6.- Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ: Μέρες του ‘76. (Ιούλ.-Δεκ.)

ΙΟΥΛΙΟΣ 1976

Το παρακράτος σε έξαρση. Κλιμακώνεται η τρομοκρατική δραστηριότητα διαφόρων στοιχείων που κινούνται στις παρυφές της δεξιάς. Ένοπλοι θα επιτεθούν στα κεντρικά γραφεία του ΚΚΕ. Άγνωστοι τραμπούκοι θα επιτεθούν κατά των γραφείων του ΠΑΣΟΚ της ΤΟ Παπάγου, άλλοι κατά των γραφείων της ΕΔΑ, ενώ «νεοταξίτες» θα σχηματίσουν το σήμα τους έξω από το σπίτι της βουλευτίνας του ΠΑΣΟΚ Σύλβας Ακρίτα κι άλλοι θα γράψουν αντικομμουνιστικά συνθήματα σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. Παράλληλα με όλη αυτή την κλιμάκωση της δραστηριότητας των διαφόρων χουντοφασιστικών στοιχείων καταδικάζεται ένας αγωνιστής της δημοκρατίας, ο Ψαρουδάκης, αθωώνεται ένας συνεργός της κατάλυσής της, ο εισαγγελέας Θεράπος, διώκεται ο Τύπος της αριστεράς και προσάγονται καθημερινά σε δίκες μέλη του ΠΑΣΟΚ για αφισοκολλήσεις…

  • Ο Νίκος Ψαρουδάκης θα καταδικαστεί σε 4 μήνες φυλάκιση από το Γ΄ Τριμελές Εφετείο, για περιύβριση αρχής. Αφορμή στάθηκε άρθρο του με τίτλο «Διαρκές το δικό μας έγκλημα, κύριοι αρεοπαγίτες», που δημοσίευσε στην εφημερίδα του «Η Χριστιανική». Θα αρνηθεί να εξαγοράσει την ποινή και θα οδηγηθεί στις φυλακές. Ως μάρτυρας υπεράσπισής του θα καταθέσει και ο Ανδρέας.

Κυκλοφορούν φήμες ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤο προωθούν τη λύση της διπλής ένωσης της Κύπρου και φυσικά την κατάλυση της ανεξαρτησίας και ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία, από την πλευρά της, αρχίζει ένα νέο κύκλο προκλήσεων με την «έξοδο» του σεισμογραφικού πλοίου «Χόρα» που τώρα του έχει δώσει το όνομα «MTA Sismic 1». Βγαίνει ή δεν βγαίνει στο Αιγαίο, θα κάνει ή δεν θα κάνει σεισμική διερεύνηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, θα μείνει στα διεθνή ύδατα ή θα έρθει πιο κοντά μας αμφισβητώντας τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα; Η απόφαση των Τούρκων να προκαλέσουν, θα αναστατώσει την ελληνική πλευρά. Θα είναι αρκετές οι επίσημες διαμαρτυρίες της κυβέρνησης και η ενημέρωση των διεθνών οργανισμών; Θα ζητηθεί, πάντως, από την τουρκική κυβέρνηση να σταματήσει πάραυτα την εξερεύνηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και οι Τούρκοι θα απαντήσουν ότι αυτά που υποστηρίζουν οι Έλληνες, ότι δηλαδή είναι δική τους η υφαλοκρηπίδα, συνιστούν παραβίαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου! Φαύλος κύκλος…

Στο μεταξύ, ομαδική και συντονισμένη η επίθεση του παραδοσιακού Τύπου της δεξιάς, με στόχο να σταματήσουν οι αποκαλύψεις για τη δράση των δυνάμεων που απεργάζονται ανώμαλες λύσεις για τον τόπο, των μηχανισμών εκείνων που και στο παρελθόν συνδεδεμένοι με το παρακράτος του Παλατιού και του κατεστημένου, προκάλεσαν συμφορές στη χώρα. «Το παρακράτος για να λειτουργήσει αποτελεσματικά χρειάζεται διασυνδέσεις και δικτύωση με το κράτος γιατί απομονωμένο και χωρίς καθοδήγηση δεν είναι δυνατό να πετύχει τους στόχους του», θα δηλώσει ο Ανδρέας σε συνέντευξή του. Θα επισημάνει, επιπλέον, την ανάγκη της αποχουντοποίησης με τις τρεις έννοιες που έχει η λέξη: την κάθαρση, την τιμωρία των κύριων φορέων της εφτάχρονης χούντας και την αποκατάσταση των διωχθέντων.

24 Ιουλίου. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Κων/νος Τσάτσος θα καλέσει τον πολιτικό κόσμο και εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων σε μεγάλη δεξίωση στον κήπο του προεδρικού μεγάρου για να γιορταστεί η 2η επέτειος της 24ης Ιουλίου 1974. Από το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ θα εκδοθεί η εξής ανακοίνωση:

Ο πρόεδρος και τα μέλη της ΚΟ του ΠΑΣΟΚ θα παραστούν στη δεξίωση του προέδρου της Δημοκρατίας την 24η Ιουλίου. Θα παραστούν όχι για να συνεορτάσουν τη 2η επέτειο της μεταπολίτευσης – γιατί τα δυο χρόνια που πέρασαν εδραίωσαν την πεποίθηση στο λαό μας πως η μεταπολίτευση δεν ήταν παρά η υλοποίηση της «γέφυρας» για την ανασύσταση του κράτους της δεξιάς και τη συντήρηση της εξάρτησης της χώρας από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Θα παραστούν για να τονίσουν προς όλες τις κατευθύνσεις πως τις κρίσιμες στιγμές για τη χώρα μας οι ένοπλες δυνάμεις με τη συμπαράσταση του λαού –οι Έλληνες σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης– θα προασπίσουμε τον εθνικό μας χώρο και την ανεξαρτησία μας με θέληση χαλύβδινη, όποιο κι αν είναι το κόστος.

Θα υπάρξει κοινή ανακοίνωση των πολιτικών οργανώσεων της νεολαίας για την «αλλαγή» και τη μεταπολιτευτική πορεία. Με την ανακοίνωσή τους οι νεολαίες της ΕΔΑ, του ΠΑΣΟΚ, η ΚΝΕ, η ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος, η ΕΔΗΝ και η ΕΧΟΝ (απούσα η νεολαία της ΝΔ…) καλούν την ελληνική νεολαία να αγωνιστεί στο πλάι του λαού μας και όλοι μαζί «να φράξουν το δρόμο σε κάθε ατλαντική και αυταρχική λύση σε βάρος των εθνικών και λαϊκών συμφερόντων».

Δίωξη για μια αφίσα. Πρωτάκουστο θα χαρακτηριστεί το γεγονός της δίωξης της αφίσας της οικονομικής εξόρμησης του ΠΑΣΟΚ, με τον αναγκαστικό νόμο της περιόδου του εμφυλίου πολέμου, που η δίκη της θα γίνει στις 29 Ιουλίου στη Λαμία. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι φράσεις: ΠΑΣΟΚ – Πανελλήνια Οικονομική Εξόρμηση από 15/2 έως 31/5/76 «Για ένα οργανωμένο, αυτοδύναμο Σοσιαλιστικό Κίνημα», εμπίπτουν στις διατάξεις του Α.Ν. 942/46, με το οποίο δικάζονται όσοι διαδίδουν ή γράφουν στους τοίχους ή τοιχοκολλούν συνθήματα ή λέξεις ή φράσεις «δηλωτικάς πολιτικών ιδεών δυναμένας να εμβάλωσι εις ανησυχίαν τους πολίτας ή να μειώσωσι το παρ’ αυτοίς αίσθημα ασφαλείας και τάξεως…». Πάντως, το κείμενο της αφίσας δεν ενόχλησε κανέναν, αφού ακριβώς όμοιες με εκείνη της Λαμίας τοιχοκολλήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα και το ΠΑΣΟΚ με την άδεια της Αστυνομίας Πόλεων και της Χωροφυλακής. Το «μπαλάκι» τώρα στους αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες…

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1976

  • Το νομοσχέδιο του Ποινικού Κώδικα, νάρκη στα θεμέλια της δημοκρατίας! Παγιδεύει τις ατομικές ελευθερίες και θωρακίζει τους διώκτες τους. Μετά την πολιτική των συμβιβασμών και του χαρτοπόλεμου, ταπείνωση του έθνους και αγανάκτηση λαού. Παραβιάσεις του «Χόρα» και αντιδράσεις του λαού. Κυβέρνηση: Πολιτική συμβιβασμών. ΠΑΣΟΚ: Στάση θαρραλέα, ελληνική. Περιοδεία-συναγερμός στη βόρεια ακριτική Ελλάδα. Χείμαρρος λαού υποδέχεται τον Ανδρέα στη μαρτυρική Δράμα και Αλεξανδρούπολη. Πώς να αντιμετωπίσουμε την κρίση του Αιγαίου. Εθνικά ζημιογόνα η πολιτική για την κρίση του Αιγαίου. Ανδρέας: Η κυβέρνηση επωμίζεται βαριά ιστορική ευθύνη! Με την καθοδήγηση των ΗΠΑ η Τουρκία επιδιώκει ένα νέο καθεστώς στο Αιγαίο. Η ΕΣΣΔ αδιαφορεί για μια πιθανή σύγκρουση. Τα βαθύτερα αίτια της κρίσης του τεχνικού μας κόσμου. Μηχανικοί και αρχιτέκτονες ξενιτεύονται στις ζούγκλες της Αφρικής.

Βυθίσατε το «Χόρα»! Τη νύχτα της Παρασκευής 6 Αυγούστου το τουρκικό σεισμογραφικό σκάφος «Χόρα» (που είχε μετονομασθεί σε «Σισμίκ») θα πραγματοποιήσει έρευνες στα νερά που υπέρκεινται της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η άμεση αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης θα είναι να επιδώσει διακοίνωση διαμαρτυρίας προς την Τουρκία. Το απόγευμα της Κυριακής η Τουρκία θα απορρίψει την ελληνική διαμαρτυρία. Σε έκτακτη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής αποφασίζεται να εκδοθεί νέα διακοίνωση και προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Ο Ανδρέας, που βρίσκεται στην Αλεξανδρούπολη (8 Αυγούστου), δηλώνει πως εφόσον το «Χόρα» παραβιάζει τον ελληνικό χώρο έπρεπε να βυθιστεί ή να συλληφθεί:

Είπα τη φράση «να βυθίσουμε το “Χόρα”». Είπαν μερικοί ότι είναι πολύ σκληρό αυτό. Εάν νομίζουν ότι είναι πολύ σκληρό, μπορούσαμε να το είχαμε συλλάβει και να το είχαμε οδηγήσει σε ένα ελληνικό λιμάνι. Ήταν κι αυτό μια λύση…

10 Αυγούστου. Η Τουρκία θα απορρίψει και τη δεύτερη διακοίνωση διαμαρτυρίας της ελληνικής κυβέρνησης και η Ελλάδα θα καταθέσει προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης. Το ΠΑΣΟΚ θα προτείνει κλιμάκωση των μέτρων κατά του «Χόρα», που δεν θα είναι ούτε πολιτικά ούτε διπλωματικά ούτε προσφυγές σε διεθνείς οργανισμούς. Η απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις θα πρέπει να είναι δυναμική, στρατιωτική. Ο Κίσινγκερ θα δηλώσει ότι «δεν υπάρχει η νομική βάση για στρατιωτική δράση»!

