4.- Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ: Μέρες του ’75. (Ιούλ.-Δεκ.)

ΙΟΥΛΙΟΣ 1975

Το ξεπέρασμα της «κρίσης» στο ΠΑΣΟΚ. Θα σταλεί προς όλες τις τοπικές και κλαδικές οργανώσεις του κινήματος μια εγκύκλιος του Ανδρέα για να τονωθεί το φρόνημα των μελών και να ξεπεραστεί η «κρίση στην κορυφή» που ήταν «το φυσικό αποτέλεσμα της μεθοδευμένης προσπάθειας μιας διανοουμενίστικης ομάδας να ελέγξει και να αποπροσανατολίσει το κίνημα». Τα πράγματα θα είναι ξεκάθαρα για τον Ανδρέα, που θα δώσει το σύνθημα για να τραβήξει μπροστά η οργάνωση:

Η διασπαστική αυτή δραστηριότητα εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια του κατεστημένου να υπονομευθεί η ανοδική πορεία του ΠΑΣΟΚ και να ενισχυθούν οι τάσεις για ανακατατάξεις των δυνάμεων που ανήκουν στον προοδευτικό και αριστερό χώρο, με στόχο να δημιουργηθεί πλατύ ρεφορμιστικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, που θα εξυπηρετήσει τόσο την οριστική ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟϊκό χώρο, όσο και την οριστική επικυριαρχία των πολυεθνικών μονοπωλιακών συγκροτημάτων στη χώρα μας. Κι αυτό εξηγεί την προκλητική προβολή των απόψεων της διασπαστικής ομάδας σε τμήμα του αστικού (και μη) ημερήσιου τύπου. Οι αμφισβητήσεις και οι διασπαστικές ενέργειες της διανοουμενίστικης ομάδας, μας δίνουν μια τεράστια ιστορική ευκαιρία να προχωρήσουμε χωρίς χρονοτριβή σε μια πλατιά ιδεολογική και πολιτική ζύμωση στη βάση, για το ξεκαθάρισμα τόσο της στρατηγικής όσο και της τακτικής του κινήματός μας και να προσδιορίσουμε με την οργανωτική του δομή, με τρόπο που να εξασφαλίζει τόσο τη δημοκρατική λειτουργία όσο και την πειθαρχία στο κίνημα…

Έτσι, το ΠΑΣΟΚ θα προχωρήσει με γοργό ρυθμό στη σύγκληση περιφερειακών συνελεύσεων των τοπικών οργανώσεων και θ’ αρχίσει η μαζικοποίηση με την εγγραφή νέων μελών στην οργάνωση. Ο Ανδρέας θα υποσχεθεί ότι θα συμμετάσχει ο ίδιος προσωπικά σ’ αυτές τις συνελεύσεις, όπου και θα συζητηθούν όλα τα θέματα που αφορούν την πορεία και τη δομή του κινήματος. Θα εκλεγούν και περιφερειακές επιτροπές που σε συνέλευσή τους το Σεπτέμβριο θα εκλέξουν τα προσωρινά (μέχρι το συνέδριο) κεντρικά όργανα του κινήματος. Στο μεταξύ, το κίνημα «θα κατευθύνεται από τον πρόεδρο και τις ανανεωμένες επιτροπές που θα λειτουργήσουν σε συλλογική βάση».

Τι είναι το ΠΑΣΟΚ; Ένα ερώτημα που με απλά λόγια θα το απαντήσει ο Ανδρέας (ομιλία στη Λάρισα, 5 Ιουλίου 1975):

Το ΠΑΣΟΚ είναι σοσιαλιστικό κίνημα και στην Ελλάδα δεν υπήρξε μέχρι τώρα σοσιαλιστικό κίνημα. Να είμαστε και σ’ αυτό απάνω εξηγημένοι. Υπήρξαν σοσιαλιστικά ινστιτούτα και υπάρχουν πολλά ονόματα, πραγματικά πάρα πολύ σεβαστά στην ιστορία της χώρας μας, που συνδέονται σαν προσωπικότητες με το σοσιαλισμό, αλλά αυτό είναι το πρώτο Σοσιαλιστικό Κίνημα στην Ελλάδα. Προερχόμαστε στο ΠΑΣΟΚ από πολλές πηγές. Πολλοί, πάρα πολλοί, από την Ένωση Κέντρου, την Κεντροαριστερά της Ένωσης Κέντρου, αγωνιστές των δυο ανένδοτων αγώνων, προοδευτικοί, ριζοσπαστικοί. Καμιά φορά επαναστατικοί. Προερχόμαστε από την παραδοσιακή αριστερά. Πολλά μέλη που ανακάλυψαν ότι η παραδοσιακή αριστερά δεν εξυπηρετεί γνήσια τα συμφέροντα του Λαού μας, ήρθαν στο ΠΑΣΟΚ. Γιατί όχι; Προερχόμαστε από τη νεολαία, τη νεολαία που είναι πάρα πολύ επαναστατική. Με το δίκιο της, έζησε επτά χρόνια βάναυσης κατοχής, έτσι γνώρισε τον κόσμο, πρόσφερε στο δρόμο της λευτεριάς σ’ αυτό τον τόπο πολλά – ζωή, ελευθερία, όλα… Στο Πολυτεχνείο τότε, στο Πολυτεχνείο! Λοιπόν, έχει το κίνημα πολλές πηγές και είναι σοσιαλιστικό. Και όλοι πιστεύουμε στην 3η του Σεπτέμβρη. Αλλά νομίζω πως όλοι μας, ανεξαιρέτως, βιαζόμαστε. Βιαζόμαστε, με ποια έννοια; Δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει κανείς την έννοια ενός νέου πολιτικού κινήματος ούτε σ’ ένα μήνα, ούτε σε δυο, ούτε σε τρεις, ούτε σε δέκα. Πρέπει απ’ όλες τις μεριές, αυτοί που ήρθαν να πυκνώσουν τις τάξεις του κινήματος, με ωριμότητα, να κάνουν υπομονή, γιατί η σοσιαλιστική συνείδηση, το να ξέρουμε τι θέλουμε, γιατί το θέλουμε, είναι δύσκολη υπόθεση. Έχουμε όλοι μας κι αυτό περιλαμβάνει κι εμένα, δεν κάνω μάθημα σε σας, μιαν ενστικτώδη πίστη πως αυτές είναι οι σωστές θέσεις. Από εκεί και πέρα, το να φτάσουμε στην πλήρη κατανόηση του έργου που έχουμε επωμισθεί, τεράστιου ιστορικού έργου στην Ελλάδα, είναι δρόμος μακρύς. Το να μπορέσουμε να δώσουμε το χέρι, επειδή προερχόμαστε από πολλές μεριές και να βρεθούμε τώρα αδελφωμένοι σ’ αυτόν τον αγώνα, είναι δύσκολο, θα έλεγα γιγάντιο έργο. Και ο εχθρός που καραδοκεί, ακριβώς αυτή την αδυναμία ενός τέτοιου κινήματος προσπαθεί να εκμεταλλευτεί. Να ενσπείρει ζιζάνια, να δημιουργήσει προβλήματα εκ του μη όντος, να προωθήσει διαλυτικές διαδικασίες, να σταματήσει την πορεία μας, που είναι και θα είναι ανοδική, όσα εμπόδια κι αν στήσουν μπροστά μας…

Οι μαζικές κινητοποιήσεις των εργαζομένων βρίσκονται σ’ έξαρση. Οι εργαζόμενοι απαντούν στις τρομοκρατικές μεθόδους των εργοδοτών. Στα Ναυπηγεία Ελευσίνας οι 1850 εργατοτεχνίτες κρατούν περισσότερο από ένα μήνα τη λευκή απεργία τους. Στη Βιαμάξ, με τις καθημερινές στάσεις εργασίας, θα καταφέρουν σαν πρώτο βήμα να ικανοποιηθούν μερικά από τα αιτήματά τους. Στη Βιοχάλκο ο αγώνας συνεχίζεται. Στην Ορειχαλκουργία Πειραιά οι απεργίες κρατούν με απόλυτη ενότητα. Στην Πίτσος, ο μαραθώνιος αγώνας των εργαζομένων δικαιώθηκε. Ο αγώνας των απεργών του εργοστασίου Χουβαρδάς θα λήξει με μερική επιτυχία. Οι εργαζόμενοι στην Τριαντέξ συνεχίζουν την απεργία τους. Οι εργάτες στο χαλυβουργείο του Τομ Πάπας διεκδικούν αυξήσεις και καλύτερες συνθήκες δουλειάς. Στα Μεταλλεία Σκαλιστήρη στο Μαντούδι της Εύβοιας θα απολυθούν 1.000 εργαζόμενοι σε 4 μέρες! Οι νοσοκομειακοί γιατροί σε πανελλαδική απεργία διαρκείας. Το απεργιακό κύμα για αυξήσεις των μισθών και των ημερομισθίων, για καλύτερες συνθήκες δουλειάς και για προστασία των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων κορυφώνεται, αφού η κυβέρνηση Καραμανλή παίζει το παιχνίδι της εργοδοσίας και του κεφαλαίου…

«Στιγμιαίον» και όχι «διαρκές»! Η ολομέλεια του Αρείου Πάγου με το υπ’ αριθμόν 684/2.7.1975 βούλευμά της θα κρίνει ότι το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας είναι «στιγμιαίον» και όχι «διαρκές». Έτσι θα πάψει οριστικά η δίωξη των συνεργατών της χούντας και ο φάκελος 104 «υπουργών» των δικτατορικών κυβερνήσεων της χουντικής επταετίας θα μπει οριστικά στο Αρχείο…

