ΜΗΤΣΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ: Ενδεικτική βιβλιογραφία

Standard

ΑΛΕΞΙΟΥ ΕΛΛΗ: Έλληνες λογοτέχνες. Αθήνα, Καστανιώτης, 1982.

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «Σοβιετικό βραβείο σε έλληνα συγγραφέα». Διαβάζω τ. 16, 1/1979, σ.11.

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «Αλεξανδρόπουλος Μήτσος». Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 1. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1983.

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «Σαράντα χρόνια μετά. Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος προλογίζει την επανέκδοση του μυθιστορήματός του “Νύχτες και Αυγές”, που θα κυκλοφορήσει στο τέλος του μήνα από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα». Το Βήμα, 23/07/2000. Το μυθιστόρημα του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου Νύχτες και Αυγές πρωτοκυκλοφόρησε στο εξωτερικό από τον εκδοτικό οίκο των πολιτικών προσφύγων Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις: ο πρώτος τόμος Η Πολιτεία το 1961 και ο δεύτερος τόμος Τα Βουνά το 1963. Στην Ελλάδα εξεδόθη από το Θεμέλιο το 1963 και το 1965 αντίστοιχα. Απαγορευμένο στα χρόνια της δικτατορίας, ξαναβγήκε το 1979 από τον Κέδρο και το 1987 από τη Σύγχρονη Εποχή. Τώρα μαζί με το πρόσφατο βιβλίο του Αλεξανδρόπουλου, το βιογραφικό δοκίμιο Ο Μαγιακόφσκι. Τα εύκολα και τα δύσκολα, το πρώτο του μυθιστόρημα Νύχτες και Αυγές εγκαινιάζει τη «Βιβλιοθήκη Μήτσου Αλεξανδρόπουλου» των εκδόσεων Ελληνικά Γράμματα…

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: Απεβίωσε ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. Η Ναυτεμπορική, 19/5/2008. Έφυγε τα ξημερώματα από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς…

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. Τελευταίο «ταξίδι». Η Ναυτεμπορική, 20/5/2008. Απεβίωσε ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, ένας από τους κορυφαίους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς, σε ηλικία 84 ετών. Άφησε την τελευταία του πνοή τα ξημερώματα της Δευτέρας, στο νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν» ύστερα από μάχη με την επάρατη νόσο…

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. “Σίγησε” η σπουδαία πένα του… Με πολιτική κηδεία θα ταφεί αύριο, στις 3μ.μ., στο Α΄ νεκροταφείο». Ριζοσπάστης, 20/05/2008. H γενιά της ΕΑΜικής Αντίστασης και του ΔΣΕ, τα ελληνικά και ρωσικά γράμματα φτώχυναν πολύ από χτες. Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, ο τελευταίος κορυφαίος και πολυγραφότατος πεζογράφος της μεταπολεμικής γενιάς, μελετητής και μεταφραστής της Ρωσικής Λογοτεχνίας, έχασε χτες στις 3π.μ., στο «Ερρίκος Ντυνάν», τη – δεύτερη μετά το 1998 – μάχη του με τον καρκίνο. Κατά την επιθυμία του, η κηδεία του θα είναι πολιτική, χωρίς επικήδειους και θα γίνει αύριο, Τετάρτη, στις 3μ.μ., από το Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος γεννήθηκε στην Αμαλιάδα (26/5/1924). Δεκαοχτάχρονος (1942) εντάχθηκε στο ΕΑΜ Νέων, μετά στην ΕΠΟΝ και αργότερα στο ΚΚΕ. Φοιτητής της Νομικής Σχολής Αθηνών αφοσιώνεται στον απελευθερωτικό αγώνα και εγκαταλείπει τις σπουδές του, τις οποίες θα συνεχίσει μετά την απελευθέρωση. Το 1947, φοιτητής επί πτυχίω, στρατεύεται αναγκαστικά, αλλά λιποτακτεί. Εντάσσεται στο ΔΣΕ και το 1948 περνά ως μαχητής στο Αρχηγείο Ηπείρου, στου οποίου την εφημερίδα «Καθημερινά Νέα», έστελνε χρονογραφήματα για τις μάχες, υπό το ψευδώνυμο «Σφυρής». Τραυματίζεται βαριά σε μια σκληρή μάχη και στέλνεται σε νοσοκομείο στην Αλβανία. Επιστρέφει στο Αρχηγείο Ηπείρου, αλλά λόγω αναπηρίας ασχολείται αποκλειστικά με τα «Καθημερινά Νέα» σαν πολεμικός ανταποκριτής όλων των τμημάτων του ΓΑ Ηπείρου. Παράλληλα δημοσιεύει και αγωνιστικού περιεχομένου πεζογραφικά κείμενα και ποιήματα σε έντυπα του ΔΣΕ («Εξόρμηση» κ.α.). Με την υποχώρηση του ΔΣΕ, το 1949 περνά στην αναγκαστική προσφυγιά. Εγκαθίσταται στο Βουκουρέστι (όπου ασχολήθηκε με το εκδοτικό του ΚΚΕ «Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις») και από το 1956 στη Μόσχα, από όπου επαναπατρίστηκε (1975). Το 1953 καταδικάστηκε από το στρατοδικείο Ιωαννίνων τρις εις θάνατον. Σπούδασε τη Ρωσική Λογοτεχνία στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο Μόσχας. Το 1957 γνώρισε τη δευτεροετή φοιτήτρια Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ, Σόνια Ιλίνσκαγια (σήμερα ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών), με την οποία παντρεύτηκε (1959) και απέκτησε τη μοναχοκόρη του Όλγα Αλεξανδροπούλου. Τα βιώματά του από το διπλό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του λαού μας, διαμόρφωσαν και την αταλάντευτη ιδεολογία του και την προσφορά του στους αγώνες του λαού, αλλά και το σύνολο του πλούσιου και ποικίλου έργου του. Ο ίδιος έλεγε: «Η στράτευση ενός λογοτέχνη στους αγώνες του λαού είναι η ανώτατη μορφή ελευθερίας γι’ αυτόν». Κι όσον αφορά στο έργο του: «Αισθάνομαι πως έγραφα συνέχεια το ίδιο βιβλίο».

