ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΓΕΑΣ: Μετρώντας το χρόνο στα υπόγεια ρεύματα της ποίησης

Standard

//www.dedalus.gr/images/authors/VasilisKougeas.jpg” δεν μπορεί να προβληθεί επειδή περι�χει σφάλματα.

Η περιπέτεια του Βασίλη Κουγέα στα υπόγεια ρεύματα της ποίησης και της συνείδησης, θα δούμε ότι δεν τελείωσε στην πρώτη του ποιητική συλλογή αλλά συνεχίζεται και στο νέο βιβλίο του «Ύπνος, γενική δοκιμή» (εκδόσεις «Ύψιλον»).

Μια περιπέτεια που συγκεκριμενοποιείται σε στίχους – σταθμούς στην ανέλιξη μιας πορείας, η οποία γίνεται αποκαλυπτική της αγωνίας (και της φθοράς;), ίσως και του αδιεξόδου, όπου οδηγεί η θέαση των χρόνων που «καίγονται». Τα «Σπασμένα χρόνια», η «Μηχανή του χρόνου», τα «Καμένα χρόνια», «Στο πέρασμα του χρόνου», τα «Εφήμερα κύματα του χρόνου», «εκείνη τη χρονιά», ο χρόνος, η λέξη και η έννοιά της, η διάσπαση στην οποία υπόκεινται τα φυσικά πράγματα αλλά και τα πρόσωπα, οι μνήμες και τα «Κουρέλια της καρδιάς», ο χρόνος λοιπόν επανέρχεται από ποίημα σε ποίημα κι άλλο δεν μένει παρά να γίνει η αποκρυπτογράφηση ώστε «εκείνο το μικρό / φθαρμένο όνειρο» να λάβει υπόσταση.

Ο ποιητικός λόγος του Κουγέα εκφράζει την οδυνηρή αδυναμία του ανθρώπου απέναντι στον ξέφρενο ρυθμό του χρόνου. Κινείται μέσα σ’ ένα κόσμο, όπου έχει σημασία και η παραμικρή λεπτομέρεια, η διερεύνηση του εσωτερικού τοπίου ασφαλώς δεν συνιστά όπως σε άλλες περιπτώσεις συγχρόνων ποιητών μειονέκτημα, αφού η πυκνότητα του Κουγέα καθορίζει και την περιοχή της ποιητικής διεργασίας αλλά και τους πολλαπλούς «ιδεολογικούς» στόχους του.

Είναι ξεκάθαρη η ποίηση του Κουγέα, αφού δεν είναι ο βερμπαλισμός που βαρύνει αλλά ο στοχασμός και η αισθητική συγκίνηση, αντίβαρο στον εύκολο και πληθωρικό λόγο των σημερινών ποιητών.

«Σίγουρα τα ‘χω με τον εαυτό μου` ανόητε / Πώς άφησες να περάσουν τόσο γρήγορα τα χρόνια / και μη μου πεις / Δεν μπόρεσα να τα κρατήσω. Χτες / Ένα αυτοκίνητο διέσχισε αργά το δρόμο / Τρυπώντας το σκοτάδι με τα φώτα του…»

Η «Ελπίδα» (μόνιμο ρεφρέν εκείνων που αναζητούν το «μήνυμα» στην ποίηση) είναι οι μνήμες, το φως και μια φωνή, έστω το «χαμηλό κίτρινο φως», κι ακόμα «το κανάτι το νερό που χύνουν / Αργά στο πρόσωπο τα χέρια». Οι εμπειρίες του ποιητή είναι εμπειρίες καθολικές και για τούτο λογικές. Και τούτο καταδείχνεται σε πολλούς στίχους του. Η ποίησή του είναι, όπως είπαμε παραπάνω, αποτελεσματική, δηλαδή αποκαλυπτική.

«Η μάνα κοιμάται στο καλοριφέρ / Χρόνια πολλά οι πράσινες νεροσυρμές / Σκεπάζουν τη θαμπή επιδερμίδα / Πίσ’ απ’ το σκοτεινό πολυεστέρα φαίνεται / Το στόμα της που ανοιγοκλείνει / Σίγουρα λέει λόγια τρυφερά / Όταν μας βλέπει όλους / Γύρω στο τραπέζι της κουζίνας»

