίηση, σε μεγάλο ποσοστό, ερμητικά κλειστή από τους δημιουργούς της μέχρι σημείου που ο καθένας να έχει τα δικά του σύμβολα. Μερικοί χρησιμοποιούν τον υπερρεαλισμό του 1930 και 1940 ή ένα υπερρεαλίζον ύφος, το οποίο είναι ψεύτικο και ασχολούνται με την ερημιά του σύγχρονου ανθρώπου! Ερωτική ποίηση δεν υπάρχει σήμερα. Έχει χαθεί, άλλωστε, κι ο ερωτισμός. Οι σχέσεις έχουν γίνει περίεργες. Ξαπλώνεις με μια γυναίκα και δεν συμβαίνει τίποτα!

  • Περνάνε στην ποίηση οι πολιτικές ζυμώσεις, τα κοινωνικά αιτήματα;

Ασφαλώς περνάνε. Νομίζω ότι ταιριάζει εδώ, σαν απάντηση, το ποίημά μου «Επ’ αυτοφώρω»: « – Μάτι, μας κάνουν μάτι, φώναξε ξάφνου. / Κλέβουν τον έρωτά μας, τα φιλιά μας. / Όχι. Μ’ αρέσει ν’ απολαμβάνουν τα τόξα μας / όταν χωρίς ρυθμό λασκάρουν και τεντώνουν. / Χωρούν πολλοί στο καταφύγιό μας. / Να πάρουμε κάτι απ’ την κραυγή τους / Να τη στείλουμε πίσω, σε κείνους, / Να ψάξουμ’ επιτέλους τα γράδα του πάθους μας…».

  • Έχεις πρόβλημα επικοινωνίας με το κοινό;

Δεν νομίζω ότι είμαι δύσκολος ποιητής. Οι αναγνώστες ίσως της ποίησης που έχουν μείνει σε μια παλιότερη εποχή, αυτοί μπορεί να μην καταλάβουν. Αλλά δεν θεωρώ τον εαυτό μου ότι είναι δυσνόητος και δύσληπτος. Τουλάχιστον σ’ ένα μεγάλο μέρος.

  • Πρέπει να είναι η ποίηση δυσνόητη;

Όχι. Γιατί;

  • Μερικοί το ισχυρίζονται ότι πρέπει να είναι…

Δεν μπορώ να το καταλάβω.

  • Πιστεύεις ότι σήμερα, μέσα στο καθημερινό άγχος και την τρεχάλα, διαβάζουν ποίηση;

Είναι τουλάχιστον 1.500 άτομα που διαβάζουν ποίηση. Μια συλλογή επώνυμου, νέου ή παλιού, οπωσδήποτε πουλάει 500 αντίτυπα…

  • Και το φινάλε στον Καραβασίλη:

Πιστεύω πως ο σύγχρονος ποιητής, όπως λέει κι ο Έλιοτ, έχει πίσω του μια βαριά ποιητική κληρονομιά αιώνων. Πρέπει να τη λαμβάνει πάρα πολύ υπόψη του.

Ο Γιώργος Καραβασίλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948, σπούδασε Πολιτικές και Οικονομικές Επιστήμες, ενώ συγχρόνως «πέρασε», σπουδάζοντας θέατρο, από τις δραματικές σχολές του Ροντήρη και του Βαφιά. Εμφανίστηκε στην λογοτεχνία το 1970 ως ποιητής, μεταφραστής και κριτικός βιβλίου σε περιοδικά και στον ημερήσιο αθηναϊκο Τύπο (Η Καθημερινή, Το Βήμα, Η Πρώτη). Ως συνεργάτης της ΕΡΤ1 και ΕΡΤ2 για 2 ½ χρόνια είχε μια σειρά εκπομπών για την ερωτική και παγκόσμια ποίηση και για την πρώτη ελληνική μεταπολεμική γενιά. Ως μόνιμος πια συνεργάτης-δημοσιογράφος της ΕΡΤ Α.Ε. υπήρξε στέλεχος της ΕΡΤ1 στην εκπομπή Τέχνη και Πολιτισμός. Ήταν μέλος της εταιρείας Συγγραφέων και της Ε.Σ.Η.Ε.Α. Πέθανε την 27η Απριλίου 2004.

