ΝΕΝΗ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ: Έχει πνευματικότητα η κοινωνία μας…

Standard

Ν�νη Ευθυμιάδη

Από τις πλέον δυναμικές φωνές της νεότερης πεζογραφίας μας, η Νένη Ευθυμιάδη συμπληρώνει φέτος δεκαπέντε χρόνια γόνιμης λογοτεχνικής θητείας. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Σπούδασε νομικά. Το ξεκίνημα έγινε το 1973 με το βιβλίο «Εσύ κι εγώ μοιάζουμε λιγάκι». Ακολούθησαν: «Ο κήπος με τ’ αγάλματα» (1975), «Η φωτοβολίδα» (1978), «Αθόρυβες μέρες» (1983). Δοκίμια και διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες. Η ίδια έχει μεταφράσει δοκίμια από τα γαλλικά, τα γερμανικά και τα αγγλικά. Η αφορμή (τουλάχιστον, η τυπική) για τη συζήτηση που ακολουθεί, είναι το τελευταίο βιβλίο της Νένης Ευθυμιάδη «Το χρώμα του μέλλοντος» (εκδόσεις Εστία).

  • Τι είναι το «Χρώμα του μέλλοντος»;

Είναι ένα μυθιστόρημα που επιδίωξε την απεικόνιση του φευγαλέου. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποίησα μια τεχνική σύνθετη. Προσπάθησα να ενώσω τέσσερα είδη λόγου, τον καθαρά πεζογραφικό, τον ποιητικό, τον δοκιμιακό και τον… αστυνομικό! Ακόμα, το παιχνίδι, σε πολλά χρονικά επίπεδα.

  • Είναι ένα μυθιστόρημα με την κλασική δομή του είδους;

Δεν θα το έλεγα κλασικό παρά μονάχα στο επίπεδο της σαφήνειας και της ροής για τον αναγνώστη.

  • Με δυο λόγια, ποιο είναι το ιδεολόγημα του έργου;

Η αμφισβήτηση όχι μόνο των συμβάσεων αλλά και όλου του συστήματος τού δυτικού πολιτισμού που δεν επιτρέπει την αυθεντικότητα.

  • Πιστεύετε ότι η πεζογραφία είναι, ως είδος λόγου, η πλέον αποτελεσματική στη σχέση της με το κοινό;

Η πεζογραφία έχει τη μεγαλύτερη εμβέλεια γιατί συνδυάζει το συγκινησιακό με το λογικό στοιχείο και είναι, ακόμα, η απεικόνιση ενός κόσμου. Αντίθετα, σήμερα η ποίηση βάλλεται γιατί ο υποκειμενισμός και η εννοιολογία είναι δύσβατα για το πλατύ κοινό. Το δοκίμιο, εκτός του ότι θέλει ένα πολύ προχωρημένο, από άποψη παιδείας, αναγνωστικό κοινό, έχει πάντα αναγκαστικά μια μερικότητα θεώρησης.

  • Υπάρχει σήμερα «γυναικεία λογοτεχνία»;

Για μένα, η λογοτεχνία είναι μια και αδιαίρετη. Η Βιρτζίνια Γουλφ, δεκαετίες πριν, επέμενε ότι ο λόγος πρέπει να είναι ερμαφρόδιτος και ότι είναι μειονέκτημα του λόγου το να φαίνεται το φύλο του δημιουργού! Μετά από τόσες δεκαετίες γιατί να δημιουργείται θέμα; Κι ας μην ξεχνάμε ότι η Βιρτζίνια Γουλφ ήταν φεμινίστρια…

  • Ποια είναι η συνεισφορά της κριτικής στη λογοτεχνία μας;

Απόλυτη αναρχία επικρατεί στο χώρο της κριτικής. Οι ελάχιστοι που έχουν τα προσόντα, δεν έχουν περιθώριο να ασχοληθούν συστηματικά, με αποτέλεσμα η κριτική να στηρίζεται σε έναν επικίνδυνο ερασιτεχνισμό.

  • Πώς βλέπετε τη συμμετοχή της γυναίκας στη λογοτεχνία μας;

Ενώ η αγορά γυναικοκρατείται, τις σοβαρές διακρίσεις τις κερδίζουν οι άντρες επειδή έχουν παράδοση στον παραγοντισμό. Κι αυτή είναι η αλήθεια.

  • Με ποια θέματα, κατά τη γνώμη σας, θα έπρεπε να καταπιάνεται η λογοτεχνία;

Με θέματα όσο το δυνατόν πιο οικουμενικά γιατί τα τοπικά και τα άμεσα τα καλύπτει επαρκώς η δημοσιογραφία.

  • Σχετικά με το θεσμό των βραβείων, για τα οποία τον τελευταίο καιρό έχει γίνει πολύς λόγος;

Είναι μια σύμβαση που, τελικά, δεν ξέρω τι και ποιον αντιπροσωπεύει. Εκείνο που ξέρω είναι ότι ελάχιστα επιδρούν τα βραβεία στο αγοραστικό κοινό. Κι αυτό, βέβαια, είναι πολύ θετικό με την έννοια ότι παραγκωνίζεται η παρωχημένη έννοια της αυθεντίας.

  • Για ποιο κοινό γράφετε;

Γράφω για το κοινό που έχει ερευνητικές διαθέσεις.

  • Πώς μπορεί ένας αναγνώστης να βρει το καλό βιβλίο μέσα στον εκδοτικό πληθωρισμό;

Το θέμα είναι ότι δεν μπορεί. Πρέπει να είναι πολύ ασκημένος, αλλιώς θα παρασυρθεί από ρεύματα.