11 Αυγούστου. Ο υπουργός Εξωτερικών Δ. Μπίτσιος θα αναχωρήσει στη Νέα Υόρκη για να υποστηρίξει την ελληνική προσφυγή. Ο Ανδρέας θα εκθέσει τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ πάνω στο θέμα των παραβιάσεων και γενικότερα στην κρίση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, υπογραμμίζοντας τις προϋποθέσεις δυναμικής αναμέτρησης («Εξόρμηση», 13 Αυγούστου 1976):

Το περιεχόμενο της δυναμικής αντιμετώπισης προσδιορίζεται με την ύπαρξη ορισμένων απαραίτητων προϋποθέσεων, συγκεκριμένα την οριοθέτηση των συνόρων της χώρας μας, δηλαδή: α) Επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης σε 12 μίλια. β) Καθορισμός της υφαλοκρηπίδας των νησιών του Αιγαίου με βάση τη σύμβαση της Γενεύης του 1958. γ) Διακήρυξη του «ενιαίου» και «αδιαίρετου» χαρακτήρα του νησιωτικού και ηπειρωτικού χώρου της Ελλάδας και της κυριαρχίας μας στον εναέριο χώρο του Αιγαίου. Τα παραπάνω είναι τα συστατικά στοιχεία που συνθέτουν τη βάση της εδαφικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων του Έθνους και παρέχουν το νομικό έρεισμα για την κλιμάκωση του αγώνα του λαού μας, ενταγμένης μέσα σε μια ακέραιη εθνική στρατηγική, καθώς και για την ανάληψη πρωτοβουλίας κινήσεων και δράσης σε επίπεδο πολιτικό και σεεπίπεδο αμυντικά στρατιωτικό.
Στο συγκεκριμένο γεγονός της έρευνας του «Χόρα» και με την ύπαρξη των παραπάνω προϋποθέσεων για την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής μας ανεξαρτησίας υπαγορεύεται η δυναμική αντιμετώπιση, που μπορούσε να πάρει τις παρακάτω μορφές: Παρεμπόδιση της έρευνας του «Χόρα», σύλληψη του «Χόρα», βύθιση του «Χόρα». Αυτό σημαίνει πως δεν απεμπολούμε ούτε την εδαφική ακεραιότητα ούτε τα κυριαρχικά δικαιώματα του έθνους μας ούτε επιτρέπουμε να δημιουργηθεί de facto κατάσταση που εκ των υστέρων θα οδηγήσει ποικιλότροπα και μέσα από πιέσεις στην αμφισβήτηση της νομικής βάσης του εθνικού μας χώρου…

24 Αυγούστου. Η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας σχετικά με την προσφυγή της ελληνικής κυβέρνησης δεν θα είναι ικανοποιητική για την Ελλάδα. Ωστόσο, ο Καραμανλής θα εκφράσει τη δική του ικανοποίηση διότι ελπίζει πως «η Τουρκία θα συμμορφωθεί με τις συστάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας ούτως ώστε να καταστεί δυνατός ένας έντιμος και σοβαρός διάλογος»! Αδυνατεί να δει ο Καραμανλής ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας -με την καθοδήγηση των ΗΠΑ και τη συμπαράσταση της ΕΣΣΔ- μεταχειρίζεται επί ίσοις όροις την επιθετική Τουρκία και την Ελλάδα που δεν διεκδικεί τίποτε άλλο παρά τον εθνικό της χώρο.

29 Αυγούστου. Θα γίνει η συνέλευση στελεχών του ΠΑΣΟΚ από όλα τα διαμερίσματα της χώρας στο ξενοδοχείο «Κινγκ Πάλας», με τη συμμετοχή του Ανδρέα, της Εκτελεστικής Γραμματείας, των βουλευτών, των γραμματέων των ΠΝΕ και των εκπροσώπων των οργάνων των κεντρικών γραφείων. Από μέρους της Εκτελεστικής Γραμματείας θα κάνει εισήγηση ο Κώστας Σημίτης με τον απολογισμό και τις προοπτικές της οργανωτικής δουλειάς, ο Κώστας Λαλιώτης θα μιλήσει με θέμα «Μαζικό κίνημα – μαζικοί χώροι», ο Παρασκευάς Αυγερινός θα αναφερθεί στο θέμα της «οριζόντιας διασύνδεσης».

Ο Παρασκευάς Αυγερινός. Ίσως ήταν ο μόνος άνθρωπος, μετά τον Ανδρέα και τον Μίμη Λιβιεράτο, που εκτιμούσα και θα έλεγα τη λέξη «σεβόμουν». Τον θεωρούσα ως μια ηθική προσωπικότητα που δικαιολογούσε κατά μια έννοια την παραμονή μου στο κίνημα. Η θητεία του και όλα τα επόμενα χρόνια θα επικυρώσει αυτήν ακριβώς τη στάση. Νομίζω ότι ο αγαπητός μας Παρασκευάς στάθηκε πάντα ως ένας ενοποιητικός παράγοντας μέσα στο κίνημα. Το μειλίχιο ύφος, ο ευγενικός χαρακτήρας, η αριστερή προέλευση και η θεωρητική του συγκρότηση, αποτελούσαν πάντα τα χαρακτηριστικά μιας ισχυρής προσωπικότητας, σεβαστής και από τους αντιπάλους. Η εμπειρία του στη διαχείριση της εκλογικής διαδικασίας αποτελούσε εγγύηση για σωστές και έγκυρες τοποθετήσεις.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1976

  • Τορπιλλίζουν τις «διμερείς» οι αξιώσεις της Τουρκίας. Κραυγή των Πειραιωτών: Όχι στην παρουσία αερικανικών πολεμικών σκαφών. Το ΠΑΣΟΚ γιορτάζει τα δύο του χρόνια και η λαοθάλασσα στέλνει παντού θερμό αγωνιστικό μήνυμα. Ανδρέας: Δεν θα περάσει η πολιτική της δεξιάς. Ο αγώνας του ΠΑΣΟΚ συνέχεια των απελευθερωτικών αγώνων. Χείμαρρος λαού στον Πανιώνιο. Συνέντευξη του Ανδρέα στο «Σπίγκελ»: «Σε πόλεμο οδηγεί η πολιτική της κυβέρνησης που διακρίνεται για έλλειψη εθνικής στρατηγικής». Οι σωστές θέσεις του ΠΑΣΟΚ στο εθνικό πρόβλημα, στόχος των Αμερικανών. Τα πλοκάμια της CIA μας αγγίζουν. Η πολυεθνική ΕΘΥΛ-ΕΛΛΑΣ απειλεί τη «νύφη του Βορρά» με ένα νέο σύννεφο-Σοβέζο. Χειροβομβίδα με τραβηγμένη περόνη. Ύστερα από την ενορχηστρωμένη δραστηριότητα των βασιλοχουντικών, όχι καινούργια δεσμά από ξενοκίνητη χούντα. Οι βασανιστές λασπολογούν, η CIA κατευθύνει, οι χουντικοί επιτίθενται. Η πλήρης ΝΑΤΟποίηση των ενόπλων δυνάμεων επιδίωξη του Αβέρωφ. Γιατί έγιναν οι μεταβολές στην ηγεσία του στρατεύματος. Ήπειρος και Αιτωλοακαρνανία υποδέχονται τον λαϊκό ηγέτη Παπανδρέου. Παιδεία, ο μεγάλος ασθενής του συστήματος. Ετοιμόρροπα κτίρια, έλλειψη δασκάλων, χουντικοί επιθεωρητές και την 6η μέρα… αθλητισμός. Μας δένει τα χέρια το ΝΑΤΟ αν γίνει πόλεμος. Ανεπαρκής η άμυνα της χώρας. Να διαμορφωθεί νέα αμυντική και εξωτερική πολιτική. Οι εφοπλιστικές εταιρείες θησαυρίζουν με μόχθο των Ελλήνων ναυτεργατών.

Πάλι η Χάγη. Με την απόφασή του το Συμβούλιο Ασφαλείας ουσιαστικά προωθεί τις τουρκικές θέσεις για διμερείς. Επιπλέον θα επηρεάσει και τη συντηρητικότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Πρώτη αντίδραση της Χάγης θα είναι το ερώτημα στην ελληνική κυβέρνηση, μήπως μετά την απόφαση θεωρεί περιττή την προσφυγή στο δικαστήριο! Πάντως, δεκαπέντε μέρες μετά την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν έγινε δυνατό να προσδιοριστεί ούτε η μέρα της έναρξης ούτε το επίπεδο των διμερών, ενώ το σκάφος των προκλήσεων και παραβιάσεων στο Αιγαίο κάνει έρευνες στην περιοχή των Δωδεκανήσων.

3 Σεπτεμβρίου. Δυο χρόνια κλείνουν από την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Εκδηλώσεις παντού και η «Εξόρμηση» παρουσιάζει ένα αφιέρωμα με κείμενα που καταγράφουν τη δραστηριότητα του κινήματος σε όλους τους τομείς. Τα Γραφεία και οι Επιτροπές θα κάνουν τον απολογισμό τους: Κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, ΚΕΜΕΔΙΑ, διεθνείς σχέσεις, πολιτιστικό, νομική κάλυψη, αλληλεγγύη, τοπική αυτοδιοίκηση, οργανωτικό, νεολαία, συνδικαλιστικό, συνεταιριστικό… Ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός θα μιλήσει για την επέτειο («Εξόρμηση», 3 Σεπτεμβρίου 1976):

Το ΠΑΣΟΚ είναι μια πραγματικότητα βαθιά ριζωμένη στην ελληνική μεταπολιτευτική πραγματικότητα. Είναι το κόμμα της νεολαίας και των προοδευτικών ανθρώπων που έχουν τα μέσα της παραγωγής. Δεν είναι δηλαδή τόσο, κατά τη γνώμη μου, το κόμμα της εργατικής τάξης, δεν είναι το κόμμα των ατόμων εκείνων που βλέποντας τα στραβά του πολυεθνισμού και του ιμπεριαλισμού, στρέφονται προς τη σοσιαλιστικοποίηση των μέσων παραγωγής, χωρίς αυτή η σοσιαλιστικοποίηση να περάσει αναγκαστικά από μια δικτατορία του προλεταριάτου. Το ΠΑΣΟΚ, αν έπρεπε σώνει και καλά να του βρούμε παππού και πατέρα, θα λέγαμε πως έχει τις ρίζες του στην αριστερή πλευρά της Ενώσεως Κέντρου και της ΕΔΗΝ, καθώς και στο ΠΑΚ, τη δραστηριοποιημένη νεολαία την εποχή της δικτατορίας. Το ΠΑΣΟΚ δεν εξαρτάται από άτομο. Πολλοί ανήκουν στο ΠΑΣΟΚ χωρίς να είναι προσωπολάτρες. Διαφωνούν σε πολλά με τον αρχηγό τους και προσπαθούν ακριβώς να αποπροσωποποιήσουν την ηγεσία τους. Με τις δημοσιογραφικές περιοδείες μου, ενός και εκτός Ελλάδος, αν ήταν να κάνω ένα δικό μου γκάλοπ για τις ερχόμενες εκλογές, θα έδινα άνετα στο ΠΑΣΟΚ ένα 37%.