ΠΟΙΗΣΗ: Η γραφή και το μαχαίρι, 1970, Καλλιέργεια του αίματος, 1973, Τα Ηδυπαθή, 1976,
Τα μυστικά δωμάτια του πύργου, 1978, Ποιήματα (1970-1980), 1980, Καλλιέργεια του αίματος, επιλογική έκδοση όλων των προηγουμένων συλλογών και δύο ανέκδοτων με τίτλους Τα φιλέρημα (1979-1983) και Φαγιάντσες (1982-1984), Γνώση, 1984, Υπέρ των Μουσών, Γνώση, 1990, Το αιμομιχτικό λεμόνι, ορυκτά, ποιήσεις, Δελφίνι, 1996, Το μάτι του τοπίου, Γαβριηλίδης, 2001, Ποιήσεις, Γαβριηλίδης, 2004.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ: Α. Στρίντμπεργκ, Πάσχα-Παρίας, Δωδώνη, 1970, Π. Ελυάρ, Ποιήματα, Κουλτούρα, 1971, Σπηλιώτης,1978, 1982, Εκάτη, 1990, Θ. Γκωτιέ, Η νεκρή ερωμένη, Αιγόκεως,1981, Πιερ Λουί, Η γυναίκα και το νευρόσπαστο, Πλέθρον, 1978,1981, Τριστάν Κορμπιέρ, Ποιήματα, Κουλτούρα, 1972, Αιγόκερως, 1983, Μάρεκ, Χάλτερ, Η αβέβαιη ζωή του Μάρκο Μάλερ, Θεωρία, 1981, Ζακ Καζότ, Ο ερωτευμένος διάβολος, Αιγόκερως 1983, Σαμφόρ, Αξιώματα, Θεωρία, 1983, Ιβάν Τουργκένιεφ, Ανοιξιάτικες μπόρες, Γράμματα, 1980, Λεωνίδα Αντρέγιεφ, Κόκκινο γέλιο, Θεωρία 1983, Ρεμύ ντε Γκουρμόν, Λιτανείες του ρόδου, Δελφίνι, 1992 (Έπαινος «Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας» , 1993), Μαρκήσιος ντε Σαντ, Αιγόκερως, 1980, Αντρέ Μπρετόν, Ανθολογία μαύρου χιούμορ, Αιγόκερως, 1980.

ΔΟΚΙΜΙΑ: Ο κανόνας του παιχνιδιού, του Ζαν Ρενουάρ, Μαυροπίνακας, 1977, 1987, Η γυναίκα των νερών στη λυρική ποίηση, Μαυροπίνακας , 1977, Επί Τάπητος, Γαβριηλίδης, 1999.

ΑΝΘΟΛΟΓΙΕΣ: H γυναίκα των νερών στη λυρική ποίηση, Μαυροπίνακας, 1977, Δελφίνι 1996, Πάσχα των Ελλήνων, Δελφίνι, 1994, Εγκώμιο ερωτικού λόγου, Γαβριηλίδης, 2000, Σαπφούς σάπφειροι (Ανθολογία λεσβιακής ποίησης) Γαβριηλίδης, 2001, H γυναίκα των νερών στη λυρική ποίηση, Μαυροπίνακας, 1977, Δελφίνι 1996. ΦΥΛΛΑ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ, εκδόσεις ΣΠΗΛΙΩΤΗ 1981.

Εκτός εμπορίου: Η φιλοσοφία στο μποντουάρ, διάλογοι, του μαρκησίου ντε Σαντ (ιδιωτική πολυγραφημένη έκδοση 1974). Η γεύση στην ποίηση, Γαβριηλίδης, 2000. Δύο ερωτικά διηγήματα, Γαβριηλίδης, 2001. Τέσσερα δαιμονιακά διηγήματα, Γαβριηλίδης, 2003.

ΒΑΣΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΟΓΡΑΦΙΑ: Στέφανος Μπεκατώρος, Η Αυγή, 30 Μαϊου 1980 * Βαγγέλης Κάσσος, Τομές, αρ. 61, Ιούνιος 1980 * Σπύρος Κατσίμης, Η Καθημερινή, 24 Νοεμβρίου 1980 * Βαγγέλης Κάσσος, Τομές, 1981 * Κώστας Σταματίου, Τα Νέα, 9 Φεβρουαρίου 1984 * Δημήτρης Γιακουμάκης, Τομές, αρ. 91, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1984 * Άγγελος Φουριώτης, Απογευματινή, 15 Σεπτεμβρίου 1984 * Τάκης Μενδράκος, Το Δέντρο, αρ. 10-11, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1984 * Γιάννης Βαρβέρης, Διαβάζω, αρ. 112, 13 Ιανουαρίου 1985 * Γιώργος Κότσιρας, Ευθύνη, αρ. 159, Μάρτιος 1985 * Δ. Κονιδάρης, Πόρφυρας, Οκτώβριος 1985 * Χρήστος Παπαγεωργίου, Διαβάζω, αρ. 112, 1985 * Αλέξης Ζήρας, Γενεαλογικά, εκδ. Ρόπτρον, 1989 * Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Η Γενιά του ´70, Κέδρος, 1989 * Δημήτρης Πανουσάκης, Ριζοσπάστης, 6 Σεπτεμβρίου 1990 * Τάσος Καπερνάρος, Εποχή, 23 Δεκεμβρίου 1990 * Ηλίας Κεφάλας, Οδός Πανός, αρ. 53, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1991 * Τάκης Μενδράκος, Κυριακάτικη Αυγή, 20 Οκτωβρίου 1996 * Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 19 Ιουνίου 1996 * Θανάσης Βενέτης, Εξώπολις, αρ. 10-11, Χειμώνας 1998 – Άνοιξη 1999 * Κώστας Λάνταβος, Γραφή, αρ. 51 * Γιώργος Μαρκόπουλος, Τομές, αρ. 82 * Γιώργος Μαρκόπουλος, Τομές, αρ. 61 * Θανάσης Νάκας, Πρακτικά ογδόου συμποσίου ποίησης, Αχαϊκές εκδόσεις * Κώστας Βούλγαρης, Η Αυγή, 1 Ιανουαρίου 2000.

[Εξόρμηση, 1 Μαρτίου 1985]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s