Είναι γεγονός ότι ο ποιητής επιστρατεύει, στη συναρμολόγηση των στίχων του, το πνεύμα, τις αισθήσεις και την ενόρασή του. Το αν έγιναν κατανοητοί οι στίχοι που παραθέτουμε πιο πάνω, αυτό δεν αναιρεί την πραγματικότητα της ύπαρξης ποιητικής ουσίας πέραν ακριβώς του «νοήματος» (κάπως έτσι το σημείωνε παλιότερα σε μια κριτική του ο Βάσος Βαρίκας), γιατί εκείνο που κατανοούμε από ένα ποίημα, είναι συνήθως εκείνο που θα μπορούσε και να λείψει, χωρίς η ποίηση να υποστεί την παραμικρή απώλεια. Εκείνο, δηλαδή, που θα πρέπει να προσέχει πάντα ο αναγνώστης της ποίησης είναι κάποιες ιδιότητες που χρωματίζουν την επιφάνεια ενός ποιήματος και η πλάνη συνίσταται στο ότι γίνεται σύγχυση και η επιφάνεια περνιέται για ουσία!

Αλλά, πώς να μην παραδεχτούμε έναν ποιητή που πιάνει ιδέες και σύνολα κοινόχρηστα και τα διατυπώνει ευσύνοπτα και επιγραμματικά, με λέξεις που δίνουν τη δυνατότητα αποκρυπτογράφησης του νοήματος της ιστορίας της «καθημερινής μας τρέλας» αλλά και του νοήματος ενός «χρόνου» που εμφανίζεται στο σύγχρονο βλέμμα εμφορημένος από ένα περιεχόμενο απατηλό.

Η «συλλογιστική» της ποίησης του Κουγέα παραπέμπει ευθέως στους ήρωες, στο χώρο και το κλίμα των δραμάτων του «παράλογου» Μπέκετ – γιατί όχι και του Ιονέσκο! Στον Μπέκετ, βέβαια, ο χρόνος ισοπεδώνει τα πάντα και την ανθρώπινη ύπαρξη και βγαίνει νικητής.

Αλλά, ιδού πώς η ποίηση του Κουγέα καταργεί το χρόνο και, βέβαια, τις αποστάσεις:

«Πίσω απ’ το τζάμι διακρίνω / Στην ίδια εικόνα τη μανούλα μου στα Γρεβενά / Στην ίδια εικόνα…»

Η στιχουργική αναγκαιότητα μπορεί να «αναμασάει» καθιερωμένα σχήματα, αλλά ωστόσο η συνείδηση του ποιητή πορεύεται αφομοιώνοντας και μετουσιώνοντας τα παράγωγα των «καθιερωμένων» σχημάτων.

«Και δεν υπάρχουν / Φτερά για να σηκώσουν τόσο βάρος / Μιας απουσίας τόσο έντεχνα επιμελημένης./ Μια γραμμή που χάνεται / Στη σκόνη του επίπλου,/ Ένα μαντίλι που χωνεύεται / Στ’ άδειο συρτάρι./ Σβηστό τσιγάρο / Τελειωμένο ώς το μεδούλι / Υπόσχεση τσαλακωμένη / Σα χαρτί / Καμένα χρόνια…»

Μπορεί ο νικητής ν’ αγωνιά αλλά ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος να υπομένει τη δοκιμασία του χρόνου και ταυτόχρονα να γυρεύει τη βεβαιότητα…

«…Σε νυσταγμένα καφενεία / Κοντά στη θάλασσα σου γράφω / Άσε τα όλα κι έλα να με βρεις».

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ. Ο Βασίλης Κουγέας γεννήθηκε το 1952 στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βρυξελλών (U.L.B.). Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές ιστορίας στο Παρίσι (Paris I – Pantheon Sorbonne) και νομικών επιστημών στην Αθήνα. Σήμερα εργάζεται ως καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, δικηγόρος και σύμβουλος Διοίκησης της Εθνικής Τράπεζας (Ιστορικό Αρχείο). Εργογραφία: Ποιήματά του έχουν μεταφρασθεί στην γαλλική και στην ρουμανική γλώσσα. Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές του συλλογές: Καίγονται χρόνια, Πορεία,1983. Ύπνος, γενική δοκιμή, Ύψιλον, 1985. Όλο και πιο λίγες, Κέδρος, 1992. Καίγονται χρόνια – Ύπνος, γενική δοκιμή, Ποιήματα 1975-85, Ύψιλον, 1994. Του άλλοτε κατοικημένου, Ύψιλον, 1997. Jadis habite, edition L’ Harmattan, Paris, 2003.

[Εξόρμηση, 28 Μαρτίου 1986]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s