Το ΠΑΣΟΚ έχει ρεύμα. Ο κόσμος είναι ΠΑΣΟΚ από τις αστάθμητες εκείνες διαδρομές που παίρνουν τα νερά μέσα απ’ τη γη. Χρειάζονται γεωλόγοι επιστήμονες σπουδασμένοι στη Μπολόνια, για να ερμηνεύσουν αυτή την υπόγεια πορεία. Το ότι το ΠΑΣΟΚ απαλλάχτηκε από ένα στρώμα διανοουμένων (οι ελιτιστές), μπορεί να το ζημίωσε από μια άποψη στη μάζα των ειδικών, αλλά απ’ την άλλη έτσι, μπορεί ευκολότερα να προχωρήσει. Η πολλή κριτική βλάπτει σε κινήματα εν πλήρει αναπτύξει. Σε εφηβική ηλικία. Και το ΠΑΣΟΚ είναι η εφηβεία του έθνους. Χωρίς να ανήκω προσωπικά στο ΠΑΣΟΚ (αν ήμουν νέος, σίγουρα θα ανήκα σήμερα) διαφωνώ με τους κοινωνιολόγους εκείνους που χαρακτήρισαν το κίνημα «ποπουλίστικο». Πιστεύω πως αν εξετάσουμε την πορεία του αριστερού κινήματος στον τόπο μας παλιότερα, και σε διεθνή πλαίσια στις μέρες μας, θα δούμε γιατί το ΠΑΣΟΚ έχει ρεύμα. Το ΠΑΣΟΚ είναι η παραπληρωματική γωνία της αριστεράς και το χώρο που αφήνει ακάλυπτο η αριστερά με την ασάφειά της, τον υπερκαλύπτει, δίκην χταποδιού, το ΠΑΣΟΚ που κάθε μέρα και μεγαλώνει. Χαιρετίζω λοιπόν τη διετία της δημιουργίας του και εύχομαι να κρατήσει τον ίδιο δυναμισμό και πρωτοπορία στα επόμενα χρόνια. Να ενηλικιωθεί και να μας κυβερνήσει, σε συνεργασία με τους προλεταρίους.

Ο χαιρετισμός του ποιητή, πεζογράφου και θεατρικού συγγραφέα Δημήτρη Χριστοδούλου («Εξόρμηση», 3 Σεπτεμβρίου 1976):

Σοσιαλιστικά κινήματα υπήρξαν στην Ελλάδα και σαν μοριακές εκκινήσεις και σαν πλατύτερα ρεύματα, κόμματα ουσιαστικά δεν υπήρξαν. Αυτό ίσως περιέχει μια υπερβολή σαν παρατήρηση, όμως η αλήθεια είναι εκεί κοντά. Το ΠΑΣΟΚ ήρθε και αγωνίζεται να γεμίσει το κενό. Βέβαια τα σοσιαλιστικά κινήματα έχουν πολλές αμαρτίες στην πλάτη τους, αλλά εδώ που τα λέμε και ποιος δεν έχει. Ο Λένιν είπε πως «οι αστοί θα πολεμήσουν για την τάξη τους μέχρι του τελευταίου σοσιαλιστή». Ελπίζω πως το ΠΑΣΟΚ θα διαψεύσει την προφητεία του ηγέτη της Επανάστασης και θα δώσει το σωστό και καθαρό βήμα να προχωρήσει στον πολιτισμό και την κοινωνική ελευθερία. Το χαιρετώ.

8 Σεπτεμβρίου. Στο κατάμεστο γήπεδο του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη, ο Ανδρέας θα δώσει το σύνθημα του εορτασμού των «γενεθλίων» του ΠΑΣΟΚ. Ασφαλώς δεν θα είναι απλώς μια γιορτή, αλλά ένα πολιτικό γεγονός στο οποίο συμμετείχε μια λαοθάλασσα ανθρώπων με δυνατή φωνή και πάθος. Συγκινητικές θα είναι οι εκδηλώσεις συμπαράστασης στους λαούς της Κύπρου, της Παλαιστίνης, της Χιλής και της Ισπανίας που αγωνίζεται να βρει το δρόμο για την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

10 Σεπτεμβρίου. Ευρύς ανασχηματισμός, με ανακατατάξεις σε περισσότερα από 10 υπουργεία. Ίσως έτσι ο Kαραμανλής θα επιδιώξει να αποκαταστήσει ενδοκυβερνητική ισορροπία ανάμεσα στα παλαιοκομματικά και στα νέα στελέχη τού κόμματός του, αλλά επίσης και ανάμεσα σ’ εκείνους που θεωρούνται «αριστεροί» του κόμματος (Aνδριανόπουλος, Kοντογιαννόπουλος, Tαταρίδης) και στους φιλομοναρχικούς (Tζιτζικώστας, Kουτήφαρης). Οι αλλαγές θα περιοριστούν στην αντικατάσταση των υφυπουργών γι’ αυτό και θα αποκληθεί «υφυπουργικός ανασχηματισμός»…

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1976

Ανδρέας: στόχος η πολιτική της ΝΔ… Με τους λόγους του Ανδρέα στα Γιάννενα και στο Αγρίνιο, το ΠΑΣΟΚ ξεκινάει πανελλήνια «σταυροφορία για τη σωτηρία του έθνους». Εκφραστής του προδομένου λαού θα τον οδηγήσει στην εξουσία. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ ποιοι προώθησαν τη χούντα και ποιοι πρόδωσαν την Κύπρο. Ο Ανδρέας θα καλέσει σε πανεθνική κινητοποίηση για την αντιμετώπιση των εθνικών κινδύνων, αφού οι αμετακίνητες κυβερνητικές θέσεις των συνεχών υποχωρήσεων οδηγούν «στο ξεπούλημα της Ελλάδος». Δεν θα κάνει κριτική στους άλλους πολιτικούς φορείς. Μοναδικός στόχος του η πολιτική της ΝΔ, η οποία ακολουθεί «πολιτική μειοδοσίας». Και τι κάνει η ΝΔ; Υποκύπτει, αγκαλιάζει τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην υπόσχεση των 60 εκατομμυρίων δολαρίων, ξεχνάμε τη δικτατορία που μας επέβαλαν το ΝΑΤΟ και η CIA, ξεχνάμε την προδοσία της Κύπρου, τις 200.000 χιλιάδες των προσφύγων και χαμογελάμε στις τηλεοράσεις με τον Κίσινγκερ για να πείσουμε τον ελληνικό λαό ότι η χώρα αυτή, οι ΗΠΑ, είναι φίλη και σύμμαχός μας… Παρά τις λαϊκές αντιδράσεις και την ομόθυμη αντίρρηση της αντιπολίτευσης, η κυβέρνηση θα προχωρήσει στη μονιμοποίηση και νομιμοποίηση των Βάσεων….

Συντάξεις πείνας παίρνουν οι απόμαχοι οικοδόμοι. Σκληρές συνθήκες δουλειάς στον ΟΤΕ επιβάλλουν τη χορήγηση ανθυγιεινού επιδόματος σε γυναίκες και άνδρες. Για τις Βάσεις να ερωτηθεί ο λαός, ενώ η κυβέρνηση τις νομιμοποιεί. Εμπορική αντιπαροχή η συμφωνία. Συνέταιρος στα κυριαρχικά μας δικαιώματα η Τουρκία. Δίνουμε το Αιγαίο για συνεκμετάλλευση, τη γη για βάσεις και τον πλούτο στα τραστ. Η κυβέρνηση κατρακυλάει στου ξεπεσμού τη σκάλα και περιφρονεί λαό και αντιπολίτευση. Μετά την εθνική ταπείνωση ξεπούλημα της χώρας. Με πιέσεις των ΗΠΑ και απειλές της Τουρκίας ολοκληρώνεται η υποτέλεια. Αμετακίνητη κι αμετανόητη η κυβέρνηση προκαλεί τη Βουλή και τον ελληνικό λαό. Καμιά απειλή στα βόρεια σύνορά μας. Η Βουλγαρία μπορεί να απορροφήσει το 50% των ελληνικών προϊόντων. Περήφανοι για τη στάση τους οι κατηγορούμενοι της Ρόδου. Εθνικό χρέος η αντίστασή τους στην παρουσία του 6ου Στόλου.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1976

3 Νοεμβρίου. Θα γίνει αλλαγή φρουράς στο κατεστημένο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά τα «γεράκια» θα παραμείνουν. Όλοι ευελπιστούν σ’ αυτά που θα αναφέρει και στο συγχαρητήριο τηλεγράφημά του ο Καραμανλής, ότι δηλαδή η ελληνοαμερικανική φιλία μπορεί κατά την προεδρία του Κάρτερ «να εισέλθει σε μια νέα περίοδο ώστε να ανταποκρίνεται πλήρως στα γνήσια αισθήματα και στα πραγματικιά συμφέροντα» των δύο χωρών. Όμω, ο Ανδρέας θα δηλώσει ότι «η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ δεν διαμορφώνεται από τον πρόεδρο, αλλά από το στρατιωτικό και οικονομικό κατεστημένο των ΗΠΑ», προσθέτοντας ότι η θετική πλευρά της εκλογής αυτής είναι πως αποφεύχθηκε η πιθανότητα επιδείνωσης της σημερινής κατάστασης από μια εκδικητική σκλήρυνση της πολιτικής Φορντ για αντίποινα στη στάση των Ελληνοαμερικανών υπέρ του νέου προέδρου.

Και άλλα δυσβάστακτα βάρη στους ώμους των εργαζομένων με τον κρατικό προϋπολογισμό του 1977. Σαν «γενικότητες και παυσίπονα» θα χαρακτηρίσει ο Ανδρέας τα νέα κυβερνητικά μέτρα πάνω στην οικονομική πολιτική και τον εξαγγελλόμενο νέο προϋπολογισμό, σύμφωνα με τον οποίο θα μειωθεί το πραγματικό εισόδημα του Έλληνα εργαζόμενου και θα ακολουθηθεί και πάλι μια πολιτική που θα κάνει τον πλούσιο πλουσιότερο και τον φτωχό φτωχότερο!