  • Μήπως όμως εδώ χρειάζεται η κριτική;

Θα έλεγα ότι θα είναι η μόνη σωτηρία, αλλά ακόμη την περιμένουμε!

  • Έχει πνευματικότητα η κοινωνία μας;

Έχει πνευματικότητα με την έννοια ότι δεν είναι επιδεκτική πλύσεων εγκεφάλου, όπως άλλοι λαοί. Η αμφισβήτηση και η δυσπιστία είναι πρωτογενές στοιχείο πνευματικότητας αλλά, φυσικά, θα χρειαζόταν κάποια ανάπτυξη.

  • Λέγεται ότι οι συγγραφείς, ως είδος, είναι παντού και πάντα αντιεξουσιαστές…

Είναι, με την έννοια ότι αμφισβητούν την πολιτική εξουσία. Ωστόσο, επιδιώκουν οι ίδιοι ένα άλλο είδος εξουσίας, δηλαδή την επιβολή της σκέψης τους. Φυσικά, τα μέσα είναι πολύ πιο εξευγενισμένα από εκείνα της οποιασδήποτε εξουσίας. Άλλωστε, είναι και προαιρετικά.

  • Η συγγραφή επιτρέπει άλλη απασχόληση;

Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπει άλλη συστηματική απασχόληση. Ειδικά το μυθιστόρημα θέλει πολύ γερά νεύρα, υπομονή και χρόνο γιατί είναι το κυνήγι της ιδέας και της ωρίμανσής της και η συνεχής έρευνα του κόσμου και του «εγώ». Αν προσθέσουμε ότι το μυθιστόρημα, για να τελειοποιηθεί από πλευράς λόγου, πρέπει να γραφτεί και πέντε και δέκα φορές, τα περιθώρια για οτιδήποτε άλλο είναι ελάχιστα. Επιπλέον είναι και η αναγκαστική συμμετοχή του συγγραφέα στην κυκλοφορία του βιβλίου με συνεντεύξεις, δημοσιεύματα κ.λπ. που και μόνον αυτή εμποδίζει το γράψιμο.

  • Σήμερα γιατί δεν γράφονται μυθιστορήματα – ποταμοί;

Το απαγορεύει η εποχή. Δεν θα υπάρχει δέκτης. Από την άλλη μεριά είναι αυξημένες και οι απαιτήσεις για τεχνική αρτιότητα του βιβλίου και ο συγγραφέας θα ήταν δύσκολο να χειριστεί εύστοχα ένα τεράστιο υλικό.

  • Είναι πιο δυνατή η τηλεόραση από ένα βιβλίο;

Η επικράτηση της τηλεόρασης κάνει το βιβλίο περιθωριακό, αλλά του δίνει και κάποια ειδική δύναμη γιατί αποκτά τη γοητεία τού κάτι άλλου, δηλαδή όχι του καθημερινού.

  • Διαβάζουν οι Έλληνες σήμερα;

Διαβάζουν λίγο αλλά το μικρό αναγνωστικό κοινό είναι αρκετά εκλεκτικό και δεκτικό σε πολλά είδη λόγου.

  • Τελειώνοντας, κι επειδή σε λίγες μέρες θα «γιορτάσουμε» την μαύρη επέτειο της Απριλιανής λαίλαπας, θα ήταν χρήσιμο να αναφερθούμε στις επιπτώσεις της πάνω στην πνευματική πορεία του τόπου…

Επανεκτιμήθηκε η έννοια της ελευθερίας που, τουλάχιστον για τους μεταπολεμικούς, ήταν κακώς αυτονόητη. Και ακριβώς η πίεση και η καταπίεση προκάλεσαν έναν παραγωγικό οργασμό που στην αρχή ήταν εντοπισμένο στο συγκεκριμένο θέμα αλλά μετά, ευτυχώς, διευρύνθηκε. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ευγνωμονούμε τη δικτατορία που ήρθε… Αν και δεν ήταν από τις πιο επικίνδυνες επειδή ήταν πάρα πολύ φαιδρή…

Ευθυμιάδη Ν�νη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ. Η Νένη Ευθυμιάδη γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1946. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το 1970 έγινε δικηγόρος Αθηνών. Από το 1973 ασχολήθηκε συστηματικά με την πεζογραφία και μέχρι τώρα έχει εκδώσει εννέα μυθιστορήματα. Συμμετείχε και σε πολλές εκδόσεις ομαδικού χαρακτήρα, με μικρότερης έκτασης πεζογραφήματα. Πληθώρα διηγημάτων, δοκιμίων και άρθρων της δημοσιεύονται συνεχώς στον ημερήσιο τύπο και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Κάποιες φορές ασχολήθηκε και με κριτικές παρουσιάσεις ελλήνων ή ξένων συγγραφέων. Έχει μεταφράσει δοκίμια από τα γαλλικά, τα γερμανικά και αγγλικά, όπως και ποίηση του αμερικανού William Meredith (Βραβείο Πούλιτζερ 1988). Από το 1992 είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης, συνυπεύθυνη για τη διοργάνωση εκδηλώσεων γύρω από τη λογοτεχνία, τη θεωρία, τη σύγχρονη προβληματική ή εκπρόσωπός της σε διεθνή συνέδρια κοινωνικοπολιτικού χαρακτήρα. Μερικά από τα έργα της έγιναν αντικείμενα μελετών σε πανεπιστήμια, συνέδρια ή θεωρητικά βιβλία. Προσφάτως, μυθιστόρημά της κυκλοφόρησε στην Ιταλία.

[Εξόρμηση, 13 Μαρτίου 1988]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s