Ο εορτασμός σε κλίμα ανωμαλίας. Ξένοι πράκτορες, απολυμένοι ΕΣΑτζήδες, πράκτορες της σφαγής του Πολυτεχνείου, ολόκληρο το χουντικό παρακράτος με τα πλοκάμια στα Σώματα Ασφαλείας, θα αιματοκυλήσουν την Αθήνα στις 23 Ιουλίου 1975. Για 20 ολόκληρες ώρες, εφαρμόζοντας «το σχέδιο Ιωαννίδη του Νοέμβρη του ’73», δημιούργησαν κλίμα ανωμαλίας. Τα οδοφράγματα, οι φωτιές, τα λεωφορεία που χρησιμοποιήθηκαν για να κλείσουν οι δρόμοι, έγιναν περίπου στα ίδια σημεία με το Νοέμβρη του ’73. Το ίδιο περίπου σχέδιο χρησιμοποιήθηκε σε πρώτο στάδιο και τον Αύγουστο του 1965 με τις κυβερνήσεις των αποστατών. Η κυβέρνηση, 14 ώρες από την έναρξη των επεισοδίων δήλωσε ότι όλα είναι συγκεχυμένα και κάνει έρευνες. Το υπουργείο Δημόσιας Τάξης, στην απελπισία του να βρει κάποια δικαιολογία, για πρώτη φορά δεχόταν ότι είχε καταγγελίες από φοιτητές πως ανάμεσα στις τρομοκρατικές ομάδες –που με την ανοχή της αστυνομίας, τις περισσότερες φορές– έστηναν οδοφράγματα, αναγνωρίστηκαν απολυμένοι ΕΣΑτζήδες. Μα και οι δημοσιογράφοι που παρακολουθούσαν τη δίκη των συνωμοτών στο στρατοδικείο «έχασαν», τη μέρα των επεισοδίων, από τους διαδρόμους τους «ΕΣΑτζήδες-φίλους» των κατηγορουμένων! Η αντιπολίτευση θα συστήσει στην κυβέρνηση να αναζητήσει τους οργανωτές, τους ηθικούς αυτουργούς και τους πράκτορες στο «περιβάλλον ορισμένων αξιωματούχων» της. Ο Ανδρέας θα δηλώσει:

Τα συγκλονιστικά γεγονότα των Αθηνών αποτελούν βαρύτατη ιστορική ευθύνη της κυβέρνησης. Είναι ήδη διαπιστωμένο ότι η εκδήλωση των οικοδόμων για τη διεκδίκηση των δικαίων τους αιτημάτων και με πρόθεση σαφώς και υπεύθυνα ειρηνική, προβοκαρίστηκε από πράκτορες άγνωστης προέλευσης σε γιγάντια κλίμακα. Και είναι επίσης ήδη διαπιστωμένο πως η επέμβαση των αστυνομικών αρχών συνορχηστρώθηκε με τις προβοκατόρικες πράξεις, πως πήρε έκταση άσχετη με τη διάσταση της εκδήλωσης και εστράφη ενάντια σε αθώους διαβάτες και θεατές. Είναι σαφές πως η κυβέρνηση δεν ελέγχει την κατάσταση και πως πρέπει να πάρει άμεσα μέτρα τόσο για την επισήμανση των προβοκατόρων, όσο και για την πειθαρχία των αστυνομικών αρχών. Αλλιώτικα θα είμαστε υποχρεωμένοι να αποδώσουμε σ’ αυτή και την πρόθεση για την εκτράχυνση της κατάστασης.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα που δημιουργήθηκε, το ΠΑΣΟΚ θα αποφασίσει να μην πάρει μέρος στην κυβερνητική εκδήλωση της 24ης Ιουλίου, με το σκεπτικό που θα εκθέσει σε ανακοίνωσή του ο Ανδρέας:

Διότι μεγάλο τμήμα της Κύπρου παραμένει υπό τουρκική κατοχή, διότι υπάρχουν 200.000 Κύπριοι πρόσφυγες, διότι η κυβέρνηση Καραμανλή ακολουθεί λαθεμένη πολιτική στο Κυπριακό, έχοντας εναποθέσει τη λύση του στο ΝΑΤΟ και στον Κίσινγκερ. Και διότι η αποχουντοποίηση και η κάθαρση έγιναν με τρόπο που αποτελεί εμπαιγμό του λαού. Γιατί εμπαιγμό του λαού αποτελεί η δήλωση της κυβέρνησης πως αποχώρησε η Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Γιατί το Σύνταγμα δεν είναι Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας αλλά της ΝΔ. Επιθυμούμε με την απουσία μας να επισημάνουμε στον ελληνικό λαό ότι διαχωρίζουμε τις ιστορικές μας ευθύνες με την κυβέρνηση για την παραπέρα πορεία του τόπου.


O Willy Brandt μπροστά στην Πύλη του Brandenburg Gate στο Βεολίνο © Bundesbildstelle

Οι Γερμανοί, η σοσιαλδημοκρατία, το ΝΑΤΟ… Γράφω ένα κείμενο για τη Δυτική Γερμανία – «προκεχωρημένο φυλάκιο της ιμπεριαλιστικής Αμερικής» («Αγωνιστής», τ. 15, Ιούλιος)– με αφορμή την επίσκεψη του Βίλι Μπραντ στην Αθήνα. Στην πορεία, βέβαια, αποδείχτηκε ότι ο Μπραντ ήταν μια εξέχουσα προσωπικότητα που συνέβαλε στην ειρήνη. Τότε όμως, άλλα βλέπαμε. Πιστεύαμε ότι ένας από τους στόχους της επίσκεψής του ήσαν και οι επαφές για μια ενδεχόμενη ίδρυση Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος με τη συνένωση δυσαρεστημένων στελεχών της ευρύτερης κεντροαριστεράς. Είχαν ελπίδες τότε και οι Αμερικανοί ότι αυτό τον χώρο θα μπορούσε να τον καλύψει ο Γιάγκος Πεσμαζόγλου που ίδρυσε το Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (ΚΟΔΗΣΟ) και ήταν μια ηθική προσωπικότητα. Οι πληροφορίες που είχα και τις οποίες δεν μπορούσα να αποδείξω, έδειχναν προς εκείνη την κατεύθυνση. Αλλά, βέβαια, η δυναμική των πραγμάτων ήταν διαφορετική. Ωστόσο, υπήρχε στον αέρα από τον Ιανουάριο και η καταγγελία του Αλέξανδρου Παναγούλη (που θα αποσιωπηθεί από τον Τύπο) με στοιχεία που αποδεικνύουν την ανάμιξη του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στα εσωτερικά ζητήματα της ΕΚΝΔ και τη χρηματοδότηση μιας ομάδας (των Νέων Δυνάμεων) από το ταμείο του Βίλι Μπραντ. Η καταγγελία αυτή αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι η γερμανική σοσιαλδημοκρατία, σύμφωνα και με δημοσιεύματα του Τύπου, είχε τότε αναλάβει να διεκπεραιώσει τα αμερικανικά σχέδια στο χώρο της νότιας Ευρώπης και της μεσογειακής λεκάνης. Ήταν χαρακτηριστικό της αποτελεσματικότητας της διάβρωσης και το γεγονός ότι το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Πορτογαλίας θα αρνηθεί να προσυπογράψει καταδίκη της CIA στη διάσκεψη των Σοσιαλιστικών Κομμάτων της νότιας Ευρώπης.

Όσον αφορά τη Γερμανία, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γκένσερ είχε δηλώσει ότι θα εξακολουθούσαν «τη χορήγηση στρατιωτικού υλικού στην Τουρκία για την κάλυψη μέρους του κενού που δημιουργήθηκε από τη διακοπή της αμερικανικής βοήθειας». Ο δε Μπραντ δήλωνε πως «τίποτε δεν θα μπορούσε να αντικαταστήσει την Ατλαντική Συμμαχία»! Θεωρούσαμε ότι το γόητρο της αμερικανικής πολιτικής, ιδιαίτερα μετά την επικράτηση των εθνικο-απελευθερωτικών κινημάτων της νοτιοανατολικής Ασίας, είχε σοβαρά κλονιστεί. Έτσι, λοιπόν, ο Μπραντ, εκφραστής της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας και απολογητής της αμερικανικής πολιτικής, επιχειρούσε να στηρίξει αυτό το κλονισμένο γόητρο…

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1975

Η καταδίκη των πραξικοπηματιών. Στις 7 Αυγούστου με το υπ’ αριθμόν 677/75 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών παραπέμπονται να δικαστούν στο ακροατήριο οι πραξικοπηματίες (εκτός των Αγγελή, Ζουρνατζή και Μαρκεζίνη) για την ανάμιξή τους στα γεγονότα του Πολυτεχνείου, το Νοέμβριο του 1973.

 

O Γιάννης Ντεγιάννης στην ιστορική δίκη

Όλου του κόσμου η προσοχή είναι στραμμένη στο Πενταμελές Εφετείο όπου δικάζονται οι πραξικοπηματίες. Η σύνθεση του Δικαστηρίου: Πρόεδρος του Εφετείου ο Ιωάννης Ντεγιάννης, Εισαγγελείς οι Σπυρίδων Κανίνιας και Κωνσταντίνος Σταμάτης, μέλη οι Ιωάννης Γρίβας, Παναγιώτης Κωνσταντόπουλος, Παναγιώτης Λογοθέτης και Γεώργιος Πλαγιαννάκος, αναπληρωματικά μέλη οι Ηλίας Γιαννόπουλος και Δημήτριος Τζούμας. «Φωνή του έθνους» θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί η αγόρευση του εισαγγελέα Σπ. Κανίνια:

Οι κατηγορούμενοι και όσοι μετ’ αυτών οπωσδήποτε συνέπραξαν την 21ην Απριλίου 1967, επέδραμον κατά της Ελληνικής Πολιτείας μας, κατέλυσαν το δημοκρατικόν πολίτευμα, εσφετερίσθησαν την εξουσίαν και επέβαλον δικτατορίαν. Η επιδρομή έγινε βάσει συνωμοτικού σχεδίου, από μακρού χρόνου εκπονηθέντος και εκτελεσθέντος με δύο σατανικά εργαλεία, την βίαν και την απάτην.

Οι κατηγορούμενοι και όσοι μετ’ αυτών οπωσδήποτε συνέπραξαν, έλαβον τα όπλα που τους είχε εμπιστευθεί η πατρίς, εκίνησαν μονάδες πεζικού και καταδρομών και άρματα μάχης, επολιόρκησαν τα Ανάκτορα, ηχμαλώτισαν τον Βασιλέα, συνέλαβον βαναύσως τον Πρωθυπουργόν, συνέλαβον μέλη της Κυβερνήσεως, αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων, συνέλαβον πολιτικούς ηγέτας και τονηγέτην της Αντιπολιτεύσεως.Ο Πρωθυπουργός και ο ηγέτης της Αντιπολιτεύσεως είναι τα εδραιώματα της δημοκρατικής πολιτείας και συνέβη τότε Πρωθυπουργός να είναι ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ηγέτης της Αντιπολιτεύσεως ο Γεώργιος Παπανδρέου, πολιτικοί άνδρες εκ των εξοχωτέρων της νεωτέρας ιστορίας μας και κατ’ επίγνωσιν εθνικόφρονες.