Διακοπή των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία. Με την πρώτη απόπειρα για ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις στη Βέρνη, για την υφαλοκρηπίδα, φάνηκε για μια ακόμη φορά –που δεν θα είναι και η τελευταία– η κακοπιστία της Τουρκίας και το μάταιο των συνομιλιών με τους εκπροσώπους της. Οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν πριν καλά-καλά αρχίσουν γιατί οι Τούρκοι ζήτησαν να συζητηθεί το πολιτικό και όχι το νομικό μέρος της υφαλοκρηπίδας, ενώ παράλληλα είχαν σκοπό να συζητηθεί αμέσως και το θέμα της συνεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του Αιγαίου. Η αποφυγή από μέρους της τουρκικής πλευράς να εξετασθεί η νομική πλευρά του ζητήματος, αποδεικνύει πόσο κατοχυρωμένο νομικά είναι το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας και πόσο σφαλερή ήταν η πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης να το θέσει υπό αμφισβήτηση, παραπέμποντας το πρόβλημα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Γενική η εντύπωση είναι πως οι διαπραγματεύσεις, κι αν επαναληφθούν, θα διαιωνιστούν με την κωλυσιεργία και αναβλητικότητα των Τούρκων, που θέλουν να κερδίσουν χρόνο μέχρις ότου βαρύνει και πάλι με το μέρος τους η αμερικανική πολιτική και για να δημιουργήσουν τετελεσμένα γεγονότα για την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στο στην Ουάσιγκτον όσο και στην Αθήνα.

Αναλαμβάνει καθήκοντα ο νέος πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Ευάγγελος Γιαννόπουλος. Επίθεση της Χωροφυλακής σε ακτήμονες του Κιλκίς, οι οποίο είχαν καταλάβει ένα τσιφλίκι και είχαν σπείρει μια έκταση χιλίων περίπου στρεμμάτων – η έκταση έλεγαν είναι του δημοσίου και δεν επρόκειτο να φύγουν, αλλά οι χωροφύλακες τους εξεδίωξαν βιαίως με συλλήψεις κ.λπ.

Οι εξελίξεις στην Πορτογαλία. Ταχύτατες οι εξελίξεις στην Πορτογαλία, αλλά υπάρχουν ενστάσεις για την πολιτική του Σοάρες: Κάτω από τα έντρομα μάτια των πιστών της «επανάστασης των γαριφάλων», τα χτυπήματα ενάντια στην πρόοδο διαδέχονται το ένα το άλλο σε μια αλληλουχία αντιδραστικών μέτρων της κυβέρνησης Σοάρες. Και τι έκανε ο Σοάρες; Άρχισε με την εφαρμογή αυστηρής οικονομικής λιτότητας, ακολούθησαν οι διατάξεις που επιτρέπουν στους βιομηχάνους και τους επιχειρηματίες να απολύουν αυθαίρετα εργατικό προσωπικό για οικονομικούς και πολιτικούς λόγους, συνέχισε με τις «επανορθώσεις» της αγροτικής μεταρρύθμισης και την «τακτοποίηση» της παιδείας και του στρατού. Θύμα αυτής της «τακτοποίησης» και «ουδετεροποίησης» του στρατού, ο κύριος πρωτεργάτης της ανατροπής του 50χρονου φασισμού, ο συνταγματάρχης Οτέλο ντε Καρβάλιο, που παρά τις εντονότατες διαμαρτυρίες της μεγάλης πλειοψηφίας του πορτογαλικού λαού και του Δικαστηρίου Ράσελ, εξακολουθεί να παραμένει έγκλειστος στις φυλακές, όπου έπρεπε να βρίσκονται οι βασανιστές της Μυστικής Αστυνομίας και οι στυλοβάτες του σαλαζαρικού και καετανικού καθεστώτος…

Πρόταση για δημοκρατική ενότητα. Απήχηση θα έχει η πρόταση για δημοκρατική ενότητα που θα κάνει με προσωπική επιστολή του ο Ανδρέας προς τους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Θετικές οι αντιδράσεις των Γεώργιου Μαύρου, Χαρίλαου Φλωράκη, Μπάμπη Δρακόπουλου και Ηλία Ηλιού, που έτσι δίνουν τη βεβαιότητα ότι η πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ θα πραγματώσει το επίμονο αίτημα της βάσης για δημοκρατική ενότητα, με την οποία είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η αντίστροφη πορεία της κυβέρνησης προς ομαλό πολιτικό βίο και επίλυση εθνικών και οικονομικο-κοινωνικών προβλημάτων της χώρας. Θετική θα είναι και η στάση του Νίκου Ψαρουδάκη, καθώς και της «Πρωτοβουλίας για τη Δημοκρατία» των Γ.Α. Μαγκάκη, Χαράλαμπου Πρωτοπαπά, Τάσου Μήνη και Δημήτρη Τσάτσου. Τα σημεία που θίγει με την επιστολή του ο Ανδρέας: το Κυπριακό, το Αιγαίο, οι βάσεις, η εξωτερική και αμυντική πολιτική, η εσωτερική κοινωνικο-οικονομική πολιτική, η δικαιοσύνη, ο συνδικαλισμός και η τοπική αυτοδιοίκηση, η αντιμετώπιση της εδραίωσης του μονοπωλιακού κεφαλαίου στην οικονομία, η παιδεία. Επισημαίνεται ότι η δημοκρατική ενότητα σε ό,τι αφορά τα πολιτικά κόμματα, πρέπει να επιδιωχθεί στο χώρο της αντιπολίτευσης και μόνο.

Αγανάκτηση και κατακραυγή από την αντιπολίτευση προκαλεί το ανελεύθερο και αντιδημοκρατικό νομοσχέδιο «περί εκτόπισης» που καταθέτει στη Βουλή ο υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Στεφανάκης. Ο Ανδρέας, αμέσως μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου, θα δηλώσει:

Τόνισα στην επιστολή μου προς τους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης ότι η κυβέρνηση της ΝΔ έχει χαράξει πορεία προς πόλωση. Ήδη η ανακοίνωση για την κατάθεση του σχεδίου νόμου «περί επαναφοράς του θεσμού των εκτοπίσεων», έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο κραυγαλέο τρόπο τους χειρότερους φόβους μας. Η διοικητική εκτόπιση αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεσμών της δημοκρατικής πολιτείας και ταυτίζεται ιστορικά με τις περιόδους του εθνικού διχασμού, του εμφυλίου πολέμου και της στρατιωτικής δικτατορίας. Οι δημοκρατικές δυνάμεις της χώρας έχουν καθήκον να κινητοποιηθούν με όλους τους δυνατούς νόμιμους τρόπους, μέσα κι έξω από το κοινοβούλιο, έτσι ώστε η κυβέρνηση να αποσύρει το απαράδεκτο αυτό σχέδιο νόμου.

Η ΕΦΕΕ για την επέτειο της εξέγερσης. Για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου η Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ) θα εκδώσει ανακοίνωση:

Κλείνουν τρία χρόνια από τότε που η νεολαία και ο λαός της πατρίδας μας έδειξαν, για μια ακόμη φορά, με το ίδιο τους το αίμα πως είναι αποφασισμένοι να αγωνιστούν μέχρι το τέλος για μια πραγματική δημοκρατία, για την εθνική ανεξαρτησία και την κοινωνική πρόοδο. Ο ηρωικός ξεσηκωμός του Νοέμβρη, ενταγμένος στον αντιφασιστικό αντιιμπεριαλιστικό αγώνα του λαού μας, ήταν ο πιο σημαντικός σταθμός και η κορύφωση της εφτάχρονης αντίστασης του ενωμένου λαού και της νεολαίας ενάντια στην αμερικανοκίνητη στρατιωτικο-φασιστική δικτατορία. Ήταν το γεγονός που την κλόνισε συθέμελα. Σήμερα, δυόμισι χρόνια μετά τη μεταπολίτευση, οι βασικοί πόθοι του λαού μας παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Ταυτόχρονα όμως σήμερα που η χώρα μας περνάει τις πιο κρίσιμες στιγμές της μεταπολεμικής της ιστορίας, ο αγώνας για την προάσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά δεμένος με τον αγώνα για την κατοχύρωση και διεύρυνση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και κατακτήσεων. Οι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές και το ΝΑΤΟ στα πλαίσια της γενικότερης στρατηγικής τους εντείνουν την επιθετικότητά τους στην περιοχή. Ενθαρρύνουν και υποκινούν τους Τούρκους σωβινιστές σε προκλητικές απαιτήσεις για την υφαλοκρηπίδα, το Αιγαίο, τη Δυτική Θράκη, που απειλούν την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική ανεξαρτησία της χώρας μας.

Η πολιτική αυτή, πολιτική των Αμερικάνων και του ΝΑΤΟ, είναι ήδη πολύ γνωστή στο λαό μας και πολύ περισσότερο στον Κυπριακό λαό, που υπομένει ακόμα τα αποτελέσματα του πραξικοπήματος, της εισβολής και της κατοχής του 40% της Κυπριακής Δημοκρατίας. Την ίδια στιγμή κλείνουν την ελληνοαμερικανική συμφωνία για τις βάσεις και τη συμφωνία-πλαίσιο που δένουν τη χώρα μας στα συμφέροντά τους. Απέναντι σ’ αυτή την κρίσιμη για τον τόπο κατάσταση, η κυβέρνηση ακολουθεί πολιτική υποχωρήσεων και συμβιβασμών, πολιτική εξυπηρέτησης των σχεδίων των Αμερικάνων ιμπεριαλιστών και προσήλωσης στα «συμμαχικά» πλαίσια.

Στο θέμα του Αιγαίου, κρατάει υποχωρητική στάση απέναντι στις διεκδικήσεις των Τούρκων επεκτατιστών και στις πιέσεις των Αμερικάνων ιμπεριαλιστών, διαπραγματεύεται χωρίς προκαθορισμένο νομικό πλαίσιο τη συνθήκη της Γενεύης του ’58, δεν αξιοποιεί τα διεθνή στηρίγματα και όλα αυτά γίνονται μπροστά στις απαράδεκτες προβαλλόμενες τουρκικές αξιώσεις στο Αιγαίο.

Στο Κυπριακό, δεν προωθεί τη διεθνοποίηση του προβλήματος για μια δίκαιη λύση στα πλαίσια των αποφάσεων του ΟΗΕ. Αντίθετα, το εγκλωβίζει στα «συμμαχικά» πλαίσια, γεγονός που οδηγεί στη διχοτόμηση του νησιού. Παράλληλα, διατηρεί και ανανεώνει το καθεστώς των ξένων βάσεων, ενάντια στην παλλαϊκή απαίτηση για το οριστικό διώξιμό τους. Προχωρεί στην οριστική υπογραφή της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας που στρέφεται ενάντια στα εθνικά συμφέροντα, στην ειρήνη και τους λαούς της περιοχής. Προωθεί και την τυπική επανένταξη της χώρας μας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση, παρά την ανάγκη εθνικής ομοψυχίας που διακηρύσσει, κτυπά την παλλαϊκή κινητοποίηση που αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για τη λύση των εθνικών μας προβλημάτων. Έτσι, στο εσωτερικό μέτωπο, περνάει σε μια σειρά επιθέσεις ενάντια στο φοιτητικό και λαϊκό κίνημα στην προσπάθειά της να σταματήσει την άνοδό του, να το φιμώσει και να οικοδομήσει ένα μονοκομματικό κράτος (ιδιώνυμο, νόμος 330, κρατικός συνδικαλισμός, εκτοπίσεις). Δεν προχώρησε ουσιαστικά στην αποχουντοποίηση. Οι μοναρχοφασιστικές οργανώσεις δρουν ανενόχλητες κάτω από την ανοχή και την κάλυψη της κυβέρνησης. Αναβιώνει το κλίμα του αντικομμουνισμού.

