ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΣΣΟΣ: «Η γλώσσα είναι μέσο επικοινωνίας, όχι παραμιλητό μοναξιάς…»

Standard

[kassos.jpg]

Πάλι και τούτη τη φορά, η κουβέντα για ένα νέο ποιητή που απλά και ουσιαστικά προσφέρει την κατάθεσή του δίνοντας έτσι το στίγμα μιας γενιάς που θέλει την ποίηση ζωντανή και μαχόμενη και όχι «παραμιλητό μοναξιάς». Ο Βαγγέλης Κάσσος μιλάει για την ποίηση, την κριτική, το έργο το δικό του, τη γενιά του και άλλα θέματα που πρέπει σήμερα να απασχολούν τους μάχιμους πνευματικούς ανθρώπους.

  • Γιατί γράφεις ποίηση;

Δεν θα ήμουν ειλικρινής αν προσπαθούσα να επινοήσω έναν ή περισσότερους λόγους, για τους οποίους δήθεν γράφω ποίηση. Δεν ξέρω. Ξέρω μόνο ότι δίχως την ποίηση θα ήμουν ένας άνθρωπος πολύ διαφορετικός. Και τότε, πάλι, υποθέτω, δεν θα ήμουν σε θέση ν’ απαντήσω στο αντίθετο ερώτημα, να εξηγήσω γιατί δεν γράφω ποίηση.

  • Τι είναι ποίηση;

Η ποίηση δεν ορίζεται, όπως δεν είναι δυνατό να οριστεί η ζωή ή η ελευθερία. Επειδή όμως οι άνθρωποι που γράφουν ποιήματα είναι ορισμένοι και ο καθένας απ’ αυτούς είναι ένα ξεχωριστό χωνευτήρι του ποιητικού φαινομένου, θα μπορούσα να σου πω ποιος περίπου είναι ο «τύπος» της ποίησης κατά τη δική μου αντίληψη. Η ποίηση, λοιπόν, για μένα, είναι μια άμυνα κατά της ασχημοσύνης, της ασχημοσύνης που κλιμακώνεται από τα πλήγματα της καθημερινής ζωής ως την κοινωνική καταπίεση και ως την αμετάκλητη φθορά, το θάνατο.

  • Τι ρόλο μπορεί να παίξει σήμερα η ποίηση;

Ίσως η ποίηση να μην έχει τη δυνατότητα να λύσει τα γόρδια δεσμά της πραγματικότητας, έχει όμως την κρυφή ή φανερή ικανότητα του κοφτερού σπαθιού να κόβει μερικά απ’ αυτά τα δεσμά, ιδιαίτερα εκείνα που σφίγγουν την ψυχή.

  • Έχει κοινό η ποίηση;

Το κοινό της ποίησης είναι περιορισμένο. Δεν έχουμε ξεπεράσει πολύ τα όρια της εσωτερικής κατανάλωσης. Δεν ξέρω αν σε άλλες εποχές τα πράγματα ήταν καλύτερα. Δεν το πιστεύω. Πάντως συμφωνώ με όσους υποστηρίζουν ότι το «ειδοποιημένο» κοινό που θα μπορεί να δεχτεί την ποίηση θα πρέπει να πάρει μια πρώτη και επαρκή διάπλαση στο σχολείο.

  • Πρέπει να είναι κατανοητή από το ευρύ κοινό η ποίηση;

Μα, αυτό είναι σα να μου υπενθυμίζεις και την ευθύνη των ποιητών. Σύμφωνοι. Η ευθύνη είναι βαριά. Μερικοί ποιητές έχουν κωδικοποιήσει τόσο πολύ τη γραφή της που καταντούν στρυφνοί ακόμη και για ένα «ειδοποιημένο» αναγνώστη. Και είναι σα να μεγαλώνουν τη μοναξιά της φωνής τους. Λησμονούν ότι η ποίηση είναι τέκνο της γλώσσας και ότι η γλώσσα είναι μέσο επικοινωνίας και όχι παραμιλητό μοναξιάς.

  • Πού αποδίδεις τον εκδοτικό πληθωρισμό;

Ο εκδοτικός πληθωρισμός πιστεύω ότι είναι περισσότερο ένδειξη υγείας παρά σύμπτωμα ασθένειας, όπως υποστηρίζεται. Ο λαός μας από πάντα είχε ποιητική φλέβα. Απόδειξη, ο θησαυρός της δημοτικής μας ποίησης. Καθώς δημοτικά τραγούδια έπαψαν να πλάθονται ήδη από τις αρχές αυτού του αιώνα και καθώς το μορφωτικό επίπεδο του λαού σιγά-σιγά ανεβαίνει, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν τα στοιχειώδη εφόδια για να χαράξουν πέντε γραμμές. Στη συνέχεια, τις τυπώνουν κιόλας. Γιατί όχι; Τίποτε δεν είναι εξ ορισμού προνόμιο κανενός, εκτός από την ελευθερία που είναι προνόμιο όλων. Μακάρι όλος ο κόσμος να έγραφε στίχους – όχι μόνο η ποιότητα της ποίησης θα ανέβαινε, αλλά και η ποιότητα της ζωής.