Αλλά οι κατηγορούμενοι μετήλθον και την απάτην. Ενεφανίσθησαν ως ο Ελληνικός Στρατός, ως αι Ένοπλοι Δυνάμεις και παρεπλάνησαν, επαγίδευσαν τον Ελληνικόν Στρατόν εις την εφαρμογήν του σχεδίου «Προμηθεύς». Ενώ επρόκειτο περί σχεδίου εσωτερικής ασφαλείας, εφηρμόσθη ως σχέδιον εσωτερικής υποδουλώσεως, εσωτερικής κατοχής. Οι κατηγορούμενοι παρεπλάνησαν τον ελληνικόν λαόν, μετέδωσαν δια του ραδιοφώνου ότι δήθεν υπεγράφη παρά του Βασιλέως και της νομίμου Κυβερνήσεως, διάταγμα περί κηρύξεως της χώρας εις κατάστασιν πολιορκίας. Αλλά την απάτην την μετήλθον και προς δικαιολόγησιν του πραξικοπήματος. Κατασκεύασαν τον μύθον περί κινδύνου, ώστε να εμφανισθούν ως σωτήρες. Ισχυρίσθησαν ότι η χώρα αντιμετώπιζεν επικείμενον κίνδυνον εξ αναρχικών στοιχείων και ότι αυτοί επενέβησαν, εκινήθησαν δια να την σώσουν. Ουδεμία απόδειξις περί υπάρξεως κινδύνου προσεκομίσθη, όχι κατά την παρούσαν μόνον δίκην, αλλά και κατά την εποχήν της παντοδυναμίας των κατηγορουμένων…

Θέλω να με ακούσουν την ώραν αυτήν [οι κατηγορούμενοι] και να βεβαιωθούν ότι η παρούσα δίκη δεν έχει το νόημα της εκδικήσεως. Και η φιλοτιμία του ελληνικού λαού αποκρούει την εκδίκησιν, αλλά και προς το ήθος της δημοκρατίας δεν συμβιβάζεται το αίσθημα της εκδικήσεως. Το νόημα της παρούσης δίκης είναι πνευματικόν. Συνίσταται εις την αποδοκιμασίαν της ύβρεως, την οποίαν διέπραξαν οι κατηγορούμενοι καταλύσαντες τον δήμον, καταλύσαντες την δημοκρατίαν, και κατ’ αυτόν τον τρόπον περιφρονήσαντες τον άνθρωπον.

Το μόνο που θα πει ως κατηγορούμενος πραξικοπηματίας Γ. Παπαδόπουλος, θα είναι δέκα λέξεις: «Θα δώσω λόγον έναντι της ιστορίας και του ελληνικού λαού»!

 

Η εικόνα “https://i2.wp.com/www1.rizospastis.gr/getImage.do” δεν μπορεί να προβληθεί επειδή περιχει σφάλματα.

 

Οι πρωταίτιοι της χούντας στο δικαστήριο. Διακρίνονται από τα αριστερά: Γ. Παπαδόπουλος, Γ. Μακαρέζος, Στ. Παττακός, Γρ. Σπαντιδάκης και πίσω οι Οδ. Αγγελής και Δ. Ιωαννίδης

Στις 23 Αυγούστου, ημέρα Σάββατο και ώρα 13.15΄, στο Πενταμελές Εφετείο, θ’ ακουστεί η ήρεμη και ευγενική φωνή του Εφέτη Ιωάννη Ντεγιάννη: «Κατηγορούμενοι, εγερθείτε»! Και το δικαστήριο θα απονείμει δικαιοσύνη στους ενόχους για στάση και εσχάτη προδοσία πραξικοπηματίες… Θα καταδικάσει, με την υπ’ αριθμόν 477 απόφασή του, σε ΘΑΝΑΤΟ για στάση και εσχάτη προδοσία (και καθαίρεση) τους Γεώργιο Παπαδόπουλο, Στυλιανό Παττακό και Νικόλαο Μακαρέζο.

Σε ΙΣΟΒΙΑ θα καταδικαστούν οι Γρηγόριος Σπαντιδάκης, Γεώργιος Ζωιτάκης, Δημήτριος Ιωαννίδης, Ιωάννης Λαδάς, Αντώνιος Λέκκας, Μιχαήλ Ρουφογάλης, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος και Μιχαήλ Μπαλόπουλος. Κάθειρξη από 5 έως 25 χρόνια θα επιβληθεί στους Οδυσσέα Αγγελή, Δημήτριο Σταματελόπουλο, Στέφανο Καραμπέρη, Ευάγγελο Τσάκα, Νικόλαο Γκαντώνα, Νικόλαο Ντερτιλή, και Γεώργιο Κωνσταντόπουλο. Στις 29 Αυγούστου ο Γκόρος (που υπήρξε διοικητής των Στρατιωτικών Φυλακών Μπογιατίου) θα καταδικαστεί σε δυο μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή για εξύβριση δικαστηρίου.

Η είδηση της καταδίκης θα κυκλοφορήσει σαν αστραπή αλλά η κυβέρνηση με προεδρικό διάταγμα θα σπεύσει να τους απαλλάξει από την εσχάτη των ποινών. Θα αναγγείλει τη μετατροπή της θανατικής καταδίκης σε «ισόβια δεσμά»:

Εις την δημοκρατίαν η δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητος και συνταγματικώς κατοχυρωμένη λειτουργία. Εις το κράτος δικαίου όμως, το έργον της δικαιοσύνης συμπληρώνεται από την τελικήν διαδικασίαν, συνταγματικώς επίσης κατοχυρωμένης, η οποία επιτρέπει τον μετριασμόν των ποινών. Εις την τελικήν αυτήν φάσιν πρέπει να πρυτανεύσει υψηλόν αίσθημα πολιτικής ευθύνης. Δια την πρωίαν της Δευτέρας συνεκλήθη το υπουργικόν Συμβούλιον το οποίον θα εξετάσει όλα τα ανακύπτοντα μετά την έκδοσιν της αποφάσεως θέματα (κυβερνητική ανακοίνωση, 23 Αυγούστου).

Οι αντιδράσεις όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης θα είναι εκρηκτικές. Ο Γ. Μαύρος θα καταγγείλει την κυβέρνηση ότι επεμβαίνει στο έργο της δικαιοσύνης και θα ζητήσει έκτακτη σύγκληση της Βουλής. Ο Ανδρέας θα δηλώσει:

Δεν πρόκειται να μιλήσω για τις ποινές. Αυτό αφορά τη δικαστική εξουσία. Αλλά οφείλω να ομολογήσω ότι είμαι έκπληκτος από τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση έσπευσε να διαβεβαιώσει τους καταδικασθέντες ότι δεν πρόκειται να εκτελεστούν οι ποινές, που αποφασίστηκαν από τη δικαιοσύνη. Αυτό δεν έχει προηγούμενο στην πολιτική ιστορία οποιασδήποτε χώρας. Και σημαίνει είτε ότι ο κ. Καραμανλής έχει αναλάβει απέναντι της χούντας δέσμευση, την οποία εκτελεί, είτε ότι δεν ελέγχει την κατάσταση. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει σοβαρή πολιτική κρίση, η οποία μπορεί να επιλυθεί μόνο με άμεση προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία. Καλούμε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας να διαλύσει τη Βουλή και να προκηρύξει εκλογές.

Η κυβέρνηση θα κατηγορήσει την αντιπολίτευση για «μειωμένη πολιτική ευθύνη»! Η κυβερνητική ανακοίνωση είναι πραγματικά «μνημείο» αυταρχισμού:

Η αντιπολίτευσις εις την σπουδήν της να επικρίνει την κυβερνητικήν πρωτοβουλίαν, επιδεικνύει μειωμένην πολιτικήν ευθύνην. Αποφεύγει να δηλώσει καθαρά αν είναι υπέρ της εκτελέσεως των τριών θανατικών ποινών που επεβλήθησαν υπό του Εφετείου. Αγανακτεί όμως, διότι η κυβέρνησις ανεκοίνωσεν ότι θα ασχοληθεί με το θέμα, όπως έχει καθήκον κατά το Σύνταγμα και τους νόμους. Ανευθυνολογούσα προσπαθεί να διεγείρει πάθη και ανησυχίες,υπαινισσόμενη ανυπάρκτους κινδύνους. Υποπτεύεται η αντιπολίτευσις πιέσεις, ενώ είναι γνωστόν ότι η κυβέρνησις ουδαμόθεν δέχεται πιέσεις και παρ’ ουδενός επηρεάζεται. Επικρίνει την κυβέρνησιν δια την σπουδήν. Σπουδή όμως δεν υπήρξε. Η κυβέρνησις είχε εκ των πραγμάτων υποχρέωσιν να λάβει αμέσως θέσιν επί του θέματος το οποίον ήτο φυσικόν να απασχολήσει και να συγκινήσει την κοινήν γνώμην. Κατηγορεί δι’ έλλειψιν θάρρους, ενώ θα έπρεπε να αντιλαμβάνεται ότι δεν χρειάζεται γενναιότης για να εκτελεσθεί μια θανατική καταδίκη. Το αντίθετον ακριβώς θέλει γενναιότητα. Και φθάνει μέχρι του κωμικού σημείου να ζητεί σύγκλησιν της Βουλής ή και εκλογάς, διότι ανέκυψεν υπόθεσις, η ρύθμισις της οποίας προβλέπεται από την νομοθεσίαν…

Ο Ανδρέας θα δώσει αμέσως την απάντηση: «Ναι, είμαστε υπέρ της εκτελέσεως των ποινών, που επέβαλε η δικαιοσύνη εν ονόματι του λαού». Και ο Καραμανλής θα πει: «Θα ήθελα να αποσαφηνίσω ότι όταν ομιλούμε για ισόβια δεσμά εννοούμε ισόβια δεσμά…» (29 Αυγούστου). Ο τελικός λόγος στον Ανδρέα (1 Σεπτεμβρίου):

Δεν πρόκειται ούτε περί πιέσεων ούτε περί γραπτών δεσμεύσεων που είχε αναλάβει ο κ. Καραμανλής. Πρόκειται για ταύτιση με τη χούντα. Πρόκειται για γέφυρα. Στο λαό έχει καταστεί συνείδηση πλέον ότι ο κ. Καραμανλής εξετέλεσε το ρόλο που προδιαγράφηκε από τον κ. Αβέρωφ».