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «“Έφυγε” ο λογοτέχνης Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. Σημαντική η συμβολή του στη γνωριμία του ελληνικού κοινού με τη σύγχρονη ρωσική λογοτεχνία. Το Βήμα, 20/05/2008. «Αισθάνομαι πως έγραφα συνέχεια το ίδιο βιβλίο… σε ρυθμούς, θέματα, μορφές, τον τρόπο της γραφής…» είχε πει κάποτε ο συγγραφέας Μήτσος Αλεξανδρόπουλος (φωτογραφία), ο οποίος έφυγε χθες από τη ζωή σε ηλικία 84 ετών. Και ας μην υπάρχει πουθενά ίχνος επανάληψης στα έργα του. Ίσως αυτή η παραδοχή να είχε να κάνει με τον εσωτερικό ρυθμό και τη συνέπεια που είχαν οι πράξεις και τα λόγια του. Ο ακαταπόνητος άνθρωπος των Γραμμάτων, αφού εισέφερε σημαντικά σε όλα τα επί μέρους είδη της πεζογραφίας, με διηγήματα, μυθιστορήματα, βιογραφίες, ηττήθηκε από την επάρατη νόσο. Αποτέλεσε επίσης, για περίπου μισό αιώνα, έναν μοναδικό κόμβο επαφής μεταξύ της σύγχρονης ελληνικής και της ρωσικής λογοτεχνίας, μεταφράζοντας, ανθολογώντας, σχολιάζοντας και επισημαίνοντας τα πολλά σημεία όπου η μία συναντά και συνομιλεί με την άλλη…

[ΑΝΩΝΥΜΟΣ]: «“Αντίο” στον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο». Ριζοσπάστης, 22/05/2008. Μαυροφορεμένες και πιασμένες χέρι χέρι, η συντρόφισσα της ζωής και της δημιουργίας του Σόνια Ιλίνσκαγια και η μοναχοκόρη του Ολγα, τα «δυο κόκκινα, κατακόκκινα στεφάνια» (όπως παρατήρησε κάποιος) της ΚΕ του ΚΚΕ και των εκδόσεων «Σύγχρονη Εποχή» και λίγα λευκά (εκδοτικών οίκων και της Εταιρείας Συγγραφέων) μπροστά από το απέριττο φέρετρό του και ακολουθώντας, σε απόλυτη σιωπή, οικείοι, φίλοι, συναγωνιστές του, γνωστοί συγγραφείς, πανεπιστημιακοί καθηγητές, αλλά και θαυμαστές του έργου του, με ένα λουλούδι στο χέρι, συνόδευσαν χθες το μεσημέρι μέχρι το μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο. Μια λιτή πολιτική κηδεία, όπως άρμοζε στις ιδέες, στο ήθος, στη σεμνότητα του αγωνιστή δημιουργού, με «εκκωφαντική» την απουσία του ΥΠΠΟ (μόνο στεφάνι έστειλε ο υπουργός Πολιτισμού). Τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, από μέρους της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, αποχαιρέτησε ο βουλευτής Κώστας Καζάκος. Μεταξύ άλλων, παραβρέθηκαν οι: Αλέξης Σπάθης, Γιάννης Δάλλας, Μάνος Ζαχαρίας, Ευτύχης Μπιτσάκης, Αλκη Ζέη, Ζωή Βαλάση, κ.ά.

ΑΡΑΓΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ: «Περισσότερη ελευθερία Ο Τσέχωφ». Εκηβόλος τ. 11, 1982 (τώρα και στον τόμο Ασκήσεις κριτικής, σσ. 24-40. Αθήνα, Σοκόλης, 1990).

ΓΚΡΙΤΣΗ-ΜΙΛΛΙΕΞ ΤΑΤΙΑΝΑ: «Μέσα απ’ το μικρόκοσμο η ελληνική ιστορία» (για το Φύλλα-Φτερά). Διαβάζω τ. 8, 5-10/1977, σσ. 58-60.

ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ: «Το μήνυμα του βιβλίου για το Μάξιμο το Γραικό». Ριζοσπάστης, 17/9/1976.

ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑ: «Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, Πέντε ρώσοι κλασικοί». Ριζοσπάστης, 2/4/1975.

ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ: «Η ποιητική της αφήγησης στο Μήτσο Αλεξανδρόπουλο». Ελίτροχος τ. 11, Χειμώνας 1996-1997, σσ. 162-172.

ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ: «Περ’ απ’ τα όρια…». Διαβάζω τ. 125, 28/8/1985, σσ. 54-56.

ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ: «Μήτσος Αλεξανδρόπουλος», Η μεταπολεμική πεζογραφία Από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ’67Β΄, σσ. 98-110. Αθήνα, Σοκόλης, 1988.

ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ: «Ένα νέο ερέθισμα για τον προσανατολισμό της συγκριτικής γραμματολογίας μας: Η ρωσική λογοτεχνία του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου». Αντί τ. 173, ετ. Η΄, 13/3/1981, σσ. 41-46.

ΚΟΥΛΟΥΦΑΚΟΣ ΚΩΣΤΑΣ: «Το πρόβλημα των πολιτικών προσφύγων σε δύο όψεις». Διαβάζω τ. 40, 3/1981, σσ. 66-76.

ΚΡΗΜΝΙΩΤΗ ΠΟΛΥ: «Έζησε και δημιούργησε με την επιθυμία της προσφοράς». Η Αυγή, 20/5/2008. «…Aισθάνομαι πως έγραφα συνέχεια το ίδιο βιβλίο», ομολογούσε ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, κι ας μην υπάρχει πουθενά στο έργο του ίχνος επανάληψης σε «ρυθμούς, θέματα, μορφές, τον τρόπο της γραφής…». Η στάση του απέναντι στη ζωή ωστόσο, έτσι όπως σημαδεύτηκε από τις πολιτικές του επιλογές, με τη συμμετοχή του στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, την ένταξή του στην αριστερά, τον οδηγούσε με γνώμονα ένα ηθικό αίσθημα κοινωνικής ευθύνης και την επιθυμία για προσφορά. Ο τρόπος με τον οποίο στάθηκε απέναντι στη ζωή αλλά και ο τρόπος με τον οποίο στοχάστηκε τη ροή του χρόνου καθόρισαν τη δημιουργική του διαδρομή και τον κατέταξαν στις κορυφαίες θέσεις της μεταπολεμικής μας πεζογραφίας. Σε παρελθόντα χρόνο μιλάμε πλέον για τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, τον σημαντικό λογοτέχνη, δοκιμιογράφο και μεταφραστή. Πέθανε χθες το πρωί στο νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν» μετά από μάχη με την επάρατη νόσο. Στο πλάι του διαρκώς βρίσκονταν η αγαπημένη σύντροφος της ζωής του Σόνια Ιλίνσκαγια, εκλεκτό μέλος και η ίδια της ακαδημαϊκής και της λογοτεχνικής κοινότητας. Αριστερός και διανοούμενος χωρίς επικηδείους και πολυστομίες θέλησε να ταφεί…