  • Σ’ ενδιαφέρει η γνώμη του κριτικού;

Ασφαλώς μ’ ενδιαφέρει. Όχι όμως η γνώμη του όποιου κριτικού. Μ’ ενδιαφέρει μόνο η γνώμη του καλοπροαίρετου κριτικού.

  • Πώς χαρακτηρίζεις το επίπεδο της λογοτεχνίας μας;

To επίπεδο της λογοτεχνίας μας είναι πολύ υψηλό. Πιστεύω κι εγώ ότι η ποίησή μας είναι από τις καλύτερες στον κόσμο. Η πεζογραφία μας, ίσως να μην έχει πίσω της την παράδοση που έχει η ποίησή μας, ίσως να μην έχει αναπτυχθεί, όσο η τελευταία, είναι όμως πολύ καλή και νομίζω ότι μπορεί να σταθεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Σκέφτομαι όμως ότι και την πεζογραφία μας, όπως άλλωστε – και μάλλον σε μεγαλύτερο βαθμό – και την ποίησή μας, τις αδικεί το φράγμα της γλώσσας. Πιστεύω ότι μια γλώσσα μικρή (όχι, βέβαια, μικρή στην ηλικία αλλά στον πληθυσμό των λαλούντων), όπως η ελληνική, δεν ανταποκρίνεται καθόλου στο «μέγεθος» της λογοτεχνίας μας.

  • Υπάρχουν στοιχεία προσδιορισμού της γενιάς σου;

Υπάρχουν. Μολονότι δεν έχουν ακόμη κατασταλάξει. Και όπως για τη γενιά του εμφύλιου λέμε ότι λάιτ-μοτίφ ήταν η ήττα, για τη σύγχρονη ποιητική γενιά πιστεύω ότι λάιτ-μοτίφ ήταν η δικτατορία. Βέβαια, αυτή η γενιά θα πρέπει να χωριστεί σε δυο ομάδες: στους ποιητές που στα χρόνια της δικτατορίας ανδρώθηκαν ή ήταν έφηβοι και στους ποιητές που ήταν ακόμη παιδιά. Στους πρώτους υπάρχουν έντονα τα σημάδια της «εμπειρίας». Η γραφή τους είναι πολύ δηκτική, χρωματισμένη ελαφρά και από κάποιο ασύνειδο επικό στοιχείο. Είναι η καθαυτό γενιά του Πολυτεχνείου. Όσο για τη δεύτερη ομάδα, που είναι ακόμη υπό διαμόρφωση, υπάρχει στη γραφή, δεν υπάρχουν όμως οι αιχμές και ο σαρκασμός που χαρακτηρίζουν τη γραφή των ποιητών της πρώτης ομάδας.

  • Πώς εξηγείς την ύπαρξη ενός έντονου στοιχείου νοσταλγίας στο έργο σου;

Είναι η νοσταλγία του μετανάστη. Έχω δοκιμάσει και την εσωτερική και την εξωτερική μετανάστευση και μ’ έχουν περονιάσει απέραντα και οι δυο. Γι’ αυτό «γυρίζω» κάθε τόσο πίσω στη θεσσαλική γη. Απ’ αυτήν τρέφω τις ρίζες μου, όπου κι αν απλώνω τα κλαδιά. Δεν ξέρω αν αυτό είναι μια συνηθισμένη πληγή. Για μένα είναι κάτι παραπάνω.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ. Ο Βαγγέλης Κάσσος γεννήθηκε το 1956 στην Καρδίτσα, όπου έβγαλε το Γυμνάσιο. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Στρασβούργο. Στον τομέα του Πολιτισμού, εργάστηκε ως Ειδικός Σύμβουλος και Συνεργάτης στα Υπουργεία Εξωτερικών και Πολιτισμού. Εισηγήθηκε, σχεδίασε και συντόνισε την εφαρμογή των πρώτων προγραμμάτων πολιτισμικής απασχόλησης στην Ελλάδα (Υπουργείο Εργασίας). Έχει μεταφράσει στα ελληνικά Gerard de Nerval, Ezra Pound, Paul Valery. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά και πολωνικά. Εκδίδει και διευθύνει την περιοδική έκδοση στοχασμού και ποιητικής Η Άλως.

[Εξόρμηση, 15-16 Οκτωβρίου 1983]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s