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1975

Το ΠΑΣΟΚ συμπληρώνει ένα χρόνο ζωής. Μέσα σ’ αυτό το χρόνο αντιμετώπισε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, αλλά κι ένα κλίμα καχυποψίας. Ωστόσο, εκατοντάδες τοπικές και κλαδικές οργανώσεις δημιουργήθηκαν σε όλη τη χώρα και τις πλαισίωσαν χιλιάδες αγωνιστές που ήρθαν από πολλές κατευθύνσεις. Οι μη προνομιούχοι Έλληνες έχουν πια φωνή. Ιδού η εκτίμηση της πολιτικής κατάστασης όπως θα γίνει από τον Ανδρέα:

Η μεταπολίτευση εκτελέστηκε στα πλαίσια της «γέφυρας» του Αβέρωφ. Τρεις ήταν οι βασικοί στόχοι της: 1) Η ανασύνταξη της δεξιάς (βασιλοφρόνων, χουντικών και Καραμανλικών) κάτω από την προσωπικότητα του Καραμανλή και η ανασυγκρότηση του παραδοσιακού κράτους της δεξιάς, κατοχυρωμένου από ένα αυταρχικό Σύνταγμα, το σύνταγμα της ΝΔ. 2) Η επίλυση ζωτικών προβλημάτων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου: Κύπρος, Αιγαίο, Βάσεις. Κι αυτό σημαίνει κλιμακωμένες παραχωρήσεις προς τους Τούρκους, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. 3) Η οριστική αποικιοποίηση της πατρίδας μας από το μονοπωλιακό κεφάλαιο των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης στα πλαίσια της ΕΟΚ. Αυτή η εκτίμηση συμπίπτει απόλυτα με την προεκλογική μας εκτίμηση. Φαίνεται όμως πως διαφέρει από την εκτίμηση που κάναμε τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 1975. Γιατί τότε (λόγος μου στη Βουλή, στις 28 Φεβρουαρίου 1975) φάνηκε να πιστεύουμε πως ο Καραμανλής είχε τη δυνατότητα να διαδραματίσει άλλο ιστορικό ρόλο απ’ αυτόν της «γέφυρας». Τι ακριβώς μας οδήγησε τότε σ’ αυτή την τοποθέτηση; Πρώτο, η εκτίμηση πως ζητούσαν τόσα οι «σύμμαχοί» μας από τον Καραμανλή που σαν κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός δεν ήταν σε θέση να τω δώσει χωρίς να χάσει με άμεσο και δραματικό τρόπο τη λαϊκή του βάση. Κάτι τέτοιο παρά τη ΝΑΤΟϊκή του τοποθέτηση, μπορούσε να τον φέρει αντιμέτωπο με τις αμερικανικές υπηρεσίες και να οδηγήσει σε νέα «αλλαγή φρουράς». Δεύτερο, η κυβέρνηση με ποικίλους τρόπους έφτιαξε το κλίμα στους κύκλους της αντιπολίτευσης πως δεν είχε αποτελεσματικό έλεγχο πάνω στις ένοπλες δυνάμεις – πως ήθελε μια πίστωση χρόνου για να πετύχει την αποχουντοποίηση. Αυτή την πίστωση χρόνου τη δώσαμε – όπως πιστεύω είχαμε χρέος να τη δώσουμε. Την πίστωση χρόνου η κυβέρνηση την αξιοποίησε όχι για να προχωρήσει προς την αποχουντοποίηση, αλλά για να ξαναστήσει το κράτος της δεξιάς, όχι για να προστατέψει την εθνική μας ανεξαρτησία, αλλά για να μας δέσει ακόμη περισσότερο στο άρμα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.

Η καταδίκη των βασανιστών. Στις 5 Σεπτεμβρίου θα αφεθούν ελεύθεροι, μετά από κυβερνητική χάρη, ο Γκόρος και 15 συνεργάτες του σε βασανιστήρια. Στις 12 Σεπτεμβρίου θα καταδικαστούν οι βασανιστές της ΕΣΑ Ν. Χατζηζήσης (23 χρόνια κάθειρξη και 10 χρόνια στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων), Θεόδωρος Θεοφιλογιαννάκος και Α. Σπανός (20 χρόνια ο καθένας κάθειρξη και 10 χρόνια στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων), Γ. Τσάλας (15 χρόνια κάθειρξη και 10 χρόνια στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων), Δ. Κόφας (7 χρόνια κάθειρξη), Φ. Πεταλάς και Ευ. Δεμερτζίδης (4 χρόνια φυλάκιση ο καθένας), Δ. Αντωνόπουλος και Μ. Πέτρου ( από 6 χρόνια κάθειρξη), Ι. Αγγελής (5 χρόνια κάθειρξη), Ν. Καίνιχ (3 χρόνια φυλάκιση), Δ. Παπαχαραλάμπους και Α. Διαμαντόπουλος (από 2 χρόνια φυλάκιση ο καθένας), Θ. Οικονόμου (1 χρόνο φυλάκιση), Π. Γκόρος (6 μήνες φυλάκιση), Χρ. Γκουντέβας (5 μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή).

«Ομάς αρχομανών αξιωματικών»! Πραγματοποιείται από τις Ένοπλες Δυνάμεις η άσκηση «Πτολεμαίος» και ο Καραμανλής θα προκαλέσει:

Τον Απρίλιο του ’67 μια ομάς αρχομανών αξιωματικών, επωφελουμένη της πολιτικής ασυναρτησίας, η οποία επεκράτει μετά την αποχώρησή μου, κατέλυσε τας ελευθερίας του λαού, κατέλαβε την εξουσία και αντί να αποκαταστήσει όπως υπέσχετο υγιεστέραν την δημοκρατίαν, επέβαλεν μιαν δικτατορίαν προσωπικήν…

Η υποκρισία δεν θα έχει όρια. Μιλάει για «αποχώρηση» και όχι για «φυγή»! Να ξεχάσουμε ότι έφυγε νύχτα από την Ελλάδα και με ψευδώνυμο; Ο Ανδρέας, όμως, θα είναι σε εγρήγορση και δεν θα αφήσει αναπάντητη την πρόκληση του πρωθυπουργού. Θα επικρίνει με αυστηρότητα τον «πατερναλιστικό κηδεμονευτικό τόνο» του:

Μήπως ήταν ασυναρτησία η απόφαση του ελληνικού λαού να αντικαταστήσει αυτόν και το κόμμα του στις κάλπες; Ξεχνά ο κ. Καραμανλής ότι την πολιτική κρίση την εδημιούργησε ο Κωνσταντίνος με την παραβίαση της θέλησης του ελληνικού λαού; Με το βασιλικό του πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου του ’65; Μήπως δεν γνωρίζει ο κ. Καραμανλής ότι στην ενέργεια αυτή προέβη ο Κωνσταντίνος κάτω από αμερικανική καθοδήγηση; Ήταν απλώς «μια ομάς αρχομανών αξιωματικών» ή δίκτυο σημαντικό που ξεπήδησε από τον προσφιλή για την ΕΡΕ, ΙΔΕΑ, για να προστατεύσει τη δημοκρατία από τον ελληνικό λαό; Και μήπως δεν γνωρίζει ότι ο συνωμοτικός αυτός μηχανισμός κατηυθύνετο από τις αμερικανικές υπηρεσίες; Σε τι βοηθάει να παρερμηνεύει ο πρωθυπουργός της χώρας τα ιστορικά γεγονότα και ιδιαίτερα όταν ομιλεί προς τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας;

 

Ο Βαλερί Ζισκάρ ντ'Εστ�ν λ�ει ότι η Τουρκία «δεν είναι ευρωπαϊκή χώρα»

Ελλάς-Γαλλία, συμμαχία… Ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν επισκέπτεται την Ελλάδα (17-21 Σεπτεμβρίου). Επίσημες υποδοχές στο αεροδρόμιο από τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό και το υπουργικό συμβούλιο, παρελάσεις, προσφωνήσεις αντιφωνήσεις, θα υπογραμμιστούν οι «στενοί δεσμοί» μεταξύ των δύο χωρών, απονομή παρασήμων ένθεν και ένθεν. Η κυβέρνηση θα δώσει μεγάλη σημασία σ’ αυτή την επίσκεψη και θα φροντίσει να το διατυμπανίσει… Για μας όμως ο Γάλλος πρόεδρος θα έρθει στην Αθήνα για επενδύσεις και για να ανοίξει το δρόμο στη «διζωνική λύση του Κυπριακού», αλλά με μειωμένα ποσοστά από εκείνα που κατέχει η Τουρκία με τον «Αττίλα 2». Για αντιστάθμισμα θα υποσχεθεί πως σε περίπτωση πολέμου, η Γαλλία θα βοηθήσει την Ελλάδα και θα αναλάβει πρωτοβουλία… Κι ακόμα πως η Γαλλία διαισθάνεται τις ανησυχίες για την ασφάλεια των ελληνικών συνόρων και τις συμμερίζεται. Ο Ζισκάρ Ντ’ Εστέν θα ζητήσει το νέο αεροδρόμιο, το γκάζι της Αθήνας, την έγχρωμη τηλεόραση, την επανασυζήτηση της σύμβασης Ρενό-Πεζό, την επέκταση της Πεσινέ, ενεργειακά εργοστάσια, το μετρό κ.ά. Γνώριζε όμως ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι αρνητικά και ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ που είχε δηλώσει πως αντιτίθεται σε κάθε άμεση επένδυση κι αυτό γιατί δεν ελέγχεται το κόστος της, η εκροή συναλλάγματος για την εξυπηρέτησή της είναι μακρόχρονη και αστάθμητη, είναι υψηλό το κόστος της τεχνολογίας που θα εισαγάγει ο επενδυτής και, τελικά, υποδουλώνει τη χώρα στο μεγάλο πολυεθνικό κεφάλαιο. Ο Ντ’ Εστέν, στη συνάντησή του με τον Ανδρέα, θα κάνει προσπάθεια να τον μεταπείσει τόσο για την αναγκαιότητα ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ όσο και των γαλλικών επενδύσεων ώστε η χώρα μας να βρει το δρόμο της ανάπτυξης. Ο Ανδρέας θα αντιτείνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να επιζητήσει το δανεισμό κεφαλαίου που οπωσδήποτε αποτελεί συμφερότερη λύση γιατί το κόστος είναι γνωστό από την αρχή (επιτόκιο), η επιλογή στις επενδύσεις γίνεται από την Αθήνα, ανάλογα με τις ανάγκες και την ιεράρχησή τους, τα δάνεια αυτά περιέχουν τακτό χρόνο λήξης και το κόστος της επένδυσης θα είναι ουσιαστικά χαμηλότερο γιατί θα γίνεται με διεθνή διαγωνισμό.