Στη σημερινή κρίσιμη καμπή της χώρας μας, στην 3η επέτειο του ηρωικού ξεσηκωμού του Πολυτεχνείου, οι φοιτητές και ο λαός μας, σφυρηλατούν την αγωνιστική τους ενότητα για: Την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας μας και την εθνική μας ανεξαρτησία από την επιθετικότητα των Τούρκων σωβινιστών και των Αμερικάνων ιμπεριαλιστών, στηριζόμενοι κύρια στις δικές μας δυνάμεις και αξιοποιώντας κάθε διεθνή συμπαράσταση. Έξω οι Αμερικάνοι, έξω από το ΝΑΤΟ, έξω οι βάσεις. Κύπρος ενιαία, κυρίαρχη, αδέσμευτη, ανεξάρτητη. Την προάσπιση και διεύρυνση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και καταχτήσεων του λαού μας. Όχι στους αντιλαϊκούς νόμους της κυβέρνησης. Το Πολυτεχνείο ζει. Ο αγώνας συνεχίζεται. Εμπρός στο δρόμο που χάραξε ο Νοέμβρης. Όλοι στην πορεία από το Πολυτεχνείο στην Αμερικανική Πρεσβεία.

Τεράστια θα είναι η πορεία από το Πολυτεχνείο προς το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Αλλά ενώ η Ελλάδα θα τιμά την εξέγερση του Νοέμβρη, ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής, επιστρέφοντας από μια περιοδεία του στο εξωτερικό, δηλώνει πως «έξω πάμε καλά, αλλά μέσα δεν πάμε καθόλου καλά»! Θα είναι η πρώτη μεγάλη ιεροσυλία. Το πόσο σωστή ή όχι είναι η παρατήρηση του Καραμανλή, το γνωρίζουν όλοι. Αλλά ο αρχηγός της δεξιάς δεν βρήκε δυο κουβέντες να πει για το γεγονός του Πολυτεχνείου που άνοιξε το δρόμο και της δικής του επιστροφής τον Ιούλιο του 1974. Στις 21 Νοεμβρίου, θα χαιρετίσει τον εορτασμό της δεύτερης επετείου από την ίδρυση του κόμματός του, το οποίο «υπήρξε προϊόν εθνικής ανάγκης»!

«Σαν ανόητη και αναίσχυντη, χαρακτήρισε η κοινή γνώμη την απόφαση της ΕΡΤ (γενικός διευθυντής ο Γιάννης Λάμψας) για έκτακτη προβολή του ποδοσφαιρικού αγώνα των ομάδων Ιταλίας – Αγγλίας στη διάρκεια της πορείας τη μέρα του Πολυτεχνείου». Αυτά αναφέρονται σε ερώτηση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Απόστολου Κακλαμάνη που υπογραμμίζει πως «αυτή η αναίσχυντη πρόκληση στο κοινό αίσθημα δεν μπορεί να μείνει χωρίς κυρώσεις, εκτός αν η κυβέρνηση καλύψει τους υπεύθυνους ή αν πρόκειται για δική της εντολή, οπότε επωμίζεται και στις δυο περιπτώσεις, σοβαρές ηθικές και πολιτικές ευθύνες».

Ο Ανδρέας έχοντας κλείσει τον πρώτο κύκλο επαφών με τους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης που εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο, εκφράζει την ικανοποίησή του για την ανταπόκριση που βρήκε η ιδέα της δημοκρατικής ενότητας και δηλώνει πως παρ’ όλες τις δυσκολίες και τις επιμέρους διαφορές απόψεων μπήκαν τα θεμέλια για μια συνεχή και πολύπλευρα διμερή αλληλοενημέρωση και συντονισμό δράσης σε θέματα που συμπίπτουν ή συγκλίνουν οι απόψεις…

Τετραήμερο για τον Ανδρέα στην Κρήτη. Ενθουσιασμός, αισιοδοξία. Ανακοίνωση του Ανδρέα και του ΕΓ αναφέρει ότι στόχος της Δημοκρατικής Ενότητας είναι η πλατιά αντιπολιτευτική συνεργασία, χωρίς τη δημιουργία εκλογικού μετώπου (26 Νοεμβρίου).

Η ΝΔ πανηγυρίζει για τα δύο χρόνια δικής της διακυβέρνησης της χώρας. Αλλά, είναι φανερό το έλλειμμα δημοκρατίας, ενώ ζητούν λύση τα άπειρα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και πολιτικής ζωής του τόπου.

Ο μεγάλος πόθος του Παλαιστινιακού λαού φαίνεται να ικανοποιείται, τουλάχιστον ηθικά, με την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ που θα εγκρίνει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Το σχέδιο που εγκρίθηκε με πρωτοβουλία των αδέσμευτων χωρών, βρήκε την άρνηση των Δυτικο-ευρωπαίων, των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ο ΟΗΕ ζητάει την αποχώρηση του Ισραήλ από τα κατεχόμενα εδάφη της δυτικής όχθης του Ιορδάνη και τη Γάζα, μέχρι τον Ιούνιο του 1977 και την παράδοσή τους στη συνέχεια στο PLO…

Ύστερα από απόφαση της Οργάνωσης Αφρο-ασιατικής Αλληλεγγύης (AAPSO), το πρώτο δεκαπενθήμερο του Δεκέμβρη θα πραγματοποιηθούν στην Αθήνα, δυο διεθνείς συνδιασκέψεις για το Κυπριακό με αίτημα την άμεση εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ και για το Παλαιστινιακό και τις εξελίξεις στο Λίβανο, με στόχο την ενίσχυση των Παλαιστινίων και των πατριωτικών δυνάμεων στο Λίβανο.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1976

Ο Ανδρέας στην επαρχία. Η πορεία του Ανδρέα προς το λαό συνεχίζεται. Θερμές εκδηλώσεις κατά την υποδοχή του στο Μεσολόγγι. Λύσεις ασύμφορες για το έθνος κι απαράδεκτες για το λαό μεθοδεύονται από την κυβέρνηση και τους «καλούς μας φίλους», για τα θέματα που σχετίζονται με την εθνική ανεξαρτησία, με την εθνική μας υπόσταση και με το μέλλον της χώρας μας. Και οι λύσεις αυτές δίνονται πίσω από τις πλάτες του λαού! Αυτά θα τα υπογραμμίσει ο Ανδρέας κατά την επίσκεψή του στην Κρήτη και το Μεσολόγγι, αναφερόμενος στη λαθεμένη εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, που κατευθύνεται από ξένους παράγοντες (ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΟΚ) και υπηρετεί τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστικών κύκλων και της ξένης και ντόπιας οικονομικής ολιγαρχίας.

Το αληθινό πρόσωπο του Κάρτερ. Σε μυστική κατάθεση στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Κογκρέσου των ΗΠΑ, ο Κάρτερ –που από τον Ιανουάριο του 1977 θα είναι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ– δήλωσε πως «άδικα πανηγύρισαν οι Έλληνες» την εκλογή του, διότι δεν έχει σκοπό να μεροληπτήσει έναντι ουδενός! Δεν θα πάρει θέση για το Κυπριακό και το Αιγαίο και πολύ περισσότερο για την αμερικανοτουρκική αμυντική συμφωνία. Απλώς, τα τετριμμένα: «Θα πρέπει να βρεθεί λύση που να ικανοποιεί Έλληνες και Τούρκους»…

Συνεργασίες με τα κόμματα κι όχι συνασπισμοί! Και ο δεύτερος κύκλος των επαφών του Ανδρέα με τους εκπροσώπους των άλλων πολιτικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, φαίνεται να ευοδώνεται. Έχει διαπιστωθεί η πολιτική διάθεση για την οριστικοποίηση των κοινών θέσεων πάνω στις οποίες θα επιδιωχθεί ο συντονισμός δράσης. Αποφασίζεται να προωθηθεί στη Βουλή εκλογικό νομοσχέδιο που να εξασφαλίζει γνήσια τη λαϊκή ετυμηγορία. Παράλληλα, διευκρινίζεται από όλα τα κόμματα ότι η συνεργασία αυτή αφορά αποκλειστικά και μόνο το συντονισμό δράσης για να αντιμετωπισθεί το οικοδομούμενο κράτος της δεξιάς και δεν είναι σε καμιά περίπτωση προάγγελος εκλογικού συνασπισμού. Άλλωστε, όπως χαρακτηριστικά, θα δηλώσει ο Ανδρέας, υπάρχει μακρά και πικρή παράδοση στην πατρίδα μας κομματικών συνασπισμών για την κατάκτηση της κυβέρνησης που διαλύθηκαν την επαύριο για να επαναφέρουν πανίσχυρη τη δεξιά στην εξουσία. Κι αυτό, γιατί αυτοί οι συνασπισμοί στηρίχθηκαν σε ευκαιριακές συμφωνίες των κομμάτων για την κατάρτιση εκλογικών συνδυασμών και για την κατανομή υπουργικών θώκων χωρίς καμιά αναφορά σε συγκεκριμένα προγράμματα. Μια συμμαχία κομμάτων για την εξουσία προϋποθέτει ένα ελάχιστο κοινό πρόγραμμα που να μην έρχεται σε αντίφαση με τις βασικές προγραμματικές αρχές των κομμάτων, που συμμετέχουν στο συνασπισμό.

Με κοινό υπόμνημά τους προς τον υπουργό Δικαιοσύνης οι πολιτικές οργανώσεις της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ, ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος, Νεολαίας ΕΔΑ, ΚΝΕ, ΕΣΔΗΝ, ΕΧΟΝ και Ν. Σοσιαλιστικής Πορείας, καταδικάζουν την προώθηση στη Βουλή του νομοσχεδίου που επαναφέρει τη διοικητική εκτόπιση και απαιτούν από την κυβέρνηση να το αποσύρει:

Η ελληνική νεολαία που αγωνίστηκε στον καιρό της δικτατορίας για την κατάργηση τέτοιων ανελεύθερων νόμων, δεν θα δεχθεί σήμερα νέους περιορισμούς των πολιτικών της ελευθεριών. Οι νόμοι αυτοί είναι καταδικασμένοι στη συνείδηση του ελληνικού λαού και έρχονται σε αντίθεση με το χάρτη των ατομικών ελευθεριών.