ΚΡΙΤΣΕΦΣΚΑΓΙΑ ΕΥΓΕΝΙΑ: «Το «πράσινο ραβδάκι». Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, Ο Τολστόι, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σελ. 706». Η Αυγή, 23/9/2007. […] Έχει τα κότσια ο συγγραφέας να «πιάσει στο στόμα» του τον Τολστόι; Τον Όμηρο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τον Νώε της; Κρίνετε μόνοι σας: o Mήτσος, σήμερα στα 83 του, με εκ γενετής πρόβλημα καρδιάς, πέρασε πολέμους, μεταναστεύσεις, οστρακισμούς, αμφισβητήσεις, έχει «στην πλάτη» του κάμποσες εγχειρήσεις, βγάζει το ένα βιβλίο μετά το άλλο, συμπληρώνοντας τη μοναδική στο είδος της τη «Βιβλιοθήκη Μήτσου Αλεξανδρόπουλου». Είπαμε, δεν είναι θέμα σύγκρισης, αλλά μεγέθους και… ύψους. Ο συγγραφέας συναντάει τον Τολστόι στα μονοπάτια της δικής του ζωής. Και δίπλα του μπορούν να διδαχτούν από το έπος του Τολστόι όσοι έχουν την ικανότητα και τη συνείδηση να διδάσκονται…