Ιδρύεται η Πανελλήνια Αγωνιστική Συνδικαλιστική Κίνηση Εργαζομένων (ΠΑΣΚΕ).

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1975

Ο Λενινισμός… Στο 21ο τεύχος του «Αγωνιστή» δημοσιεύουμε το άρθρο του Ανδρέα με τίτλο «Ο Μαρξ, ο Λένιν και η δικτατορία του προλεταριάτου», πιστεύοντας ότι συμβάλλουμε στο ξεκαθάρισμα των σχέσεών μας με το λενινισμό, διότι πολλοί σύντροφοι είχαν μπλεχτεί στα γρανάζια μιας σύγχυσης κι έπρεπε να γίνει σαφές ότι η διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη δεν συμβιβαζόταν με το λενινισμό, τόσο στη θεωρία όσο και στο πλάνο της πολιτικής πρακτικής. Ο Ανδρέας, λοιπόν, μας έδωσε υλικό. Ξεκαθάρισε αυτονόητα πράγματα με απλά λόγια:

Ο Λένιν σα θεωρητικός και πολιτικός έθεσε τα θεμέλια τόσο του «δημοκρατικού συγκεντρωτισμού» όσο και της «δικτατορίας της κομματικής γραφειοκρατίας». Και αποτελεί έτσι αναπόσπαστο τμήμα μιας ιστορικής εξέλιξης που κάθε άλλο παρά δικαιώνει το όραμα του Μαρξ. Για το ΠΑΣΟΚ, τόσο η έννοια της λαϊκής κυριαρχίας όσο και η έννοια της κοινωνικής απελευθέρωσης έρχονται σε άμεση και αμείλικτη αντίθεση τόσο με την παντοδυναμία οποιασδήποτε φωτισμένης πρωτοπορίας, όσο και με την υποταγή του εργαζόμενου λαού σε νέους άρχοντες – όποιοι κι αν είναι αυτοί.

Το «αλάθητο» του Μίμη Ανδρουλάκη. Ωστόσο, το άρθρο αυτό του Ανδρέα, όπως επίσης κι ένα άλλο άρθρο του Σωτήρη Κωστόπουλου με τίτλο «Οι θέσεις του Λένιν για το κόμμα και ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός», θα ενοχλήσουν τους ινστρούκτορες του ΚΚΕ. Μάλιστα δε ο Ανδρουλάκης[i] από τον «Οδηγητή» θα κάνει το κήρυγμά του, διαδηλώνοντας πως αυτός και οι σύντροφοί του είναι οι μοναδικοί φορείς της μαρξιστικής σκέψης και αναγνωρίζοντας για τον εαυτό τους το… αλάθητο! Γράφει τότε, λοιπόν, ότι «μόνο με την παρέμβαση του Κομμουνιστικού Κόμματος, του φορέα της σοσιαλιστικής ιδεολογίας, το αυθόρμητο ανυψώνεται ως το επίπεδο του συνειδητού». Ξεκινώντας μ’ αυτή την προϋπόθεση φυσικό ήταν να θεωρεί όλους τους άλλους σαν «αιρετικούς», «μικροαστούς», «τελευταία προγεφυρώματα της αντίδρασης» και άλλα ηχηρά παρόμοια. Κι εμείς, από τον «Αγωνιστή» γράφουμε ότι, μη διεκδικώντας κανένα αλάθητο, μη αναγνωρίζοντας καμιά μαρξιστική αγία έδρα, αναλύουμε με επιστημονικό τρόπο και σύμφωνα με τις αρχές του διαλεκτικού υλισμού την πνευματική παράδοση των κλασικών και τη μέχρι σήμερα ιστορική εμπειρία για να προχωρήσουμε στη σύνθεση των θέσεών μας που έχουν να λύσουν τα σύγχρονα προβλήματα του κινήματος των εργαζομένων και της μεταβατικής περιόδου. Δεν έχουμε να μοιράσουμε τίποτα με καμιά τάση ή «σχολή» της παραδοσιακής ή της νέας αριστεράς, αλλά αντιμετωπίζουμε κριτικά τις θέσεις και τα συμπεράσματά τους.

Μετά από αυτό το σχόλιο ο «Αγωνιστής» δεν ασχολήθηκε άλλη φορά, σ’ αυτό το επίπεδο, με τους παραδοσιακούς κομμουνιστές. Μόνο, λίγο αργότερα, δημοσιεύσαμε ένα άρθρο με τίτλο «Ο Μαρξ, ο Λένιν και το ελληνικό κίνημα» που περιείχε τις τελικά μορφοποιημένες απόψεις της σύνταξης του περιοδικού αλλά και της Επιτροπής Νεολαίας απέναντι στα προηγούμενα άρθρα του Σ. Κωστόπουλου και του Ανδρουλάκη στον «Οδηγητή» («Ένας αυθορμητιστής Μαρξ ενάντια σ’ έναν γραφειοκράτη Λένιν»). Η αντίθεση, λοιπόν, φαινόταν μέσα από το περιεχόμενο του άρθρου και που περιεκτικά συνοψιζόταν στο ότι ο Σ. Κωστόπουλος προσπάθησε μέσα στα στενά πλαίσια μιας αρθρογραφίας να περικλείσει ένα μεγάλο και καίριας σημασίας θέμα, με αποτέλεσμα να καταλήξει σε συμπεράσματα, χωρίς να εξετάζει το περίγραμμα των κάθε φορά αντικειμενικών συνθηκών.

Ο Ανδρουλάκης προσπάθησε με το βιβλίο στο χέρι να δώσει μαθήματα συγκριτικής μεθόδου αποκομμένων φράσεων, στο όνομα πάντα της «υπεράσπισης της διαλεκτικής σκέψης», με μοναδικό σκοπό ν’ αποδείξει τυπικά, μέσα από τη σύνθεση των τσιτάτων του, τα αντίθετα από τον Σ. Κωστόπουλο. Το ζήτημα για μας ήταν ότι η εφαρμογή του μαρξισμού στην κάθε χώρα προϋποθέτει ιδιαίτερη μαρξιστική ανάλυση των κοινωνικο-ιστορικών όρων και ιδιομορφιών της κάθε χώρας κ.λπ. Αλλά, θα πει κανείς, πόση σχέση όλα αυτά έχουν με τη σημερινή πραγματικότητα; Αυτό είναι άλλο θέμα – απλώς, για την ιστορία…

15 Οκτωβρίου. Αρχίζει επιτέλους η δίκη για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου 1973. Στο εδώλιο ο Παπαδόπουλος, ο Ιωαννίδης και ακόμη 32 στελέχη της δικτατορίας.

16 Οκτωβρίου. Ο Ανδρέας από το βήμα της Βουλής και κατά τη διάρκεια συζήτησης για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική, θα σταθεί με έμφαση στη θέση του ΠΑΣΟΚ ότι η Ελλάδα δεν είναι δεδομένη και για κανέναν! Θα κατηγορήσει την κυβέρνηση για τους άστοχους χειρισμούς της στο θέμα της Κύπρου, θα ζητήσει την άμεση δίωξη των υπευθύνων της κυπριακής τραγωδίας, αλλά θα προβάλει το μόνιμο λαϊκό αίτημα για αποχουντοποίηση…

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1975

Ο Νοέμβριος θα είναι φορτισμένος: Πολυτεχνείο και Κύπρος. Παντού κυκλοφορεί η αγωνία για τα θύματα των δολοφόνων στην Κύπρο. Αναμφίβολα είναι περισσότερα απ’ όσα έχουν ανακοινωθεί επίσημα. Και δεύτερο χειμώνα στις σκηνές οι πρόσφυγες. Οι βάρβαροι του Αττίλα κρύβουν τους αιχμαλώτους ή τους σκότωσαν; Καμιά απάντηση για τους αγνοουμένους. Κάποτε πρέπει ο ΟΗΕ να επιβάλει δυναμικά τις αποφάσεις του για την Κύπρο. Το Πολυτεχνείο οδηγός στον αγώνα που συνεχίζεται. Γιορτή της νεολαίας μας η μέρα της εξέγερσης του Νοέμβρη. Η σκέψη μας είναι στραμμένη παντού… Η τραγωδία της Χιλής δίδαγμα για τους λαούς που αγωνίζονται ενάντια στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Πάλι υποσχέσεις ότι θα καλυφθούν τα «ρέματα» στη Νέα Ιωνία. Οι κίνδυνοι για τη συνοικία, για το «Γιαμπουρλά» και τον «Ποδονίφτη». Τα όπλα της κυβέρνησης του MPLA θα τελειώσουν τη νίκη του λαού της Αγκόλα. Ανακηρύχτηκε μια ακόμα Λαϊκή Δημοκρατία στην Αφρική. Πρώτο μέτρο της κυβέρνησης της Λουάντα του μαρξιστή Νέτο: κρατικοποιούνται όλοι οι φυσικοί πόροι της χώρας. Ο ιμπεριαλισμός χάνει το παιχνίδι. «Μέσον» για τη διασφάλιση των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων και στην Ελλάδα οι «σοσιαλδημοκράτες». Αργός θάνατος για τους εργάτες περισσότερα κέρδη για την «Πεσινέ». Βήχουν σαν γέροι κάθε πρωί τα παιδιά στον συνοικισμό Σημιακά της Ελευσίνας – τα αρρωσταίνει ο «Τιτάν». Να φύγουν αμέσως Γκίκας και Μπίτσιος. Στους Ναξιώτες σμυριδεργάτες ανήκουν τα σμυριδωρυχεία. Να σταματήσει η εκμετάλλευση των μεροκαματιάρηδων και η παράβαση του μεταλλευτικού κώδικα. Με «σεμνότητα» ντύνει τον αντικομμουνισμό του ο υπουργός Εσωτερικών. Θα εορτασθούν τα «Δεκεμβριανά» όπως και επί δικτατορίας. «Πολιτική λήθης» όπως συμφέρει την κυβέρνηση.