Εξωτερική πολιτική με το Πακιστάν! Το Πακιστάν –γράφει ο Α. Χριστοδουλίδης στην «Εξόρμηση» (17 Δεκεμβρίου) – επέλεξε ο Κ. Καραμανλής σαν την πρώτη ασιατική χώρα, στη «νέα εξωτερική πολιτική» που θέλει να προωθήσει. Η επιλογή αυτή έχει τεράστια σημασία για τη χώρα μας και ίσως θα έχει δυσάρεστες συνέπειες για την ανάπτυξη των σχέσεών μας με άλλες χώρες της περιοχής, που στάθηκαν και στέκονται συμπαραστάτες και ενισχυτές στα εθνικά μας προβλήματα. Η ανάγκη να δημιουργηθούν καλύτερες σχέσεις με τον αφρο-ασιατικό χώρο, οδήγησαν την κυβέρνηση σε δυο αποφάσεις: α) Να συμμετάσχει στις συνδιασκέψεις που οργανώθηκαν στην Αθήνα από τον Οργανισμό Αφρο-ασιατικής Αλληλεγγύης και β) Να επισκεφθεί ο Καραμανλής το Πακιστάν. Η πρώτη επιλογή βέβαια είναι ένα θετικό βήμα γιατί η AAPSO αποτελείται από χώρες που στάθηκαν πάντα στο πλευρό των αγωνιζόμενων ενάντια στον ιμπεριαλισμό χωρών. Η κυβέρνηση όμως, ενώ είδε τη σημασία που έχει για τη χώρα μας ο AAPSO, δεν κατάφερε να ανταποκριθεί σωστά και δεν έδωσε την πρέπουσα βαρύτητα με συμμετοχή και κυβερνητικών παραγόντων στις δυο συνδιασκέψεις – όπου θα πρέπει να ομολογήσουμε, η πλευρά μας κέρδισε μια από τις καλύτερες αποφάσεις για το Κυπριακό. Η δεύτερη επιλογή –σε επίπεδο μάλιστα πρωθυπουργικής επίσκεψης– είναι σχεδόν βέβαιο πως θα δημιουργήσει μια σειρά από προβλήματα στις σχέσεις της χώρας μας με το χώρο των αδεσμεύτων και ιδιαίτερα με χώρες, όπως είναι η Ινδία, Σρι Λάνκα κ.ά… Το Πακιστάν αποτελεί –μαζί με την Περσία– ένα άξονα διείσδυσης του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στο χώρο της Ασίας. Αποτελεί τον υποπράκτορά του στην περιοχή…

Το ΠΑΣΟΚ, πάντως, οργανωτικός μοχλός των συνδιασκέψεων του AAPSO στην Αθήνα, θα καταβάλει, μαζί με τις άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης, όλες του τις προσπάθειες ώστε να στεφθούν με επιτυχία τα δυο συνέδρια, παρά το γεγονός ότι τα κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης δεν έδωσαν την πρέπουσα σημασία.

Η δολοφονία του αστυνόμου Ε. Μάλλιου. Στις 15 Δεκεμβρίου θα δολοφονηθεί ο αστυνόμος Ευάγγελος Μάλλιος, από την οργάνωση 17Ν όπως θα προκύψει από την προκήρυξη που θα βρεθεί στον τόπο της δολοφονίας. Η δικαιολογία θα είναι ότι ο Μάλλιος όπως και οι άλλοι βασανιστές δικάστηκαν με επιείκεια και ουσιαστικά έμειναν ατιμώρητοι. Την Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου, η κηδεία του Μάλλιου θα μεταβληθεί σε όργιο ξυλοδαρμού και αίματος από τα πρωτοπαλίκαρα του παρακράτους που ανενόχλητο σχεδιάζει και εκτελεί… Νέοι, κουρεμένοι σε στιλ «Μασαγκράντε» και μαύρα γάντια στα χέρια δημιούργησαν κλίμα «εκδίκησης», όπως φώναζαν κι άρχισαν να ψάχνουν για θύματα στους περίεργους που στέκονταν στο χώρο της εισόδου του Α΄ Νεκροταφείου, πολλούς από τους οποίους κακοποίησαν. Υψωμένες γροθιές με γάντια και συνθήματα, όπως «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», «Ο Μάλλιος ζει αυτός μας οδηγεί», «Θάνατος στο ΚΚΕ», «Όχι στο μύθο του Καραμανλή» κ.ά. Η λέξη «δημοσιογράφος» ήταν το κόκκινο πανί για τους μαινόμενους οπαδούς του Μάλλιου. Ο Γιώργης Κρεμμυδάς της «Ελευθεροτυπίας» διακομίζεται αιμόφυρτος στο Ρυθμιστικό, ο Γιάννης Δημαράς του «Βήματος», θα δεχτεί επίθεση από μια ομάδα που θα ουρλιάζει «φάτε τον κομμουνιστή» και αιμόφυρτος διακομίζεται κι αυτός στο νοσοκομείο. Επίσης, οι δημοσιογράφοι Γιάννης Φάτσης, Γιώργος Μαύρος και Χρήστος Οικονόμου γίνονται στόχοι επιθέσεων με την ανοχή της αστυνομίας που δεν κούνησε το δαχτυλάκι της… Τα επεισόδια θα καταδικαστούν από την αντιπολίτευση.

19 Δεκεμβρίου. Πραγματοποιείται η γενική συνέλευση των εκπροσώπων των καθοδηγητικών οργάνων του κινήματος. Συμμετέχει ο Ανδρέας, η Εκτελεστική Γραμματεία, το Συντονιστικό Συμβούλιο και οι γραμματείς των ΠΝΕ όλης της χώρας, καθώς και των επιτροπών και γραφείων του κινήματος. Ο Ανδρέας θα αναλύσει την πολιτική κατάσταση και τα μέλη της Εκελεστικής Γραμματείας θα αναπτύξουν ζητήματα οργανωτικά και οικονομικά. Ορίζεται ότι οι νομαρχιακές συνελεύσεις θα συγκληθούν από 15 Απριλίου μέχρι 22 Μαΐου 1977, οι περιφερειακές συνδιασκέψεις από 28 Μαΐου μέχρι 12 Ιουνίου 1977 και η πανελλήνια Συνδιάσκεψη τον Ιούλιο. Οι συνδιασκέψεις θα πρέπει να συνδυασθούν με την ανάπτυξη του κινήματος ώστε να καταστεί αντιπροσωπευτικό των στρωμάτων του λαού.

Πολιτική της αποσταθεροποίησης και υποτέλειας. Είναι φανερό ότι η πολιτική της κυβέρνησης κινείται προς την κατεύθυνση αποδυνάμωσης των δημοκρατικών θεσμών, ενώ μεθοδεύει επιζήμιες λύσεις για τη χώρα. Η κυβέρνηση της ΝΔ φαίνεται αποφασισμένη να επιβάλει την πολιτική της αποσταθεροποίησης και στο εσωτερικό και της υποτέλειας στα εθνικά θέματα. Δέσμια ανομολόγητων υποχρεώσεων προς τους «προστάτες» της και δεχόμενη πιέσεις από παράγοντες της άκρας Δεξιάς, οπωσδήποτε δεν είναι σε θέση να υπαναχωρήσει στην πολιτική αυτή, αλλά θα προχωρήσει στην εφαρμογή της. Στην εφαρμογή αποφάσεων που σχεδιάστηκαν σε εξωελλαδικά κέντρα, σχετικά με λύση στο Κυπριακό και στο Αιγαίο. Οι παραπάνω διαπιστώσεις έχουν γίνει επανειλημμένα, αλλά τα τελευταία γεγονότα δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία. Και τα γεγονότα αυτά είναι οκ ολίγα. Η περίπτωση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ε. Μπλέτσα σε ό,τι αφορά το έργο της Δικαιοσύνης, που άσκησε πειθαρχική δίωξη κατά των εφετών Χρ. Σαρτζετάκη, Α. Αλεξόπουλου και Στ. Βάλλα, οι οποίοι είχαν ψηφίσει κατά της έκδοσης του Ρολφ Πόλε στη Δ. Γερμανία όταν εκδικάστηκε η υπόθεση στο Πενταμελές Εφετείο. Ο Ανδρέας θα χαρακτηρίσει την περίπτωση Μπλέτσα ως ιταμή προσπάθεια κατάλυσης της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και, «αποκορύφωση μιας πορείας που έχει χαράξει η κυβέρνηση Καραμανλή για την εδραίωση αυταρχικού μονοκομματικού κράτους της δεξιάς με κοινοβουλευτικό μανδύα»… Κι ακόμη, η παραίτηση του αρχηγού της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (ΥΠΕΑ) στρατηγού Μανουσάκη, η δολοφονία του βασανιστή της Ασφάλειας απότακτου αστυνόμου Μάλλιου και τα γεγονότα που χουντικά στοιχεία προκάλεσαν κατά την κηδεία του. Και τέλος, η αιφνίδια απόφαση να διακοπούν οι εργασίες της Βουλής (ενώ είχε διανεμηθεί η ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασής της), για να αποφύγει κάθε συζήτηση από τα δυο τελευταία αυτά γεγονότα, όπως τόσο επίμονα είχε ζητήσει σύσσωμη η αντιπολίτευση.

17 Δεκεμβρίου. Επιτυχημένη –αν κρίνει κανείς από τη μαζικότητα και τον ενθουσιασμό– θα είναι η εκδήλωση στο γήπεδο του Σπόρτιγκ που ήταν αφιερωμένη στην Α΄ Σύνοδο της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ και στον «Αγωνιστή», για τα δυο χρόνια του στην υπηρεσία της αγωνιστικής πορείας της νεολαίας. Ωστόσο, θα είναι μια παράταξη τραυματισμένη, αφού στο σπουδαστικό χώρο θα έχει γίνει η μεγάλη διαρροή λόγω της διάσπασης που προηγήθηκε στα μέσα του 1975 με τη διαγραφή ή την αποχώρηση όλων εκείνων που ουσιαστικά είχαν συσπειρωθεί στη Δημοκρατική Άμυνα. Ο χώρος της ΠΑΣΠ ιδιαίτερα είχε απορφανιστεί από στελέχη, αφού κυρίως εκεί είχαν ρίξει το βάρος τους οι «αντιφρονούντες».

«48 Εγκάθετοι και εισοδιστές». Στις 23 Δεκεμβρίου το περιβόητο «Πειθαρχικό Συμβούλιο» υπό την προεδρία του Δημήτρη Παγορόπουλου και μέλη τούς Κώστα Σφάγγο, Γιώργο Ραυτόπουλο και Βασίλη Κεδίκογλου, θα εκδώσει μια ανακοίνωση, που ίσως και να είναι η τελευταία ένδειξη μαζικών διαγραφών. Θα συνεδριάσει προηγουμένως και θα κρίνει μετά από «καταγγελίες» κατά των συντρόφων «που κατηγορήθηκαν για τη δημιουργία και συμμετοχή σε φράξια, με σκοπό το μπλοκάρισμα των διαδικασιών του κινήματος, την αποτυχία των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων στόχων στρατηγικής και τακτικής και τη διάλυσή του». Θα είναι μέλη, από οργανώσεις του εσωτερικού αλλά και του εξωτερικού που «έδρασαν» είτε στην οργάνωση του κινήματος είτε στο χώρο της σπουδάζουσας. Η απόφαση θα αναφέρεται στην προσπάθεια που κάνουν οι «κύκλοι των ιμπεριαλιστών και της ακροδεξιάς» προς την κατεύθυνση της ανακοπής της πορείας του κινήματος:

Ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούν οι κύκλοι αυτοί είναι και η δημιουργία εσωτερικών οργανωτικών προβλημάτων στο ΠΑΣΟΚ με εγκάθετους και εισοδιστές. Μια τέτοια προσπάθεια είναι και η δημιουργία της φράξιας που καταγγέλθηκε με την πολιτική εισήγηση του προέδρου και της Εκτελεστικής Γραμματείας στη Συνέλευση πουέγινε στην Αθήνα στις 19 Δεκέμβρη 1976. Η φράξια αυτή των εγκάθετων και εισοδιστών – που ένας από τους κύριους υποκινητές της είναι ο σ. Γιάννης Τσεκούρας, που διαγράφτηκε από το ΠΑΣΟΚ εδώ και πολλούς μήνες για λόγους ασφαλείας, έχει προγραμματισμένο στόχο την ανακοπή της μαζικοποίησης του κινήματος και τη διάλυσή του. […]