ΚΡΙΤΣΕΦΣΚΑΓΙΑ ΕΥΓΕΝΙΑ: «Με τη ματιά της δεύτερης πατρίδας του». Η Αυγή, 25/05/2008. Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος έφυγε στον γενέθλιό του μήνα Μάιο, μια βδομάδα πριν συμπληρώσει τα 84 χρόνια του τόσο δημιουργικού βίου του. Πρόλαβε να ζήσει την αναγνώριση του έργου του και από τις δυο του πατρίδες, την Ελλάδα και τη Ρωσία, οι οποίες επιβεβαίωσαν την ευγνωμοσύνη τους με πολλά και διάφορα βραβεία. Μόλις ένα μήνα πριν, η Σόνια Ιλίνσκαγια, η αιώνια σύντροφος και συνοδοιπόρος του Μήτσου, παραλάμβανε στην ιστορική πρεσβεία της Ρωσίας στην οδό Ηρώδου Αττικού, από το χέρι του πρέσβη Αντρέι Βντόβιν, το μετάλλιο Πούσκιν, σταλμένο στον «Ρώσο» Έλληνα συγγραφέα, με διάταγμα της ρωσικής κυβέρνησης. Στην απονομή, η Σόνια Ιλίνσκαγια χάρισε στην ρωσική πρεσβεία το τελευταίο βιβλίο του Μήτσου Όσιπ Μαντελστάμ. Στην Πετρούπολη θα σμίξουμε πάλι, όπου ο μεγάλος Ρώσος ποιητής, ίσως για πρώτη φορά, «μίλησε» την ελληνική γλώσσα. Η φωτεινή γραμμή του εξώφυλλου του βιβλίου, περνώντας από τα μάτια του Όσιπ Μαντελστάμ, προεκτείνεται στο πρόσωπο του Μήτσου στην επόμενη σελίδα, δηλώνοντας τη συγγένεια των δύο αυτών ποιητικών ψυχών. Κατά κάποιον τρόπο, ήταν προφητική κίνηση: το βιβλίο για τον Μαντελστάμ, 70 χρόνια από το θάνατο του οποίου συμπληρώνονται φέτος, έγινε τελευταίο του Μήτσου εν ζωή. Τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο οι ρωσόφωνοι αναγνώστες τον ξέρουν ίσως περισσότερο από κάθε άλλον Έλληνα πεζογράφο, και μάλλον ως μοναδικό δοκιμιογράφο. Η γνωριμία αυτή ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 και συνεχίστηκε μέχρι πρότινος, όταν το 2004 στη σειρά «Ελληνική Βιβλιοθήκη» επανεκδόθηκε το πολυαγαπημένο και πολυδιαβασμένο από το φιλόμουσο ρωσικό κοινό βιβλίο του Μήτσου Σκηνές από το βίο του Μάξιμου Γραικού. Πολύ συχνά, η ευτυχής συνάντηση του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου με τον ρωσόφωνο αναγνώστη γινόταν μέσα από τις σελίδες τού πλέον δημοφιλούς περιοδικού Ινοστράναγια λιτερατούρα (Ξένα γράμματα), με τιράζ κοντά 500 χιλιάδες αντίτυπα. Το 1964 δημοσιεύθηκε ένα από τα διηγήματά του, το 1967 το δοκίμιό του «Η δίκη των δολοφόνων του Λαμπράκη», το 1968 το δοκίμιο «Ελλάδα: φασισμός και η μοίρα της προοδευτικής κουλτούρας», το 1975 το δοκίμιο «Ο Γιάννης Ρίτσος σήμερα», το 1987 αποσπάσματα από το μυθιστόρημα Μικρό όργανο για τον επαναπατρισμό. Οι ρωσόφωνοι αναγνώστες (τους ονομάζω σκόπιμα έτσι, γιατί μιλάμε για όλη την πρώην σοβιετική επικράτεια) διάβασαν τις Νύχτες και αυγές, Τα βουνά, συλλογές των διηγημάτων του Μήτσου, και το 1978, 30 χρόνια πριν, κι αυτό αποτελεί επίσης μια σημαντική επέτειο, το περιοδικό Ξένα γράμματα πήρε συνέντευξη από τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, με αφορμή την έκδοση στην Ελλάδα της τρίτομης Ιστορίας της Ρωσικής Λογοτεχνίας, σχολιάζοντας το γεγονός ως «ανεκτίμητη συνεισφορά στην ανάπτυξη των πολιτιστικών σχέσεων ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Σοβιετική Ένωση. Πέρσι, ταξίδεψα στη Γιάσναγια Πολιάνα, τη γενέτειρα του μεγάλου Ρώσου κλασικού συγγραφέα του Πόλεμος και ειρήνη, με το βιογραφικό μυθιστόρημα του Μήτσου, το Τολστόι, το οποίο και παρουσίασα στο Διεθνές Λογοτεχνικό Συνέδριο. Στα απώτερα σχέδιά μου ήταν πάντα να ξαναβρεθώ εκεί, στα σεμινάρια των μεταφραστών της ρωσικής ποίησης πλέον, με μια μελέτη αφιερωμένη σε πολύ ιδιαίτερες μεταφράσεις ρώσων ποιητών από τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο. Αναφέρομαι στα τόσο ανόμοια και τόσο μεστά βιβλία του Μήτσου, Αλέξανδρος Πούσκιν. Άλλη, καλύτερη ζητώ ελευθεριά και το βιβλίο για τον Όσιπ Μσντελστάμ, όπου η ποιητική μετάφραση προηγείται, συνοδεύεται, συμπληρώνεται από ιστορικές αναφορές, βιογραφικά στιγμιότυπα, σχόλια κριτικού, ιστορικού λογοτεχνίας και μεταφραστή. Η «Βιβλιοθήκη του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου» θα πρέπει να συμπληρωθεί από ένα τουλάχιστον ακόμα βιβλίο -τη μελέτη του συνόλου του δικού του έργου. Τιτανικού έργου, που γράφτηκε σε συνθήκες διαρκούς, ασυμβίβαστου αγώνα, στερήσεων, απομόνωσης, πόνου και νίκης πάνω στο θάνατο, που καραδοκούσε από τόσο νωρίς στο δρόμο του Μήτσου. Θα πρέπει να συμπληρωθεί με τη μελέτη του συνόλου του έργου του, γιατί η ζωή και το έργο του είναι ένα κομμάτι από την ιστορία της πολεμικής και της μεταπολεμικής Ελλάδας, αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτικού της βίου, της σκέψης της, της λογοτεχνίας της, του πολιτισμού της. Ένα κομμάτι ιστορίας, της συνείδησης ενός ολόκληρου λαού. Εν ολίγοις, αυτά που έμειναν, ενώ ο Μήτσος έφευγε, ζητούν μια ενεργό μνήμη.

ΜΕΞΗΣ ΔΗΜ. Ν.: «Ένα πολύτιμο ιστορικό κείμενο». Διαβάζω τ. 20, 5/1979, σσ. 75-77.

ΜΕΡΑΚΛΗΣ Μ.Γ.: «Μικρό όργανο για τον επαναπατρισμό». Αντί τ. 176, ετ. Η΄, 24/4/1981, σσ. 48-49.

ΜΕΡΑΚΛΗΣ Μ.Γ.: Ο Σίσυφος, σήμερα. Με αφορμή το έργο του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου Αυτά που μένουν, τόμοι Α΄-Β΄. Εκδόσεις Δελφίνι, Αθήνα, 1994», Ελίτροχος τ. 11, Χειμώνας 1996-1997, σσ. 173-179.