Το κυνήγι των τροτσκιστών. Με την ύλη του «Αγωνιστή» θέλουμε να καλύψουμε τα πάντα. Οι τίτλοι των θεμάτων είναι ενδεικτικοί: «Εθνική ανεξαρτησία και σοσιαλιστική κοινωνία», «Κίνημα του καταπιεζόμενου Έλληνα είναι το ΠΑΣΟΚ», «Ο Μαρξ, ο Λένιν και το ελληνικό κίνημα», «Ρόλος πολιτικού φορέα και συνδικαλιστικής παράταξης», «Νίκη της αριστεράς – οι φοιτητικές εκλογές και μερικά συμπεράσματα», «Αργεντινή, στην κόψη του ξυραφιού», «Η λιτότητα και ο πληθωρισμός… καλπάζουν!», «Το σκάνδαλο Ανδρεάδη», «Απεργιακοί αγώνες των εργαζομένων», «Κύπρος, σε κρίσιμη φάση», «Μια συζήτηση με τον Διονύση Σαββόπουλο», «Πολιτική και πολιτιστική κουλτούρα στη μεταδικτατορική Ελλάδα». Αυτό το τελευταίο μου δημιούργησε και κάποια βλακώδη προβλήματα. Επρόκειτο για την αναδημοσίευση μιας συνέντευξής μου, ως εκπροσώπου της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ, στην εφημερίδα «Αυγή» (30-11-1975), που ουσιαστικά ήσαν οι απαντήσεις σε μια έρευνα της εφημερίδας σχετικά με την ανάπτυξη της πολιτικής κουλτούρας στη μεταδικτατορική Ελλάδα. Μεταξύ άλλων, έλεγα ότι η κουλτούρα «έχει ανάγκη από ευμάρεια κι ακόμα από αφθονία. Οι μέρες πρέπει να είναι πιο ζεστές, οι τροχοί να γυρίζουν πιο γρήγορα, οι σαΐτες να τρέχουν πιο γοργά, τα σχολειά να δουλεύουνε καλύτερα». Αλλά, αυτό το κομμάτι της απάντησης δεν ήταν παρά ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Τρότσκι «Λογοτεχνία και Επανάσταση», πράγμα που το σημείωνα. Αυτό όμως ήταν αρκετό για να αρχίσουν οι διαδρομιστές το έργο τους. Ο Στέφανος Τζουμάκας (που είχε προτίμηση στον Λένιν) και κάποιοι ακόμα πρωταγωνιστούσαν σε παραστάσεις που αναφέρονταν στη δράση δήθεν τροτσκιστών εκεί στους διαδρόμους των κεντρικών γραφείων ούτε εγώ ξέφυγα από τα βέλη του, παρότι αδιαφορούσα και έλεγα, πάντως, ότι δεν έχω κανένα κόμπλεξ είτε με τον Τρότσκι είτε με τον Λένιν! Ήταν η εποχή που κυνηγούσαν τους τροτσκιστές κι όποιος έμπαινε στο στόχαστρο, δεν γλίτωνε…

Από τις αρχές Νοεμβρίου 1975 τα γραφεία του Κινήματος έχουν μεταφερθεί στην οδό Χαριλάου Τρικούπη αριθμός 50.

12 Νοεμβρίου. Ο Ανδρέας με δήλωσή του που θα καταθέσει στο προεδρείο της Βουλής θα ζητήσει να καθιερωθεί η 17 Νοεμβρίου ως πανσχολική και πανφοιτητική γιορτή. Το πλήρες κείμενο:

ΔΗΛΩΣΗ, προς τον πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων.

Κύριε πρόεδρε, Την εβδομάδα αυτή αρχίζουν οι μεγάλες ημέρες της ηρωικής επετείου του Πολυτεχνείου, όπου οι νέοι μας, συνεχίζοντας τον φοιτητικό ξεσηκωμό της Νομικής Σχολής, έγραψαν τις πιο εύψυχες σελίδες της νεοελληνικής ιστορίας. Γι’ αυτό το λόγο, σε ειδική σύσκεψη της ΚΟ του ΠΑΣΟΚ αποφασίσθηκε να καταθέσω στη Βουλή την ακόλουθη δήλωση: Το ΠΑΣΟΚ διαδηλώνει, μέσω της εθνικής αντιπροσωπείας, τον αγωνιστικό του θαυμασμό προς τα ηρωικά θύματα του Πολυτεχνείου, καθώς και προς όλους όσοι αγωνίσθηκαν και στη Νομική Σχολή και στο Πολυτεχνείο, για να απελευθερωθεί η χώρα μας από τη δικτατορία. Και ζητεί από την κυβέρνηση να φέρει στη Βουλή νομοσχέδιο, που α) να καθιερώνει την 17 του Νοέμβρη σαν πανσχολική και πανφοιτητική ημέρα για να τιμάται η μνήμη των θυμάτων του Πολυτεχνείου, αλλά και η σπουδάζουσα νεολαία που αγωνίσθηκε στη Νομική Σχολή και στο Πολυτεχνείο για τη λευτεριάκαι τη δημοκρατία, β) να περιλάβει διάταξη για την ηθική και υλική ικανοποίηση των οικογενειών των θυμάτων, καθώς και των παθόντων νέων κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων, γ) να παρέχει το ΙΚΥ υποτροφίες (στο εσωτερικό και στο εξωτερικό) για τις σπουδές των νέων που ανήκουν στις οικογένειες των θυμάτων ή που κακοποιήθηκαν ή φυλακίσθηκαν ή εκτοπίσθηκαν ή κρατήθηκαν ή συνελήφθησαν για τη δράση τους στον φοιτητικό ξεσηκωμό της Νομικής και στην εποποιία του Πολυτεχνείου και δ) να περιληφθεί διάταξη ώστε τα παιδιά των θυμάτων και τα αδέλφια τους να εγγράφονται στο Πολυτεχνείο χωρίς εξετάσεις.

 

Ο Ανδρέας για το Πολυτεχνείο. Στον «Αγωνιστή» θα δημοσιεύσω μια μικρή συνέντευξη του Ανδρέα, την οποία έχω σε χειρόγραφό του για το «Πολυτεχνείο» («Αγωνιστής», τ. 24, Νοέμβριος). Την παραθέτω:

Ποιες είναι οι συνθήκες εκείνες που, κατά τη γνώμη σας, οδήγησαν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου; Η αμερικανική και ΝΑΤΟϊκή κατοχή της πατρίδας μας, με φορέα τη στρατιωτική δικτατορία, είχε συμπληρώσει έξι χρόνια. Η λαϊκή δυσφορία, πάντοτε έντονη, κορυφώθηκε με το πείραμα πολιτικοποίησης της δικτατορίας το καλοκαίρι του ’73. Η σπουδάζουσα νεολαία, ξεκινώντας από συνδικαλιστικά αιτήματα, κλιμάκωσε τον αγώνα της σε πολιτικά πλαίσια, που ανταποκρίνονταν στις αντικειμενικές συνθήκες. Με διορατικότητα εκπληκτική, με υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα σύνδεσε τους αγώνες της με τον αγώνα του λαού μας για την εθνική ανεξαρτησία, την χωρίς όρους λαϊκή κυριαρχία και βαθιά κοινωνική αλλαγή. Ήταν η σπουδάζουσα νεολαία ο άμεσος στόχος του κατοχικού καθεστώτος. Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη – και ήταν, βέβαια, καταλυτική. Η συμμετοχή της εργαζόμενης νεολαίας στην εξέγερση και, γενικότερα, του εργαζόμενου ελληνικού λαού, ήταν φυσική συνέπεια της σωστής επιλογής του πολιτικού πλαισίου του αγώνα των φοιτητών.

Ποια ήταν η θέση του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ) στο συγκεκριμένο γεγονός του ηρωικού ξεσηκώματος της εργαζόμενης και σπουδάζουσας Νεολαίας; Το ΠΑΚ που βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τις εξελίξεις, προσανατολίστηκε αμέσως στο πέρασμα αγωνιστών από το εξωτερικό στο εσωτερικό, τόσο για συμπαράσταση στον αγώνα του Πολυτεχνείου όσο και για γενίκευση της εξέγερσης και κλιμάκωση της σύγκρουσης, με στόχο την ανατροπή του κατοχικού καθεστώτος και την κατάληψη της εξουσίας από τις λαϊκές και εθνικο-απελευθερωτικές δυνάμεις. Η βάναυση καταστολή της λαϊκής εξέγερσης ανέτρεψε την πορεία που είχε προγραμματιστεί.

Πώς εκτιμάτε τη φύση και το χαρακτήρα της εξέγερσης; Τι προοπτικές άνοιξε το Πολυτεχνείο; Τόνισα πιο πάνω τη σωστή ιστορική τοποθέτηση της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Το Πολυτεχνείο κατέστησε κρυστάλλινα σαφές, προς όλες τις κατευθύνσεις, πως ένα μεγάλο κομμάτι του λαού μας είναι αποφασισμένο να συμμετάσχει, ακόμα και με μεγάλες θυσίες, στον αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία, τη λαϊκή κυριαρχία και την κοινωνική απελευθέρωση. Ήταν ένα μεγάλο μάθημα για όλους. Ο λαός μπορεί να κινητοποιηθεί. Ο λαός μπορεί να προσφέρει. Προϋπόθεση είναι η σωστή διαφώτιση, η επιλογή πολιτικών πλαισίων, που δεν τον αποπροσανατολίζει και, βέβαια, η απαραίτητη οργανική δομή.