Τέτοιες πράξεις ήταν η δημιουργία παραοργάνωσης με συνωμοτικό χαρακτήρα –στην Ιταλία δημιουργήθηκε το ΠΑΣΟΚ Β΄ με παράνομη δράση– διάβρωση των μαζικών χώρων και ειδικότερα της Νεολαίας, στελέχωση μέσα στην οργάνωση βάσης του κινήματος, κατάληψη γραφείων και καταστροφή του αρχείου – όπως έγινε στη Θεσσαλονίκη κατάληψη των γραφείων της ΠΑΣΠ, δημόσιες ανακοινώσεις κ.λπ. Με τις πράξεις τους όμως αυτές οι κρινόμενοι κατά την ομόφωνη κρίση του Πειθαρχικού Συμβουλίου, ήρθαν σε αντίθεση με τη διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη και το καταστατικό του κινήματος και κατά το άρθρο 14 έπαψαν αυτοδίκαια να ανήκουν στο ΠΑΣΟΚ και κατ’ επέκταση να είναι μέλη του, μια και δεν αποδέχονται την 3η Σεπτέμβρη και την οργανωτική δομή που προβλέπεται από το καταστατικό και δημιούργησαν και ανήκουν στην παραπάνω φράξια που συνεργάζεται με τα ύποπτα διεθνή και ντόπια κέντρα λήψης απόφασης των ιμπεριαλιστών και άλλων κύκλων ανωμαλίας και με το διεθνές και ντόπιο τροτσκιστικό κίνημα που είναι διαφορετικό από το ΠΑΣΟΚ. Κατά συνέπεια, μιας και οι κρινόμενοι, με τη δημιουργία και τη συμμετοχή τους στην παραπάνω φράξια έπαψαν να ανήκουν στο ΠΑΣΟΚ κι έχασαν αυτοδίκαια την ιδιότητα του μέλους,το Πειθαρχικό Συμβούλιο δεν έχει αρμοδιότητα να κρίνει την περίπτωσή τους σύμφωνα με τη διαδικασία του καταστατικού και του κανονισμού λειτουργίας, αφού σύμφωνα με αυτά τα Πειθαρχικά όργανα κρίνουν μόνομέλη του κινήματος. Γι’ αυτό το Πειθαρχικό Συμβούλιο ομόφωνα αποφάσισε, όπως οι κρινόμενοι με τη δημιουργία και τη συμμετοχή τους στη φράξια των εγκαθέτων και εισοδιστών, έπαψαν αυτοδίκαια να ανήκουν στο ΠΑΣΟΚ και κατά συνέπεια να είναι μέλη του κινήματος και να κηρυχθεί αναρμόδιο να κρίνει τις ενάντιά τους καταγγελίες.

Εδώ που τα λέμε, ελάχιστοι πίστευαν ότι οι παραπάνω σύντροφοι που είχαν συμπήξει «φράξια», ήσαν διασυνδεμένοι με ιμπεριαλιστές και διάφορους κύκλους ανωμαλίας! Απλώς βρέθηκαν στον τροχό της τύχης εκείνη την περίοδο και οδηγήθηκαν στην έξοδο. Βέβαια, εκείνοι που ήσαν ευχαριστημένοι από τις εξελίξεις, «αναγνωρίζονταν» αργότερα διότι τους έβλεπε κανείς να χαμογελούν κρατώντας τα κλειδιά της κομματικής εξουσίας κι όταν το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας. Όσο λιγότεροι στα κράσπεδα της εξουσίας τόσο καλύτερα…

Οι εξελίξεις στη Νεολαία. Η διασπαστική κίνηση στο χώρο της σπουδαστικής παράταξης και της νεολαίας θα είναι το αποτέλεσμα υπονομευτικών και διαλυτικών διαδικασιών που προωθούσε μια πολιτικά ανερμάτιστη ομάδα. Το ΠΑΣΟΚ έχει ανοίξει ιδεολογική και πολιτική αντιπαράθεση ιδιαίτερα στη νεολαία, απέναντι σ’ αυτές τις τυχοδιωκτικές κινήσεις που έχουν τα χαρακτηριστικά του επαναστατημένου μικροαστισμού. Τούτη η τακτική των ανοιχτών διαδικασιών και της πολιτικής αντιμετώπισης της ομαδοποίησης από τη μεριά του κινήματος, οδήγησε για λόγους σκοπιμότητας αυτό το μηχανισμό σε μια μετωπική σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ, όπως αυτή εκφράστηκε με τα γεγονότα της ΠΑΣΠ. Η Επιτροπή Νεολαίας του ΠΑΣΟΚ θα εκδώσει μακροσκελέστατη ανακοίνωση πάνω στο θέμα.

Από την ημέρα (19 Δεκεμβρίου) που ο Ανδρέας θα βάλει το θέμα της φράξιας, η διασπαστική ομάδα («φράξια») αφού έβλεπε ότι δεν μπορούσε να ελέγξει το κίνημα, η μόνη διέξοδος γι’ αυτήν ήταν να οξύνει την κατάσταση. Με αφορμή την Γ΄ Σύνοδο της ΠΑΣΠ και μέσα σ’ ένα όργιο φημών και λασπολογίας θα επιχειρηθεί η αυτονόμηση της παράταξης όπου υπήρχε ένας σημαντικός αριθμός «συμπαθούντων». Η διάσπαση της ομάδας από το κίνημα εκβιάστηκε από την ίδια και έφερε το ΠΑΣΟΚ μπροστά σε τετελεσμένα γεγονότα.

Είναι αλήθεια ότι η πρακτική της ομάδας θα επιβεβαιώσει την ύπαρξη ενός μηχανισμού, χωρίς αρχές, χωρίς προοπτική, με σύγχυση επιθυμίας και πραγματικότητας, με μικροαστικά αδιέξοδα στο κεφάλι. Η ανακοίνωση της Επιτροπής Νεολαίας θα δώσει τα «ποιοτικά» συστατικά της φράξιας αυτής:

ΤΑΞΙΚΗ ΒΑΣΗ: Στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι νεολαίοι και μάλιστα σπουδαστές. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά και κύρια αστικής και μεγαλοαστικής προέλευσης. Ο εμπειρισμός, ο αριβισμός, η πολιτική κενότητα, τα πλέγματα και η ανυπαρξία μαρξιστικής αγωνιστικής ηθικής συνθέτουν την ποιότητα των «εγγυητών» και «κηδεμόνων» της πρωτοπορίας της εργατικής τάξης. Οι περισσότεροι ούτε στο αμφιθέατρο δεν τόλμησαν ποτέ να εμφανιστούν, περιχαρακωμένοι στους τέσσερις τοίχους και στον μαρξισμό-λενινισμό από τα συγγράμματα. Η επαφή τους με τις ΤΟ ανύπαρκτη. Ο λαός ζει μακριά από την «επαναστατημένη» ιδιοσυγκρασία τους και το πλέγμα της «μοναδικής αυθεντίας» για τη σωστή καθοδήγησή του. Είχαν τη μικροαστική αγωνία να κτίσουν το κόμμα που θα κάνει την επανάσταση συσπειρώνοντας πέντε σπουδαστές που έχουν υπαρξιακά προβλήματα. Ο έσχατος υποκειμενισμός μόνιμα ουτοπικός, από μικροαστούς που κόπτονται και «σχίζουν τα ρούχα τους» γιατί είναι «οι φίλοι του λαού» κι όλοι οι άλλοι εχθροί του και πρέπει κάποτε ο λαός να τους καταξιώσει σαν τη φυσική του καθοδήγηση. Αμάθητοι από την ταξική πάλη και βλέποντας να χάνεται η προοπτική, μετέρχονται όλες τις μεθόδους, ακόμα και σε βάρος της ανάπτυξης του λαϊκού κινήματος.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ: Για να ξεκαθαριστεί η ιδεολογική τους κενότητα πρέπει να το δούμε από την άποψη της ταξικής τους προέλευσης από τη μια, και του τρόπου σχηματισμού της φράξιας από την άλλη. Πραγματικά, λίγο πριν τη συνένωση των ομάδων, μεταξύ τους υπήρχε μια διαρκής διαπάλη «μαρξιστών – λενινιστών» ενάντια σε «αυτοδιαχειριζόμενους» σοσιαλιστές και όλοι μαζί ενάντια στον αντιδραστικό «τροτσκισμό» που δεν δίστασαν να οργανώσουν μαζί του την οριζόντια διασύνδεση. Τελικά, κατάφεραν να συνυπάρξουν με κοινό παρονομαστή τον καιροσκοπισμό και την με κάθε τρόπο αναρρίχηση και κάτω από συνθήκες κωμικοτραγικές. Αναφορικά, τώρα, με τις αθεράπευτες διαφορές τους ιδεολογικά βρέθηκαν φόρμουλες που τους έλυσαν τα χέρια. Παράδειγμα: Μια 8ωρη συζήτηση στο τομεακό γραφείο Αθήνας της φράξιας για να μετατραπεί η δικτατορία του προλεταριάτου (που ήθελε η μια ομάδα και δεν ήθελε η άλλη) σε δικτατορία του εργαζόμενου λαού! Κατά τα άλλα, ο επαναστατικός μαρξιστικός φορέας, η επαναστατική φρασεολογία και η καθημερινή πρακτική τυχοδιωκτισμού και ιδιοτέλειας…

Δεν έχουν και μεγάλη σημασία τα γεγονότα που ακολούθησαν. Όλοι θα έχουν μερίδιο στις ευθύνες για τη θλιβερή εικόνα που παρουσίαζε τόσο η σπουδαστική παράταξη όσο και η νεολαία γενικότερα…

Απολογισμός 1976 και στόχοι για το 1977. Αν το 1976 ήταν μια χρονιά ταπεινώσεων, τότε το 1977 θα πρέπει να είναι χρόνος αποφασιστικών αγώνων για τη δημοκρατία και τα προβλήματα του λαού. Με την ευκαιρία της καινούργιας χρονιάς ο Ανδρέας και η Εκτελεστική Γραμματεία απευθύνουν μήνυμα στα στελέχη, τα μέλη και τους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ. Είναι ένα μήνυμα που κωδικοποιεί τα πεπραγμένα του κινήματος στη διάρκεια της χρονιάς που έφυγε και οριοθετεί τους στόχους για την επομένη (30 Δεκεμβρίου):

Το χρόνο που πέρασε, το ΠΑΣΟΚ επιβεβαίωσε στην πράξη τον πρωτοποριακό του ρόλο στη διαμόρφωση του λαϊκού κινήματος, που για δυο γενιές σχεδόν αγωνίζεται να λευτερώσει τη χώρα απ’ τα δεσμά που της χάλκευσαν οι «προστάτιδες» δυνάμεις κι η εξαρτημένη εσωτερική αντίδραση. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα για την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας μας, ενάντια στην επίθεση που μεθοδεύεται από τη γειτονική Τουρκία κάτω από την καθοδήγηση του ΝΑΤΟ και της επικυρίαρχης ιμπεριαλιστικής δύναμης, των ΗΠΑ. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα για την εθνική μας ανεξαρτησία, για την πλήρη αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, για το κλείσιμο των αμερικάνικων βάσεων, που βάζουν σε κίνδυνο αυτή την ίδια την ύπαρξη του λαού μας για τη διαμόρφωση μιας γνήσια ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του λαού μας, για την χωρίς όρους συμπαράσταση στον αδελφό λαό της Κύπρου, για μια Κύπρο ενιαία, ανεξάρτητη, αδέσμευτη και αποστρατικοποιημένη.

Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα ενάντια στη μεθοδευμένη πορεία του κράτους της Δεξιάς, που σε στενή συνεργασία με το παρακράτος, μετέβαλε την αποχουντοποίηση, την κάθαρση και την αποκατάσταση σε εμπαιγμό του λαού και σε δυναμίτη στα θεμέλια των δημοκρατικών θεσμών. Έδωσε και δίνει τη μάχη για την ελληνοποίηση του κρατικού μηχανισμού, που αποτελεί προϋπόθεση όχι μόνο για την προάσπιση των λαϊκών συμφερόντων αλλά και για την επιβίωση του έθνους. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα ενάντια στην υποδούλωση της χώρας μας στα ξένα και ντόπια μονοπώλια, στην πλήρη καθυπόταξή μας στο επεκτατικό και ληστρικό πολυεθνικό κεφάλαιο, στην ένταξή μας στην ΕΟΚ των μονοπωλιακών μεγαθηρίων. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα ενάντια στην αντιλαϊκή, αντιδραστική πολιτική της κυβέρνησης της ΝΔ, που στο βωμό των συμφερόντων της ξένης και ντόπιας οικονομικής ολιγαρχίας, θυσιάζει τα συμφέροντα του αγρότη, του εργάτη, του μισθωτού, του βιοτέχνη, του συνταξιούχου και του επιστήμονα, που σφαγιάζει το μέλλον της νεολαίας μας, της νέας γενιάς.

Στο χρόνο που πέρασε, το ΠΑΣΟΚ αντιμετώπισε οργανωμένη επίθεση της Δεξιάς και της αντίδρασης, που ενισχύθηκαν από τις διαλυτικές μεθοδεύσεις των αριστεριστών, των επαναστατημένων μικροαστικών στοιχείων, που εκμεταλλεύτηκαν τη δημοκρατικότητα του ΠΑΣΟΚ και τις αντικειμενικές αδυναμίες ενός νέου μαζικού κινήματος, για να διεισδύσουν και να το υπονομεύσουν. Το ΠΑΣΟΚ την αντιμετώπισε με θάρρος και αποφασιστικότητα, με την ακλόνητη πίστη πως είναι ο αποφασιστικός πρωτοποριακός φορέας του λαϊκού κινήματος στη χώρα μας, πως κάθε προσπάθεια υπονόμευσής του είναι απ’ την αρχή καταδικασμένη σε οικτρή αποτυχία. Το ΠΑΣΟΚ σαν μαρξιστικό κίνημα, όχι μόνο αποδέχεται αλλά και τιμά τη διαφωνία, το διάλογο, την κριτική και την αυτοκριτική μέσα στα πλαίσια της οργάνωσης. Καμιά δεν έχει πρόθεση να κατοχυρώσει το αλάθητο των καθοδηγητικών του οργάνων. Όπως καμιά δεν έχει πρόθεση να επιτρέψει τη λειτουργία μέσα στα σπλάχνα του οργανωμένων υπονομευτικών ομάδων, που θελημένα ή αθέλητα, υπηρετούν τους στόχους της αντίδρασης και ζημιώνουν το μαζικό λαϊκό κίνημα.

Στο χρόνο που πέρασε, το ΠΑΣΟΚ πήρε τη μεγάλη πρωτοβουλία για τη δημοκρατική συνεργασία όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης, στην αντιμετώπιση της πορείας του αντιδραστικού και εξαρτημένου κράτους της Δεξιάς. Η δημοκρατική συνεργασία που θεμελιώσαμε, δεν υπονομεύει την ιδεολογική ταυτότητα και αυτονομία των κομμάτων, δεν αποτελεί πρόσχημα για πρόσκαιρες και ευκαιριακές εκλογικές συμμαχίες, που αποτελούν για το κατεστημένο την εναλλακτική λύση της δεξιάς, όπως κακόπιστα ισχυρίζονται οι εχθροί του κινήματος. Γιατί η καθοδήγηση του κινήματος ούτε για μια στιγμή δεν ξεχνά την ταυτότητά του. Το ΠΑΣΟΚ είναι γνήσιο λαϊκό σοσιαλιστικό κίνημα, που στοχεύει την μεγάλη κοινωνική αλλαγή στην πατρίδα μας.

Στο χρόνο που έρχεται, το ΠΑΣΟΚ θα συνεχίσει τον αγώνα του για μιαν ανεξάρτητη Ελλάδα, για μιαν ανεξάρτητη, ενιαία, αδέσμευτη και αποστρατικοποιημένη Κύπρο, για την χωρίς όρους λαϊκή κυριαρχία, για την κοινωνική απελευθέρωση του Έλληνα εργαζόμενου. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει ψευδαισθήσεις. Ο αγώνας για μιαν ανεξάρτητη και σοσιαλιστική Ελλάδα και μακρύς είναι και ανηφορικός. Είναι όμως ο μόνος δρόμος που ανταποκρίνεται στα συμφέροντα του λαού και το όραμα της νέας γενιάς. Στο μεταξύ, στην πορεία προς τη μετουσίωση του οράματος σε πραγματικότητα, έχει καθήκον το ΠΑΣΟΚ να είναι ο πρωτοποριακός πολιτικός φορέας σ’ όλες τις μάχες του λαού μας για τις κατακτήσεις του εκείνες –εθνικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές– που θεμελιώνουν την κυριαρχία του κι ανοίγουν τη λεωφόρο προς την εθνική ανεξαρτησία και τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό.

Στο χρόνο που έρχεται, κάθε στέλεχος, κάθε μέλος του ΠΑΣΟΚ πρέπει να ενταχθεί στον μεγάλο εθνικό και λαϊκό αγώνα, πρέπει να συμβάλει με όλες του τις δυνάμεις για να δομηθεί ένα ισχυρό, δημοκρατικό, αγωνιστικό κίνημα. Σε λίγους μήνες θα συμπληρωθούν όλα οι διαδικασίες που θα καταστήσουν την οργανωμένη του βάση καθοριστική της πορείας του. Προχωράμε αταλάντευτα στην ολοκλήρωση των δημοκρατικών διαδικασιών, που περνώντας από νομαρχιακές, περιφερειακές συνελεύσεις και την πανελλαδική συνδιάσκεψη, θα οδηγήσουν σε εκλεγμένη ΚΕ και καθοδηγητικά όργανα του κινήματος. Καλούμε τα στελέχη και μέλη του ΠΑΣΟΚ να συμμετάσχουν αποφασιστικά σε όλους τους αγώνες του λαού μας – στο χωράφι και το εργοστάσιο, στο χωριό και την πόλη, στο σχολειό και το πανεπιστήμιο, σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης. Τους καλούμε επίσης να δραστηριοποιηθούν στα πλαίσια του ΠΑΣΟΚ για να αναδείξουν δημοκρατικά τα ανώτερα και ανώτατα καθοδηγητικά όργανα του κινήματος. Για να στελεχώσουν αντιπροσωπευτικά το κίνημα που δίνει τη μάχη χωρίς συμβιβασμούς για την εδαφική ακεραιότητα, την εθνική ανεξαρτησία, τη λαϊκή κυριαρχία, το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό, για μια Ελλάδα που να ανήκει στους Έλληνες.

Μεταξύ 14 και 17 Δεκεμβρίου ο Καραμανλής θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στο Πακιστάν, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι ο πακιστανός πρωθυπουργός Ζουλφικάρ Αλί Μπούτο, λόγω των στενών σχέσεων της χώρας του με την Τουρκία, θα μεσολαβούσε στο ζήτημα του Κυπριακού…


[i] Ο δυτικογερμανός Ρολφ Πόλε είχε συλληφθεί στην Αθήνα στις 21 Ιουλίου 1976, με μόνες τις υπόνοιες συμμετοχής του σε τρομοκρατικές ενέργειες. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει αίτημα της Δυτικογερμανικής κυβέρνησης να εκδοθεί ο Πόλε. Θα υπάρξει ανταλλαγή επιστολών μεταξύ Καραμανλή και του καγκελάριου Χ. Σμιτ, ο οποίος ζητούσε την κεφαλήν επί πίνακι του Πόλε. Το Πενταμελές Εφετείο της Αθήνας θα αποφασίσει την μη έκδοσή του, αλλά η υπόθεση θα παραπεμφθεί στον Άρειο Πάγο που θα κάνει δεκτό το αίτημα της Δ. Γερμανίας κι έτσι ο Πόλε θα σταλεί «πακέτο» στην πατρίδα του και η κυβέρνηση Καραμανλή θα βρει την ησυχία της!

[ii] Οι σύντροφοι που κατηγορήθηκαν για «φράξια» ήσαν οι: Γ. Τυλιγάδας, Γ. Γαβρίλης, Π. Παπακυρίτσης, Π. Βουρνάς, Ρ. Κοκελίδης, Γ. Καπελτσιώτης, Γ. Παπαγιαννόπουλος, Γ. Λαμπρόπουλος (Ιταλία), Δ. Τσαμασιώτης (Γερμανία), Σ. Παπαναγιώτου, Π. Νικολόπουλος, Γ. Κίρκος, Χ. Κουραντίδης, Ρ. Τσαμασιώτου, Π. Παπανικολάου, Ε. Κολτσιδόπουλος, Π. Τσιλιγκαρίδης (Θεσσαλονίκη), Σ. Μπαράκου, Γ. Μπαλάνης, Γ. Τζάθας, Φ. Μπουρδούκος, Ν. Σαραφόπουλος, Χ. Λέφας (Πάτρα), Φ. Γιοββάνης, Δ. Δωρλής (Γιάννενα), Γ. Παρασκευάς (Ρόδος), Χ. Κάμαρης, Ι. Αθανασόπουλος, Β. Σακόπουλος, Γ. Βουγιουκαλάκης, Γ. Σουλιώτης, Δ. Φωτόπουλος, Θ. Σταθάτου, Α. Κουτσουλού, Ν. Δεκουλάκος, Θ. Τσάκας, Δ. Σαλταπίδας, Δ. Ευφραιμίδης, Σ. Γεωργίου, Ε. Κατσούλας, Ρ. Καραμπέτσου, Α. Χόνδρος, Γ. Λύτρας, Δ. Μπέσιος, Θ. Παπουτσής, Στ. Πανταζόπουλος, Θ. Παπαματθαίου (Αθήνα), Γ. Γιακουμπίνης (Αγγλία).

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s