ΜΠΑΧΑΡΙΑΝ ΑΣΑΝΤΟΥΡ: «Ταξίδι στην χώρα και την ιστορία των αρμενίων». Διαβάζω τ. 60, 12/1/1983, σσ. 75-76.

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Η.Χ.: Κριτική για το Αυτά που μένουν, τ. Α’. Η Καθημερινή, 10/1/1995.

ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ: «Ένας πεζογράφος που έρχεται». Αυγή, 27/6/1962.

ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ ΔΗΜΗΤΡΑ: «“Έφυγε” ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος». Έθνος, 20/5/2008. Ο πεζογράφος που άνοιξε δρόμους στη μεταπολεμική λογοτεχνία και πάντρεψε τα ελληνικά με τα ρωσικά γράμματα «έσβησε», χθες τα ξημερώματα, σε ηλικία 84 ετών. Οι δυνάμεις εγκατέλειψαν για πάντα τον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, όμως εκείνος άνοιξε μεγάλους δρόμους στη μεταπολεμική λογοτεχνία και στο πάντρεμα δύο λογοτεχνικών παραδόσεων, της ελληνικής και της ρωσικής. Ο πεζογράφος, δοκιμιογράφος και μεταφραστής Μήτσος Αλεξανδρόπουλος έσβησε, σε ηλικία 84 ετών, χθες τα ξημερώματα, έχοντας στο πλευρό του την επί μισό αιώνα σύντροφό του ελληνίστρια Σόνια Ιλίνσκαγια και την κόρη τους Όλγα. Η κηδεία του, πολιτική και χωρίς επικήδειους, σύμφωνα με επιθυμία του, θα γίνει αύριο, στις 3 μ.μ., στο Α Νεκροταφείο. Με το έργο και το σπάνιο ήθος του, ο αθόρυβος, σχεδόν αθέατος, Αλεξανδρόπουλος έδωσε την αληθινή υπόσταση του πνευματικού ανθρώπου. Η ελληνική Πολιτεία τον αναγνώρισε με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2001. Πρόσφατα, η ρωσική πλευρά, με διάταγμα του Πούτιν, του απένειμε το Μετάλλιο Πούσκιν για τη μεγάλη συμβολή του στη διάδοση και μελέτη του ρωσικού πολιτισμού. Βούτηξε σε δύο θάλασσες πολιτισμού και στο έργο του αναμείχθηκαν, αλληλοτροφοδοτούμενες και αλληλοφωτιζόμενες και οι δύο παραδόσεις, της πατρίδας του και η άλλη που του έγινε οικεία, από το 1956 που βρέθηκε εξόριστος στη Μόσχα, όπου φοίτησε στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο και έμεινε μέχρι τον επαναπατρισμό του το 1975…

ΣΕΛΛΑ ΟΛΓΑ: «Πέθανε ο συγγραφέας Μ. Αλεξανδρόπουλος». Η Καθημερινή, 20/05/2008. Η εδώ και χρόνια εύθραυστη υγεία του δεν τον εμπόδισε να δουλεύει μέχρι το τέλος. Έγραφε και μετέφραζε διαρκώς. Κι ίσως αυτό να ήταν το οξυγόνο του, μαζί με τη συμπαράσταση και την παρουσία της συντρόφου της ζωής του Σόνιας Ιλίνσκαγια. Ο συγγραφέας και μεταφραστής Μήτσος Αλεξανδρόπουλος πέθανε χθες τα ξημερώματα στο νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν» χάνοντας τη μάχη με τον καρκίνο. Γεννήθηκε στην Αμαλιάδα, ήταν 84 χρόνων και στο διάστημα της ζωής του έζησε τις περιπέτειες της αριστεράς στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Ενεργά αντιστασιακός στην Κατοχή, φοίτησε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, αλλά το 1949 αναγκάστηκε να ακολουθήσει το δρόμο της υπερορίας. Στο Βουκουρέστι πρώτα και μετά στη Μόσχα, όπου παρέμεινε μέχρι τη μεταπολίτευση, το 1975, οπότε και επέστρεψε στην Ελλάδα. Στη Μόσχα συνέχισε τις φιλολογικές σπουδές στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο της Μόσχας, κι εκεί γνώρισε την ελληνίστρια Σόνια Ιλίνσκαγια, με την οποία απέκτησαν μια κόρη, την Όλγα. Η Εταιρεία Συγγραφέων, σε ανακοίνωσή της, αναφέρεται στον «ακαταπόνητο άνθρωπο των γραμμάτων, που εισέφερε σημαντικά σε όλα τα επιμέρους είδη της πεζογραφίας με διηγήματα, μυθιστορήματα, βιογραφίες». Κι ότι «για μισό περίπου αιώνα αποτέλεσε έναν μοναδικό κόμβο μεταξύ της σύγχρονης ελληνικής και της ρωσικής λογοτεχνίας…»