Κατά πόσο θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ο σημερινός αγώνας του λαού μας είναι συνέχεια εκείνου που άρχισε η γενιά του Πολυτεχνείου; Χωρίς αμφιβολία, ο σημερινός αγώνας του λαού μας είναι η συνέχεια εκείνου που άρχισε η γενιά του Πολυτεχνείου. Γιατί το 1974 είναι χρόνος της «χαμένης απελευθέρωσης». Η δομή της εξουσίας παραμένει η ίδια. Η Ελλάδα παραμένει χώρα κάτω από κατοχή και ξέφραγο αμπέλι στα μεγάλα ατλαντικά και δυτικοευρωπαϊκά μονοπωλιακά συγκροτήματα. Η μορφή άσκησής της άλλαξε. Κάτι, βέβαια, που επιβάλλει και στις λαϊκές δυνάμεις αλλαγή στις μορφές πάλης.

Ποιοι είναι οι άμεσοι στόχοι που το ΠΑΣΟΚ πιστεύει ότι, σήμερα, μπαίνουν μπροστά στο λαϊκό κίνημα; Τρεις είναι οι άμεσοι στόχοι: Πρώτος, η αποσύνδεση της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και τις υπηρεσίες τους, και η διαμόρφωση ανεξάρτητης και ενεργά αδέσμευτης πολιτικής, με επίκεντρο τη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια. Δεύτερος, ο εκδημοκρατισμός του κράτους –η αποχουντοποίηση– σε βάθος και πλάτος, που συνεπάγεται την παραδειγματική τιμωρία των υπεύθυνων της εφταετίας και της προδοσίας της Κύπρου, την κάθαρση και την αποκατάσταση. Τρίτος, αποφασιστικός αντιμονοπωλιακός αγώνας και κινητοποίηση του λαού για να αποφευχθεί η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ και των πολυεθνικών μονοπωλίων. Το κλίμα του αγώνα είναι –πρέπει να είναι– εθνικο-απελευθερωτικό. Αυτή είναι η λυδία λίθος του ελληνικού προβλήματος. Και είναι ταυτόχρονα το θέμα-κλειδί για τη συσπείρωση των λαϊκών δυνάμεων. (Πολυτεχνείο ’73. Συνέντευξη με τον Ανδρέα Παπανδρέου. «Αγωνιστής», τεύχος 24, Νοέμβριος 1975).

Πολυτεχνείο – δεύτερη επέτειος. Κοσμοπλημμύρα στις εκδηλώσεις για τον εορτασμό της δεύτερης επετείου του Πολυτεχνείου. Εκατοντάδες χιλιάδες θα πορευτούν προς την αμερικανική πρεσβεία. Το υπουργείο Παιδείας θα απαγορεύσει τη συμμετοχή μαθητών στις εκδηλώσεις. Ο Αβέρωφ θα ζητήσει από τον εισαγγελέα να μην δοθούν στα μέσα ενημέρωσης τα ονόματα των αξιωματικών που ήσαν πληρώματα των τεθωρακισμένων στη «μάχη» του Πολυτεχνείου για να μην… διασαλευθεί η τάξη στο στράτευμα! Στη δίκη των υπευθύνων για την εισβολή και τη σφαγή του Πολυτεχνείου θα γίνει παρέλαση ψευδομαρτύρων, διαφόρων χαφιέδων και κατάλοιπων του τυραννικού καθεστώτος. Ένας απ’ αυτούς θα πει: «Τα στρατοδικεία μάς έσωσαν… αν δεν υπήρχαν Γκόροι, η Ελλάδα θα ήταν στο παραπέτασμα»! Διαβάζονται από τον πρόεδρο του Εφετείου έγγραφα και εκθέσεις της Αστυνομίας, με ημερομηνία Νοέμβρης 1973, με υπογραφή «Χριστολουκάς», με εξωφρενικές δηλώσεις: «Ουδείς διαδηλωτής εβλήθη δια πυροβόλου όπλου», «οι φοιτητές έριξαν πυροβολισμούς και τραυμάτισαν αστυνομικούς»! Πολλαπλώς χρήσιμες οι «ειλικρινείς» δηλώσεις που διαβάζονται μάλιστα ύστερα από τις καταθέσεις εκατοντάδων τραυματισμένων θυμάτων της αστυνομικής βίας και ύστερα από τον κατάλογο των νεκρών. Ακόμα, ύστερα από τις ομολογίες των ίδιων των αστυνομικών ότι οι φοιτητές ήσαν άοπλοι και της αδυναμίας τους να προσκομίσουν αποδείξεις για τραυματισμό αστυνομικών έστω κι από… τούβλο ή ξύλο! Όσο για τις ζημιές του Πολυτεχνείου, η ίδια αστυνομική έκθεση αναφέρει καρέκλες, γραφεία, κλειδαριές, έδρανα και μια «εικόνα» του «προέδρου της Δημοκρατίας» Παπαδόπουλου, ενώ έχουν αποδειχθεί ανύπαρκτες οι ζημιές από τους φοιτητές, που έγιναν μόνο μετά την εισβολή στο Πολυτεχνείο του στρατού και των προβοκατόρων της αστυνομίας. Το «τροπάριο» στη δίκη των βασανιστών και στην Αθήνα και στη Χαλκίδα είναι μονότονο: «Δεν ξέρω τίποτα», «δεν άκουσα τίποτα», «είναι αυτοτραυματισμοί», και άλλες ανοησίες. Και μεγαλόψυχες δηλώσεις του τύπου «είμαστε υπέρ των νέων… γεννηθήκαμε για ν’ αγαπάμε… δεν ήταν δυνατόν να γινόντουσαν βασανισμοί στη Γενική Ασφάλεια λόγω παραδόσεως του σώματος και ποιότητος των αξιωματικών»…

Η ΝΔ γιορτάζει την εκλογική νίκη της. Στις 17 Νοεμβρίου η ΝΔ θα γιορτάσει στα γραφεία της την πρώτη εκλογική της νίκη. Περί Πολυτεχνείου, ούτε φωνή ούτε ακρόαση! Όλα θα τα δουν όμορφα κι ωραία. Ο Κωνσταντίνος Καλλίας, ο Αναστάσιος Παπαληγούρας, ο Γεώργιος Ράλλης θα περιγράψουν με τα ωραιότερα χρώματα της «επιτυχίες» του κόμματός τους. Κι ο εθνάρχης τους θα περιοριστεί σε μερικές κουβέντες:

Σας ευχαριστώ για την αγάπη και την εμπιστοσύνη, με την οποία περιβάλλετε τη «ΝΔ». Σας παρέχω τη διαβεβαίωση –και δι’ υμών προς την μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, που συνθέτει τη «ΝΔ»– ότι είμαι αποφασισμένος την εμπιστοσύνη να την δικαιώσω. Και πέραν αυτού, παρέχω την διαβεβαίωση σ’ ολόκληρο τον Ελληνικό λαό, ακόμη και στους αντιπάλους μας, ότι είμαι αποφασισμένος τον τίτλο της ΝΔ να τον καταστήσω ελληνική πραγματικότητα. Φιλοδοξία μου είναι να θεμελιώσω στον τόπο αυτό μια υγιά δημοκρατία, μία δημοκρατία που να συνδυάζει την ελευθερία με την τάξη και την τάξη με την κοινωνική δικαιοσύνη. Αυτό είναι το τρίπτυχο της πραγματικής δημοκρατίας. Φιλοδοξία μου είναι να καταστήσω την Ελλάδα υπόδειγμα ευημερούσης και ευνομουμένης πολιτείας. Και θα την καταστήσω, εφόσον θα έχω και στο μέλλον, όπως είχα μέχρι σήμερα, την συμπαράστασή σας.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1975

Κυβερνητικός απολογισμός. Ένας πρώτος απολογισμός της κυβερνητικής πολιτικής: «Έτος λιτότητας» για το λαό, υπέρογκα κέρδη για τα μονοπώλια. Ανδρέας: Θα κτίσουμε έναν ελληνικό σοσιαλισμό. Με αγώνες κατακτιέται η δημοκρατία. Δεν περιμένουμε να μας τη «χαρίσει» η κυβέρνηση του κράτους της Δεξιάς. Το κύμα απολύσεων δεν θα λυγίσει τους εργαζόμενους. Χιλιάδες μεροκαματιάρηδες στους δρόμους. Διώκονται οι δραστήριοι συνδικαλιστές. Το σύστημα της εκμετάλλευσης χαλκεύει δεσμά για τα παιδιά μας, καταγγέλλει το ΠΑΣΟΚ Δυτικής Γερμανίας. Συγχωροχάρτι στη Χούντα αντί τιμωρία έδωσε η κυβέρνηση της ΝΔ. Ανδρέας: Έτος χλιδής για τα μονοπώλια το ’76. Νέοι φόροι για το λαό. Και οι γιατροί θύματα του συστήματος που δεν νοιάζεται για την υγεία του λαού. Η Χούντα υπάρχει ακόμα στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Απέραντη ανασφάλεια «προσφέρει» ο ΟΓΑ στους αγρότες. Συντάξεις πείνας σε όσους… προλάβουν να ζήσουν για να τις πάρουν! Να διαλυθούν αμέσως τα Τάγματα Εθνικής Αμύνης (ΤΕΑ), αξιώνει το ΠΑΣΟΚ. Τρομοκρατικός μηχανισμός της δικτατορίας. Στα σκλαβοπάζαρα των μονοπωλίων, χωρίς πατρίδα, οικογένεια και δουλειά… Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία. Το κράτος της δεξιάς τους κατεδίκασε σε μιαν εξορία ατελείωτη. Στο βωμό του μύθου της οικονομικής ανάπτυξης θυσιάζουν την Πύλο. Τίποτα δεν πρόκειται να ωφεληθεί η οικονομία μας από τα ναυπηγεία του Καραγιώργη. Πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του Ανδρέα: Στις επάλξεις για μια Ελλάδα ελεύθερη και ανεξάρτητη. Και πρωτοχρονιά έξω απ’ τα εργοστάσια οι απεργοί της «Πίτσος» και του «Πετζετάκη». Κράτος και βιομήχανοι εκμεταλλεύονται άγρια τους ντοματοπαραγωγούς. Δεν κερδίζουν ούτε τα έξοδα καλλιέργειας του προϊόντος τους. Η χειραφέτηση της Ελληνίδας συνδέεται με τους αγώνες της για κοινωνική απελευθέρωση. Παραμένει η ανισότητα σε βάρος της εργαζόμενης γυναίκας στη χώρα μας.