ΣΠΗΛΙΑΔΗ ΒΕΑΤΡΙΚΗ: «Μήτσου Αλεξανδρόπουλου Νύχτες και αυγές». Επιθεώρηση Τέχνης ΙΣΤ΄, ετ. Η΄, 12/1962, αρ.96, σσ. 776-779.

ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΡΗ: «Με τη ματιά ενός ευαίσθητου συγγραφέα». Διαβάζω τ. 353, 6/1995, σ. 94-96.

TΖΙΑΝΤΖΗ MΑΡΙΑΝΝΑ [Αποτυπώματα]: «Άλλη μια χαμένη άνοιξη». Η Καθημερινή, 25/5/2008. […] Πρόσφατα πέθανε ένας σεμνός και σημαντικός συγγραφέας, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, που πολλά από τα βιβλία του είναι ένα πολύτιμο εισιτήριο χωρίς επιστροφή για τη μεγάλη χώρα της ρωσικής λογοτεχνίας. Εκτός εξεταστικής ύλης φαίνεται να είναι, π.χ., η βιογραφική μυθιστορία του «Περισσότερη ελευθερία. Ο Τσέχοφ» ή τα μεταφρασμένα ποιήματα του Πούσκιν («Αλλη, καλύτερη, ζητώ ελευθερία…»), βιβλία εφηβικά με την έννοια ότι πρέπει να έχει κανείς ψυχή εφήβου και για να τα γράψει και για να τα διαβάσει. Όμως το εκπαιδευτικό μας σύστημα υψώνει τείχη ανάμεσα στον Μαγιακόφσκι ή τον Μαντελστάμ και στην «επιτυχία», τη σπουδαστική ή την επαγγελματική, με μαθηματική ακρίβεια μάς οδηγεί στην αιωνίως χαμένη άνοιξη.

ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣ Θ.Δ.: «Ως το προανάκρουσμα της ορμητικής άνοιξης». Η Καθημερινή, 7/9/1978.

ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗΣ: «Μήτσος Αλεξανδρόπουλος: Μικρό όργανο για τον επαναπατρισμό». Τομές τ. 64-65, ετ. ΣΤ΄, 9-10/1980, σ. 56.

ΧΟΥΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΑ: «Ο Τολστόι και η κλασική ρωσική λογοτεχνία. Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, ο κατεξοχήν Έλληνας μελετητής της ρωσικής λογοτεχνίας». Ελευθεροτυπία / Βιβλιοθήκη, 02/11/2007. Τον περασμένο Αύγουστο έγινε στη Γάσνιαγια Πολιάνα, όπου έζησε και πέθανε ο Λέων Τολστόι, διεθνές συμπόσιο για μεταφραστές και επιμελητές των έργων του, όπου παρουσιάστηκε η μυθιστορηματική βιογραφία που έγραψε για τον μεγάλο Ρώσο κλασικό ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. Με τον Τολστόι, που κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες (εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα»), κλείνει ο κύκλος «Πέντε Ρώσοι Κλασικοί» -Γκέρτσεν, Ντοστογιέφσκι, Τσέχοφ, Γκόργκι. Στον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο όμως δεν ανήκουν μόνον αυτές οι μυθιστορηματικές βιογραφίες αλλά και η τρίτομη Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας καθώς και μια σειρά άλλων μελετών γύρω από Ρώσους συγγραφείς. Πρόκειται δηλαδή για τον κατεξοχήν Έλληνα συγγραφέα και μελετητή της ρωσικής λογοτεχνίας, η οποία τα τελευταία χρόνια επανέρχεται στο ευρωπαϊκό προσκήνιο… [Ακολουθεί συνέντευξη]

Αφιερώματα περιοδικών

Ελίτροχος τ. 9-10, Άνοιξη – Καλοκαίρι 1996, σσ. 125-192.

Θέματα λογοτεχνίας τ. 7, 11/1997 – 2/1998.

Εργογραφία

(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι. Πεζογραφία

Αρματωμένα χρόνια. Αθήνα, 1954.

Μια πρόσφατη ιστορία. Αθήνα, 1956.

Νύχτες και αυγές – Η πολιτεία. Αθήνα, Θεμέλιο, 1961.

Νύχτες και αυγές – Τα βουνά. Αθήνα, 1963.

Λευκή ακτή. Αθήνα, 1966.

Σκηνές από το βίο του Μάξιμου του Γραικού. Αθήνα, Δίφρος, 1976.

Τα θαύματα έρχονται στην ώρα τους. Αθήνα, Καρανάσης, 1977.

Φύλλα-φτερά·Διηγήματα. Αθήνα, Διογένης, 1977.

Μικρό όργανο για τον επαναπατρισμό·Μυθιστόρημα. Αθήνα, Κέδρος,1980.

Η ένατη πληγή·Διηγήματα. Αθήνα, Κέδρος, 1986.

ΙΙ. Βιογραφίες

Το ψωμί και το βιβλίο Ο Γκόρκι 1-2. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1980.

Περισσότερη ελευθερία Ο Τσέχωφ. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1981.

Ο μεγάλος αμαρτωλός Ο Ντοστογιέφσκι και τα ιερά του τέρατα. Αθήνα, Κέδρος, 1984.

Ένας άνθρωπος, μια εποχή·Ο Αλέξανδρος Γκέρτσεν. Αθήνα, 1989.

ΙΙΙ. Ταξιδιωτική λογοτεχνία

Από τη Μόσχα στη Μόσχα Ταξίδι στο Βόλγα. Αθήνα, 1971.

Οι Αρμένηδες Ταξίδι στη χώρα τους και την ιστορία τους. Αθήνα, Κέδρος, 1982.

ΙV. Μελέτες – Άρθρα

Αντίσταση – Δημοκρατία. Αθήνα, Κέδρος, 1975.

Πέντε ρώσοι κλασικοί. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1975.

Η Ρωσική λογοτεχνία Α΄-Γ΄. Αθήνα, 1977 – 1979.

Μια συνάντηση Σεφέρης – Μακρυγιάννης. Αθήνα, 1983.

Ο βασιλιάς που πέθανε. Αθήνα, Πολύτυπο, 1990.

Ο Τολστόι, ο Σαίξπηρ και οι τρελοί. Αθήνα, Δελφίνι, 1996.

Δαίμονες και δαιμονισμένοι.·Επιστροφές στο Ντοστογέφσκι. Αθήνα, Δελφίνι, 1996.

V. Μεταφράσεις

Εμ. Καζακιέβιτς, Το μπλε τετράδιο. Αθήνα, 1965.

Η εκστρατεία του Ίγκορ. Αθήνα, 1976.

Ισκεντέρη Ν., Η πολιορκία και η Άλωση της Πόλης από τους τούρκους. Αθήνα, 1978.

Πέτροβιτς Αββακούμ, Ο βίος του Πρωτόπαππα Αββακούμ. Αθήνα, 1978.

Γιούρι Ολέσα, Οι τρεις χοντροί. Αθήνα, 1978.

Η βασίλισσα και ο στρατιώτης·Ρωσικό παραμύθι·απόδοση από τα ρωσικά Μήτσος

Αλεξανδρόπουλος. Εικονογράφηση Όλγα Αλεξανδροπούλου. Αθήνα, Κέδρος, 1981.

Γκριμπογιέντοφ Αλέξανδρος, Συμφορά από το πολύ μυαλό. Αθήνα, 1990.

Πούσκιν Αλέξανδρος, Η Ντάμα Πίκα. Αθήνα, 1991.

Πούσκιν Αλέξανδρος, Μικρές τραγωδίες. 1991.

Γκόγκολ Νικολάι, Η μύτη. Αθήνα, Κέδρος, 1994.

Τσέχωφ Α., Εχθροί. Αθήνα, Κέδρος, 1994.

Ντοστογιέφσκι Φ., Μπομπόκ. Αθήνα, Κέδρος, 1995.

Πούσκιν Αλέξανδρος, Ο χάλκινος καβαλάρης. Αθήνα, Δελφίνι, 1995. VI. Αυτοβιογραφία

Αυτά που μένουν Α΄-Β΄. Αθήνα, Δελφίνι, 1994.

Επιπλέον Πληροφορίες

Αρχείο του λογοτέχνη υπάρχει στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s