Για τους βασανιστές. Η δίκη που άρχισε στις 11 Νοεμβρίου στο Κακουργοδικείο Χαλκίδας θα προκαλέσει το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Ακούστηκαν από τους μάρτυρες, ανώτατους αξιωματικούς, εξωφρενικά πράγματα για τους βασανιστές, όπως λόγου χάρη ότι «οι αστυνομικοί Μάλλιος, Μπάμπαλης, Καραπαναγιώτης και Κραβαρίτης ήταν ικανότατοι και εκτελούσαν υποδειγματικά τα καθήκοντά τους»! Η αθωωτική απόφαση, που θα βγει στις 30 Νοεμβρίου, θα προκαλέσει κατάπληξη. Θα είναι «η φυσική συνέπεια μιας πολιτικής που ακολουθεί η κυβέρνηση, μιας πολιτικής που άμεσα εμφανίζεται σαν άσκηση ψυχολογικής βίας, πάνω στο σώμα των δικαστών, που ήδη από μόνο του χωλαίνει, αφού η κάθαρση σ’ αυτό δεν έχει συντελεστεί» (Ανδρέας). Οι αιτιάσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Κ. Στεφανάκη περί «ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης» θα είναι χωρίς αντίκρισμα.

Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ θα ζητήσουν από τους υπουργούς Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης να ενημερωθεί η εθνική αντιπροσωπεία για τα μέτρα που θα λάβουν, καθένας στον τομέα του, «όταν μάλιστα ύστερα από την απόφαση πρόκειται να επανέλθουν στην ενεργό υπηρεσία πρόσωπα πολλαπλώς βαρυνόμενα και τα οποία έπρεπε να είχαν προ πολλού απομακρυνθεί από το Σώμα» της Αστυνομίας. Η Ελένη Βλάχου θα γράψει («Η Καθημερινή», 12 Δεκεμβρίου):

Πιστοί, λοιπόν, στην αποστολή μας και στις υποχρεώσεις μας, ως οργάνου της κοινής γνώμης, θα πούμε ότι η απόφαση του κακουργοδικείου της Χαλκίδος ως προς τους αστυνομικούς που δικάσθηκαν για βασανισμούς πολιτών κατά την διάρκεια της δικτατορίας δεν βρίσκεται σε αρμονία με το δημόσιο αίσθημα. Διότι δεν φαίνεται ανάλογη προς τα πραγματικά περιστατικά που ήλθαν σε φως…

Ο ταξίαρχος Αδαμόπουλος που υπήρξε αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος και διευθυντής της Γενικής Ασφάλειας το 1971-72, μια μέρα πριν την κατάθεσή του στο δικαστήριο της Χαλκίδας, με απόφαση του υπουργού Εσωτερικών Σόλωνα Γκίκα θα ανακηρυχθεί σε επίτιμο αρχηγό του Πυροσβεστικού Σώματος. Για τους κατηγορούμενους αστυνομικούς θα καταθέσει, μεταξύ άλλων, ότι «έχουν ήθος, αξιοπρέπεια και είναι κατά πάντα άξιοι», προσθέτοντας ότι «δεν έγιναν βασανιστήρια στην Ασφάλεια, διότι αν γίνονταν θα τα καταδίκαζα»! Και εξισώνοντας τη δικτατορία με τις κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις θα προσθέσει: «Οι αξιωματικοί της Γενικής Ασφάλειας εξυπηρέτησαν τη δικτατορία ως δημόσιοι υπάλληλοι, όπως έγινε με τον Παπανδρέου, τον Σοφούλη, τον Καραμανλή…»! Ο Α. Σακελλαρίου, πρώην αρχηγός της Αστυνομίας, απαντώντας σε ερώτηση συνηγόρου της πολιτικής αγωγής, γιατί οι κρατούμενοι έφεραν κακώσεις, θα πει το εξωφρενικό: «Ένας κρατούμενος μπορεί να χτυπήσει μόνος του το κεφάλι του στον τοίχο, να καταπιεί ξυραφάκια…»

22 Δεκεμβρίου. Ο σταθμάρχης της CIA στην Αθήνα Ρίτσαρντ Ουέλς δολοφονείται και την ευθύνη αναλαμβάνει η οργάνωση 17Ν. Η εγκληματική αυτή ενέργεια θα καταδικαστεί από όλο τον πολιτικό κόσμο. Ωστόσο, όλοι θα νιώσουν ότι μπαίνουμε πια σε μια άλλη εποχή όπου τίποτε δεν είναι δεδομένο. Η απορία αρχίζει να τρώει τα σωθικά μας. Ποια είναι αυτή η οργάνωση, είναι ελληνική ή ξένη, πληρωμένοι δολοφόνοι ή κάποιοι επαναστατημένοι, είναι γνωστοί ή άγνωστοι; Το θέμα δεν είναι γιατί σκότωσαν τον Αμερικανό αρχιπράκτορα, αλλά τι σχέδια έχουν και μέχρι πού θα φτάσουν!

Η δίκη του Πολυτεχνείου. Στις 30 Δεκεμβρίου θα τελειώσει η δίκη του Πολυτεχνείου στο Πενταμελές Εφετείο Αθηνών. Το δικαστήριο θα καταδικάσει τρεις από τους υπευθύνους για τα αιματηρά γεγονότα της 17ης Νοέμβρη 1973 σε ισόβια δεσμά και κάθειρξη 25 χρόνων, πέντε από τους κατηγορουμένους σε φυλάκιση 25 χρόνων και 12 σε φυλάκιση 5 μηνών μέχρι 10 χρόνων. Δώδεκα από τους κατηγορουμένους θα αθωωθούν, μεταξύ των οποίων και ο αδελφός του δικτάτορα Χαράλαμπος Παπαδόπουλος. Ο συνήγορος του Ιωαννίδη, μετά την πρόταση των ποινών από τον εισαγγελέα Γανώση, θα δηλώσει ότι ο πελάτης του θα ήθελε να του επιβληθεί η εσχάτη των ποινών, αλλά τελικά θα τιμωρηθεί 7 φορές ισόβια, κάθειρξη 25 ετών και διαρκή στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων. Στον Γ. Παπαδόπουλο θα επιβληθεί ποινή κάθειρξης 25 ετών με δεκαετή στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων, στον Ν. Ντερτιλή ισόβια και διαρκή στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων για τη δολοφονία του νεαρού Μυρογιάννη και στον Δ. Ζαγοριανάκο 25 ετών κάθειρξη και στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων 7 ετών. Επίσης, θα καταδικαστούν οι Στ. Βαρνάβας, Ι. Λυμπέρης, Μ. Ρουφογάλης, Λ. Χριστολουκάς, Π. Καραγιάννης, Κ. Μαυροειδής, Δ. Κατσούλης και Α. Σταυράκης… Ο Ανδρέας, πάντως, θα χαρακτηρίσει την απόφαση του δικαστηρίου ως «εμπαιγμό» και το μόνο που μένει στον ελληνικό λαό θα είναι η συνέχιση του αγώνα για να υπάρξει πλήρης τιμωρία όλων των ενόχων, αλλά επίσης κάθαρση του κρατικού μηχανισμού και αποκατάσταση όλων των θυμάτων της χουντικής επταετίας.

Ο προϋπολογισμός. Στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό, η κυβέρνηση τα παρουσιάζει όλα καλά! Τα νούμερα περί αυξήσεων που θα ανακοινώσει δείχνουν μια ειδυλλιακή εικόνα. Ο προϋπολογισμός θα καταψηφιστεί από το ΠΑΣΟΚ, ο Ανδρέας θα επισημάνει ότι το βάρος της ύφεσης και του πληθωρισμού θα το φέρουν οι οικονομικά ασθενέστερες τάξεις του πληθυσμού. Η κυβέρνηση απέτυχε και στους τρεις βασικούς στόχους της οικονομικής πολιτικής. Δηλαδή, δεν μπόρεσε να βγάλει την οικονομία από την ύφεση ούτε να συγκρατήσει τον πληθωρισμό, αλλά δεν πέτυχε να περιορίσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού.

Ο απολογισμός της χρονιάς. Η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός κινούνται στο επίπεδο των δημοσίων διεθνών σχέσεων και την άσκηση αφ’ υψηλού κυβερνητικής πολιτικής. Κάνοντας όμως εμείς τον απολογισμό του 1975, νιώθουμε λίγο στριμωγμένοι. Δεν είναι δυνατόν να μένουμε συνέχεια με ανοιχτό το στόμα επειδή η «μεταπολίτευση» έγινε με πρωταγωνιστή τον Καραμανλή! Είμαστε όμως σε εγρήγορση. Θα διαπιστωθεί ότι ελάχιστα θετικά βήματα έχουν γίνει που συνοψίζονται στις νίκες των δημοκρατικών στις δημοτικές και φοιτητικές εκλογές. Κι εμείς λέμε ότι αυτά είναι στοιχεία που σημαδεύουν την πίστη του λαού στην αλλαγή – όχι στην αλλαγή που η ΝΔ δεν έφερε, αλλά σ’ εκείνη την αλλαγή που θα σημάνει με την ολοκληρωτική νίκη των προοδευτικών δυνάμεων. Θα υπάρξουν εναύσματα για αγώνα. Το απολυταρχικό Σύνταγμα, η ανενόχλητη δράση των βασιλοχουντικών στοιχείων, η αποχουντοποίηση που δεν έγινε, τα σκάνδαλα με τους εφοπλιστές και τους βιομήχανους, η καθημερινή οικονομική κρίση, η ΕΟΚ, το ΝΑΤΟ, οι Τούρκοι που απαιτούν ολόκληρη την Κύπρο και το Αιγαίο…


[i] Ο Μίμης Ανδρουλάκης εξελέγη βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 2004.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s